క్యాన్యులా & భద్రత
PET స్కాన్ క్యాన్యులా నొప్పి, కమిలిన మచ్చ, కష్టమైన నరాలు
ట్రేసర్ ఇవ్వడానికి ప్రతి PET స్కాన్కు ముందూ మీ చేతికి ఒక క్యాన్యులా పెడతారు. చాలామందికి ఇది కొద్దిసేపటి విషయమే, భరించగలిగేదే. కీమోథెరపీ వల్ల నరాలు దెబ్బతిన్నవారికి మాత్రం ఇది నిజంగానే కష్టం కావచ్చు. అది స్కాన్ రోజున క్షమాపణ చెప్పుకోవాల్సిన విషయం కాదు — ముందుగానే బృందానికి చెప్పాల్సిన విషయం. అప్పుడు వాళ్లు ఎక్కువ సమయం కేటాయించి, ఈ దశను సులభం చేయగలరు.
సూటిగా సమాధానం
PET స్కాన్కు క్యాన్యులా ఎందుకు పెడతారు?
PET స్కాన్కు ముందు ట్రేసర్ (స్కాన్ కోసం ఇచ్చే ప్రత్యేక ఇంజెక్షన్) ఇవ్వడానికి మీ చేతికి ఒక క్యాన్యులా (చేతికి పెట్టే సూది) పెడతారు. పెట్టేటప్పుడు రక్తం తీసినట్టే ఒక చురుక్కుమనే అనుభూతి ఉంటుంది, అది కొన్ని క్షణాలే ఉంటుంది. క్యాన్యులా పెట్టిన చోట చిన్న కమిలిన మచ్చ (bruise) రావడం మామూలే.
కీమోథెరపీ వల్ల మీ నరాలు దెబ్బతిని ఉంటే, ఈ పని నిజంగానే కష్టం అవుతుంది. అది మీ తప్పు కాదు, ఎవరి నైపుణ్యలోపమూ కాదు. అపాయింట్మెంట్కు ముందే ఆ విషయం బృందానికి చెబితే, ఈ దశను సులభం చేయడానికి వాళ్లు ముందుగానే ఏర్పాటు చేసుకోగలరు.
టాబ్లెట్ రూపంలో ఇవ్వడం కుదరదా?
కుదరదు. PET స్కాన్లో వాడే ట్రేసర్ నిర్ణీత సమయంలో శరీరమంతా తిరగాలి, అందుకే దాన్ని నేరుగా నరంలోకే ఇవ్వాలి. మామూలు PET స్కాన్లకు టాబ్లెట్ రూపం గానీ, పీల్చే రూపం గానీ లేదు.
క్యాన్యులా ఎంత సేపు ఉంటుంది?
సూది వెంటనే తీసేస్తారు; ఒక చిన్న ప్లాస్టిక్ ట్యూబ్ మాత్రం మీ చేతిలోనే ఉంటుంది. ఇంజెక్షన్ తర్వాత వేచి ఉండే సమయంలోనూ, స్కాన్ జరుగుతున్నప్పుడూ అది అలాగే ఉంటుంది — అవసరమైతే మరో డోస్ ఇవ్వాల్సి రావచ్చు కాబట్టి. ఇంటికి బయలుదేరే ముందు దాన్ని తీసేస్తారు. ఈ ప్రక్రియ కోసం రాత్రి ఆసుపత్రిలో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
నొప్పి, నరాలు
నొప్పి ఎంత ఉంటుంది, కీమో తర్వాత నరాలు ఎందుకు కష్టమవుతాయి?
క్యాన్యులా పెట్టేటప్పుడు రక్త పరీక్ష కోసం సూది గుచ్చినప్పటి లాంటి చురుక్కుమనే అనుభూతే ఉంటుంది. చాలామందికి అది భరించగలిగేదే, కొన్ని క్షణాల్లోనే పోతుంది. ఆందోళన, చేతి చల్లగా ఉండటం, లేదా మొదటి నరం దొరకక మళ్లీ ప్రయత్నించాల్సి రావడం — ఇవి దాన్ని ఎక్కువ బాధగా అనిపించేలా చేస్తాయి.
కీమోథెరపీ నరాలను ఎలా మారుస్తుంది
కీమోథెరపీ నరాల గోడలను శాశ్వతంగా దెబ్బతీయగలదు — అవి సన్నబడటం, ఇరుకవడం లేదా మచ్చలు ఏర్పడటం జరుగుతుంది. అందువల్ల క్యాన్యులా పెట్టడం నిజంగానే కష్టం అవుతుంది. కొన్నిసార్లు ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ప్రయత్నించాల్సి వస్తుంది. అది నైపుణ్యలోపం కాదు — చికిత్స తీసుకున్న నరాల వాస్తవ పరిస్థితి అది. గతంలో మీ నరాలు కష్టంగా దొరికాయంటే, బుక్ చేసేటప్పుడే ఆ విషయం చెప్పండి; బృందం ఎక్కువ సమయం కేటాయించగలుగుతుంది.
మచ్చ, నొప్పి ఎంతవరకు మామూలు
క్యాన్యులా పెట్టిన చోట కొంచెం కమిలిపోవడం మామూలే, అది సాధారణంగా కొన్ని రోజుల్లో తగ్గిపోతుంది. ఆ చుట్టుపక్కల తేలికపాటి నొప్పి ఉండటం కూడా సాధారణమే. మచ్చ పెద్దదవుతూ పోతే, ఆ ప్రాంతం గట్టిపడితే లేదా వేడిగా అనిపిస్తే, లేదా చేతిలో నొప్పి, జలదరింపు మొదలైతే మాత్రం అదే రోజు స్కాన్ కేంద్రాన్ని సంప్రదించండి.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిస్కాన్ రోజున
క్యాన్యులా సులభంగా పడాలంటే మీరు ఏమి చేయవచ్చు?
- అపాయింట్మెంట్కు ముందు బాగా నీళ్లు తాగండి — శరీరంలో నీటి శాతం సరిపడా ఉంటే నరాలు తేలికగా దొరుకుతాయి
- కేంద్రానికి వెళ్లే దారిలో వెచ్చగా ఉండండి — చలికి నరాలు ముడుచుకుపోయి దొరకడం కష్టమవుతుంది
- గతంలో ఏ చేతిలో సులభంగా పడిందో బృందానికి చెప్పండి
- మాస్టెక్టమీ జరిగి ఉంటే ఏ వైపు జరిగిందో చెప్పండి — ఆ వైపు లింఫ్ నోడ్లు (గ్రంథులు) తీసి ఉంటే ఆ చేతిని వాడరు
- మీరు తీసుకున్న కీమోథెరపీ మొత్తం వివరాలు చెప్పండి — అది ఎన్నో ఏళ్ల క్రితం ముగిసినా సరే
- సూది గుచ్చడం మీకు చాలా బాధగా అనిపిస్తే, బుక్ చేసేటప్పుడే మత్తు క్రీమ్ గురించి అడగండి
కష్టమైన పరిస్థితులు
నరాలు దొరకకపోతే, లేదా మీకు ప్రత్యేక పరిస్థితి ఉంటే
ఇవన్నీ బృందానికి ముందే చెబితే మంచిది. స్కాన్ రోజున హడావుడిగా తేల్చుకోవాల్సిన విషయాలు కావు.
క్యాన్యులా పడకపోతే
ముందుగా సులభంగా దొరికే చోట ప్రయత్నిస్తారు; అది కుదరకపోతే వేరే నరాన్ని చూస్తారు. నరాలు బాగా దెబ్బతిని ఉంటే ఎక్కువ అనుభవం ఉన్న నర్స్ ఆ పని చేపట్టవచ్చు, లేదా లోతులో ఉన్న నరాన్ని కనిపెట్టడానికి అల్ట్రాసౌండ్ సహాయం తీసుకోవచ్చు.
చాలా అరుదుగా ఏ నరమూ దొరకక స్కాన్ను వేరే రోజుకు మార్చాల్సి రావచ్చు — ముందే చెబితే మొదటి ప్రయత్నంలోనే పడే అవకాశం పెరుగుతుంది.కీమో తర్వాత తేలికగా కమిలిపోతుంటే
కీమోథెరపీ నరాల గోడలపై ప్రభావం చూపుతుంది, కొంతమందిలో ప్లేట్లెట్ సంఖ్యపైనా చూపుతుంది — రెండూ మచ్చలు ఎక్కువగా రావడానికి కారణమవుతాయి. కొన్ని మందులు కాలక్రమంలో చర్మాన్ని పలుచబరుస్తాయి కూడా. క్యాన్యులా తీసిన వెంటనే ఆ చోట కొద్దిసేపు మెల్లగా నొక్కి పట్టుకోండి.
మాస్టెక్టమీ జరిగి ఉంటే
ఏ వైపు జరిగిందో బుక్ చేసేటప్పుడే చెప్పండి. ఆ వైపు లింఫ్ నోడ్లు తీసి ఉంటే, ఆ చేతిలో సాధారణంగా క్యాన్యులా పెట్టరు — లింఫ్ ప్రవాహం తగ్గి వాపు వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది కాబట్టి. బృందం రెండో చేతిని వాడుతుంది.
మీ లింఫ్ నోడ్లు తీశారో లేదో మీకు తెలియకపోతే, స్కాన్కు ముందే మీ సర్జన్ బృందాన్ని అడిగి నిర్ధారించుకోండి.మత్తు క్రీమ్ అడగవచ్చా
అడగవచ్చు — బుక్ చేసేటప్పుడు లేదా కేంద్రానికి చేరిన వెంటనే చెప్పండి. అది పనిచేయడానికి కొంత సమయం కావాలి, కాబట్టి కుర్చీలో కూర్చున్నాక అడగడం కంటే వీలైనంత ముందే చెప్పడం మంచిది. గుచ్చినప్పటి చురుకును అది తగ్గిస్తుంది, కానీ స్పర్శ మొత్తం పోదు.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
కీమోథెరపీ మందులు నరాల గోడలను శాశ్వతంగా మార్చగలవు — వాటిని మందం చేయడం, ఇరుకు చేయడం, మచ్చలు ఏర్పరచడం. అందుకే చికిత్స ముగిసిన చాలాకాలం తర్వాత కూడా క్యాన్యులా పెట్టడం కష్టంగా ఉండవచ్చు. నరం దొరకడంలో ఇబ్బంది అనేది క్యాన్సర్ సంరక్షణలో ఎదురయ్యే అతి సాధారణ సవాళ్లలో ఒకటని Oncology Nursing Society చెబుతుంది; క్యాన్యులా అవసరమయ్యే ఏ ప్రక్రియకు ముందైనా మీ పూర్తి చికిత్స చరిత్రను చెప్పమని అది సూచిస్తుంది.
ఇంజెక్షన్ ఇస్తున్నప్పుడు ఆ చోట నొప్పి, మంట లేదా వాపు అనిపిస్తే వెంటనే బృందానికి చెప్పండి — స్కాన్ అయ్యే వరకు ఆగవద్దు. ఇంటికి వచ్చాక మచ్చ పెద్దదవుతూ పోతే, ఆ ప్రాంతం గట్టిపడితే లేదా వేడిగా అనిపిస్తే, లేదా చేతిలో నొప్పి, తిమ్మిరి, జలదరింపు మొదలైతే అదే రోజు స్కాన్ కేంద్రాన్ని సంప్రదించండి. ఇవి అరుదైనవే, కానీ ఏమవుతుందో చూద్దాం అని వేచి ఉండటం కంటే వెంటనే చెప్పడం మంచిది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
క్యాన్యులా గురించి కుటుంబాలు ఎక్కువగా అడిగే ప్రశ్నలు
రక్తం తీయడం కంటే క్యాన్యులా ఎక్కువ నొప్పిగా ఉంటుందా?
అనుభూతి దాదాపు రక్త పరీక్ష లాంటిదే — గుచ్చినప్పుడు ఒక చురుక్కుమనే అనుభూతి. చాలామందికి అది భరించగలిగేదే, కొన్ని క్షణాల్లోనే పోతుంది. ఆందోళన, చర్మం చల్లగా ఉండటం, లేదా మొదటి నరం దొరకక మళ్లీ ప్రయత్నించాల్సి రావడం — ఇవి దాన్ని ఎక్కువ బాధగా అనిపించేలా చేయవచ్చు. గతంలో ఇది మీకు చాలా నొప్పిగా అనిపించి ఉంటే, బుక్ చేసేటప్పుడే చెప్పండి; బృందం ఎక్కువ సమయం కేటాయించి, ప్రతి దశనూ చెబుతూ చేస్తారు.
క్యాన్యులా పడకపోతే ఏమవుతుంది?
ముందుగా సులభంగా దొరికే చోట ప్రయత్నిస్తారు; అది కుదరకపోతే వేరే నరాన్ని చూస్తారు. మీ నరాలు బాగా దెబ్బతిని ఉంటే ఎక్కువ అనుభవం ఉన్న నర్స్ ఆ పని చేపట్టవచ్చు, లేదా లోతులో ఉన్న నరాన్ని కనిపెట్టడానికి అల్ట్రాసౌండ్ సహాయం తీసుకోవచ్చు. చాలా అరుదుగా ఏ నరమూ దొరకక స్కాన్ను వేరే రోజుకు మార్చాల్సి రావచ్చు. చాలా సైకిల్స్ కీమోథెరపీ తీసుకున్నవారిలో ఇది అప్పుడప్పుడు జరుగుతుంది. ముందే చెబితే మొదటి ప్రయత్నంలోనే పడే అవకాశం పెరుగుతుంది.
కీమో తర్వాత క్యాన్యులా చోట ఎందుకు తేలికగా కమిలిపోతోంది?
కీమోథెరపీ నరాల గోడలపై ప్రభావం చూపుతుంది, కొంతమందిలో ప్లేట్లెట్ సంఖ్యపైనా చూపుతుంది — ఈ రెండూ మచ్చలు ఎక్కువగా రావడానికి కారణమవుతాయి. కొన్ని మందులు కాలక్రమంలో చర్మాన్ని పలుచబరుస్తాయి కూడా. క్యాన్సర్ చికిత్స తీసుకుంటున్నవారిలో క్యాన్యులా చోట మచ్చ రావడం ఎక్కువ; దాని అర్థం ఏదో తప్పు జరిగిందని కాదు. క్యాన్యులా తీసిన వెంటనే ఆ చోట కొద్దిసేపు మెల్లగా నొక్కి పట్టుకోండి. మచ్చ పెరుగుతూ పోతే, ఆ ప్రాంతం గట్టిపడితే లేదా వేడిగా అనిపిస్తే, లేదా చేతిలో నొప్పి, జలదరింపు ఉంటే కేంద్రాన్ని సంప్రదించండి.
క్యాన్యులాకు ముందు మత్తు క్రీమ్ వాడవచ్చా?
వాడవచ్చు. బుక్ చేసేటప్పుడు గానీ, కేంద్రానికి చేరిన వెంటనే గానీ అడగండి. అది పనిచేయడానికి కొంత సమయం కావాలి, కాబట్టి కుర్చీలో కూర్చున్నాక అడగడం కంటే వీలైనంత ముందుగా చెప్పడం మంచిది. గుచ్చినప్పటి చురుకును అది తగ్గిస్తుంది, కానీ స్పర్శ పూర్తిగా పోదు. క్యాన్యులా గురించి మీకు ఆందోళన ఎక్కువగా ఉంటే ఆ విషయమూ చెప్పండి — బృందాలకు ఇది అలవాటే, ప్రతి దశనూ చెబుతూ మిమ్మల్ని ముందుకు తీసుకెళ్తారు.
క్యాన్యులా తర్వాత వచ్చే మచ్చ ప్రమాదకరమా?
క్యాన్యులా తీసిన తర్వాత కనిపించే చిన్న మచ్చ మామూలే, అది దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది. తీసిన వెంటనే ఆ చోట కొద్దిసేపు మెల్లగా నొక్కి పట్టుకుంటే సహాయపడుతుంది. మచ్చ పెరుగుతూ పోతే, ఆ ప్రాంతం గట్టిపడితే లేదా వేడిగా అనిపిస్తే, లేదా చేతిలో నొప్పి, తిమ్మిరి, జలదరింపు మొదలైతే అదే రోజు స్కాన్ కేంద్రాన్ని సంప్రదించండి. ఇవి అరుదైనవే, కానీ ఏమవుతుందో చూద్దాం అని వేచి ఉండటం కంటే వెంటనే చెప్పడం మంచిది.
నాకు మాస్టెక్టమీ జరిగింది — ఏ చేతిని వాడతారు?
మీ మాస్టెక్టమీ ఏ వైపు జరిగిందో బుక్ చేసేటప్పుడే బృందానికి చెప్పండి. ఆ వైపు లింఫ్ నోడ్లు తీసి ఉంటే, సాధారణంగా అదే వైపు చేతిలో క్యాన్యులా పెట్టరు — ఆ చేతిలో లింఫ్ ప్రవాహం తగ్గి ఉంటుంది కాబట్టి వాపు వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువ. బృందం రెండో చేతిని వాడుతుంది. మీ లింఫ్ నోడ్లు తీశారో లేదో మీకు స్పష్టత లేకపోతే, స్కాన్కు ముందే మీ సర్జన్ బృందాన్ని అడిగి నిర్ధారించుకోండి; అప్పుడే సరైన నిర్ణయం తీసుకోగలరు.
PET స్కాన్కు క్యాన్యులా ఎందుకు అవసరం?
PET స్కాన్లో వాడే ట్రేసర్ను నేరుగా నరంలోకే ఇవ్వాలి — అప్పుడే అది నిర్ణీత సమయంలో శరీరమంతా తిరుగుతుంది. మామూలు PET స్కాన్లకు టాబ్లెట్ రూపం గానీ, పీల్చే రూపం గానీ లేదు. ఇంజెక్షన్ తర్వాత వేచి ఉండే సమయంలోనూ, స్కాన్ జరుగుతున్నప్పుడూ క్యాన్యులా అలాగే ఉంటుంది — అవసరమైతే మరో డోస్ ఇవ్వాల్సి రావచ్చు కాబట్టి. ఇంటికి బయలుదేరే ముందు దాన్ని తీసేస్తారు. ఈ ప్రక్రియ కోసం రాత్రి ఆసుపత్రిలో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
ఇంజెక్షన్ ఇస్తున్నప్పుడు ట్రేసర్ నరం బయటకు లీక్ అయితే?
ట్రేసర్ పూర్తిగా నరంలోకి వెళ్లకపోవడాన్ని extravasation అంటారు. అలా జరిగితే స్కాన్ ఇమేజ్ల నాణ్యతపై ప్రభావం పడవచ్చు, స్కాన్ను వేరే రోజుకు మార్చాల్సి రావచ్చు. ఇంజెక్షన్ ఇచ్చేటప్పుడు వాపు లేదా ఇబ్బంది కనిపిస్తుందేమో అని బృందం ఆ చోటును గమనిస్తూనే ఉంటుంది. అలా జరిగితే దాన్ని నమోదు చేస్తారు, రిపోర్ట్ రాసే రేడియాలజిస్ట్ ఆ విషయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. ఇంజెక్షన్ సమయంలో ఆ చోట నొప్పి, మంట లేదా వాపు అనిపిస్తే వెంటనే బృందానికి చెప్పండి — స్కాన్ అయ్యే వరకు ఆగవద్దు.
CION ఆంకాలజిస్టులు. మీ PET-CT రిపోర్ట్ను స్పెషలిస్ట్ చదివి, తర్వాత ఏం చేయాలో చెబుతారు.
స్కాన్ ఎందుకు అవసరమో చెప్పడం నుంచి రిపోర్ట్లోని SUV, ఇతర ఫలితాలను మీ కేసుతో కలిపి చూడటం వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- Cancer Research UK — PET-CT scan
- Macmillan Cancer Support — PET-CT scan
- NHS — PET scan
- RadiologyInfo.org — Positron Emission Tomography - Computed Tomography (PET/CT)
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
స్కాన్ రోజున ఇబ్బంది తగ్గాలంటే ముందే మాట్లాడండి
గతంలో నరాలు దొరకడం కష్టమైనా, మాస్టెక్టమీ జరిగినా, క్యాన్యులా అంటే భయమైనా — మీ దగ్గరి CION కేంద్రంలోని బృందానికి ముందే చెప్పండి.