స్కాన్ రోజు
PET-CT స్కాన్కు మత్తు మందు ఇస్తారా, ఎవరికి ఇస్తారు?
కొందరికి తెలియని యంత్రంలో చాలాసేపు కదలకుండా పడుకోవడం నిజంగా కష్టం. అలాంటివారికి PET-CT స్కాన్కు మత్తు మందు ఇచ్చే వీలు ఉంది — పిల్లలకు, ఇరుకైన చోట భయం ఉన్నవారికి, సహకరించలేని వారికి. కానీ దీన్ని అపాయింట్మెంట్కు ముందే ఏర్పాటు చేసుకోవాలి; స్కాన్ రోజున అడిగితే కుదరదు. మత్తు వల్ల స్కాన్ ఫలితం మారదు, అది మిమ్మల్ని కదలకుండా ఉంచడానికే.
సూటిగా సమాధానం
PET-CT స్కాన్కు మత్తు మందు ఇస్తారా?
అవును, PET-CT స్కాన్ కోసం మత్తు మందు (sedation) ఇచ్చే వీలు ఉంది. పిల్లలకు, ఇరుకైన చోట భయం (claustrophobia) ఉన్నవారికి, అలాగే స్కాన్కు కావలసినంత సేపు కదలకుండా పడుకోలేని వారికి దీన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. అయితే ఒక ముఖ్యమైన షరతు ఉంది — దీన్ని ముందుగానే ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. స్కాన్ రోజున వచ్చి అడిగితే కుదరదు.
మత్తు మందు వల్ల స్కాన్ ఫలితం చెడిపోతుందేమో అని చాలామంది భయపడతారు. అలా జరగదు. మత్తు మందు చేసే పని ఒక్కటే — మిమ్మల్ని కదలకుండా ఉంచడం. ట్రేసర్ (స్కాన్ కోసం ఇచ్చే ప్రత్యేక ఇంజెక్షన్) మామూలుగానే పనిచేస్తుంది, ఇమేజ్ల నాణ్యత తగ్గదు.
ముందుగానే ఎందుకు చెప్పాలి
మత్తు మందు ఇవ్వాలంటే అనస్థీషియా డాక్టర్ లేదా సెడేషన్ నర్స్ అందుబాటులో ఉండాలి. అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేసే సమయంలోనే ఇమేజింగ్ కేంద్రం ఆ ఏర్పాటు చేయాలి. అందుకే మీకు మత్తు మందు అవసరం అనిపిస్తే, స్కాన్ తేదీ ఖరారు కాకముందే మీ ఆంకాలజిస్ట్కు చెప్పండి.
మీతో ఒకరు తప్పనిసరిగా రావాలి
మత్తు మందు ఇచ్చిన తర్వాత మీరు ఒంటరిగా ఇంటికి వెళ్లలేరు, వాహనం నడపలేరు. మీ బాధ్యత తీసుకునే ఒక పెద్దవారు మీతో పాటు రావాలి, అపాయింట్మెంట్ మొత్తం మీతో ఉండాలి, మిమ్మల్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లాలి. ఈ వ్యక్తి ఎవరో ముందే కేంద్రానికి చెప్పాలి.
CION స్వంతంగా PET-CT స్కానర్ నడపదు. హైదరాబాద్లోని భాగస్వామ్య PET-CT కేంద్రాల ద్వారా స్కాన్ ఏర్పాటు చేస్తుంది; రిపోర్ట్ వచ్చాక మీ CION ఆంకాలజిస్ట్ దాన్ని చదివి మీతో మాట్లాడతారు. మత్తు మందు ఏర్పాట్లు ఆ కేంద్రంలో ఎలా ఉంటాయో మీ బృందం ముందే చెబుతుంది.
వరుస క్రమం
మత్తు మందుతో చేసే PET-CT అపాయింట్మెంట్ ఎలా సాగుతుంది?
-
స్కాన్ బుక్ చేయకముందే అడగండి
మీకు మత్తు మందు అవసరం అని మీ ఆంకాలజిస్ట్కు లేదా రిఫర్ చేసిన డాక్టర్కు చెప్పండి. అపాయింట్మెంట్ ఖరారు కాకముందే ఇది జరగాలి — అప్పుడే ఇమేజింగ్ కేంద్రం అనస్థీషియా డాక్టర్ను లేదా సెడేషన్ నర్స్ను ఏర్పాటు చేయగలదు.
-
అవసరమైతే ముందస్తు పరీక్షకు వెళ్లండి
స్కాన్ రోజుకు ముందే ఒకసారి రమ్మని అడగవచ్చు. మీ ఆరోగ్య చరిత్ర, ప్రస్తుతం వాడుతున్న మందులు, బరువు — వీటిని క్లుప్తంగా చూస్తారు. పిల్లలకైతే ఈ దశలోనే సాధారణంగా పీడియాట్రిక్ అనస్థీషియా డాక్టర్ కలుస్తారు.
-
ఎక్కువ సేపు పరగడుపు ఉండమని చెబుతారు
మత్తు మందు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది కాబట్టి, మామూలు PET-CT రోగి కంటే ఎక్కువ సేపు ఏమీ తినకుండా ఉండమని చెబుతారు. ఎంత సేపు అనేది మీ బృందం మీకు స్పష్టంగా చెబుతుంది. ఇన్సులిన్ గానీ, షుగర్ మందులు గానీ మీ అంతట మీరే మార్చుకోవద్దు — ముందు అడిగి తెలుసుకోండి.
-
స్కాన్ రోజు తోడుగా ఒకరితో ముందే చేరుకోండి
పేపర్ పని, క్యాన్యులా (చేతికి పెట్టే సూది) పెట్టడం, మత్తు మందుకు ముందు చేసే తనిఖీలు — వీటికి అదనపు సమయం పడుతుంది. మిమ్మల్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లే పెద్దవారు అపాయింట్మెంట్ మొత్తం సేపు అక్కడే ఉండాలి.
-
ట్రేసర్ ఇంజెక్షన్ ఇస్తారు
చేతిలో పెట్టిన చిన్న క్యాన్యులా ద్వారా FDG (గ్లూకోజ్ లాంటి ట్రేసర్) ఇంజెక్షన్ ఇస్తారు. తర్వాత ట్రేసర్ శరీరమంతా వ్యాపించే వరకు మీరు నిశ్శబ్దంగా విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. మీ పరిస్థితిని బట్టి మత్తు మందును ఈ సమయంలో గానీ, స్కాన్కు కాస్త ముందు గానీ ఇస్తారు.
-
మత్తులో ఉండగా స్కాన్ చేస్తారు
మీరు కదలకుండా ఉన్న తర్వాత, స్కాన్ మామూలు PET-CT లాగే జరుగుతుంది. ఈ స్కానర్ MRI కంటే తక్కువ శబ్దం చేస్తుంది. స్కాన్కు కావలసిన నిశ్చలతను మత్తు మందు చూసుకుంటుంది.
-
మత్తు దిగే వరకు విశ్రాంతి
మీరు సురక్షితంగా ప్రయాణించగలిగే స్థాయికి మత్తు దిగేవరకు సిబ్బంది మిమ్మల్ని గమనిస్తూ ఉంటారు. ఈ సమయం ఒక్కొక్కరికి ఒక్కోలా ఉంటుంది. ఆ తర్వాత కూడా మీరు వాహనం నడపకూడదు, ఒంటరిగా ఇంటికి వెళ్లకూడదు.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిఫలితంపై ప్రభావం
మత్తు మందు వల్ల స్కాన్లో కనిపించేది మారుతుందా?
మత్తు మందు ట్రేసర్ పనిని ఆపదు. FDG మామూలుగానే శరీర కణజాలాలకు చేరుతుంది, మత్తు లేని రోగిలో ఎలా గుర్తిస్తుందో స్కానర్ అలాగే గుర్తిస్తుంది.
మెదడు స్కాన్ విషయంలో ఒక చిన్న తేడా
కొన్ని మత్తు మందులు మెదడు స్కాన్లో చురుకుదనం ఎలా కనిపిస్తుందో దానిపై కొంత ప్రభావం చూపగలవు. మత్తులో చేసిన మెదడు స్కాన్ను చదివేటప్పుడు రిపోర్ట్ రాసే రేడియాలజిస్ట్ ఈ విషయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. శరీరంలోని మిగతా భాగాల స్కాన్లకు మాత్రం దీని వల్ల ఫలితంలో గుర్తించదగ్గ తేడా ఉండదు.
ఇమేజ్ నాణ్యతకు అసలు ముఖ్యమైనది నిశ్చలత
ఇమేజ్లు స్పష్టంగా రావాలంటే అన్నిటికంటే ముఖ్యం మీరు పూర్తిగా కదలకుండా ఉండటం. ఆందోళనతో ఉన్నవారిని, లేదా సహకరించలేని వారిని ప్రయత్నించమని అడగడం కంటే మత్తు మందు ఈ పనిని ఎక్కువ నమ్మకంగా చేస్తుంది. నిజంగా అవసరమైన వారిలో, కదలికతో పాడైన మత్తు లేని స్కాన్ కంటే, మత్తుతో చేసిన స్కాన్ సాధారణంగా స్పష్టమైన ఇమేజ్లను ఇస్తుంది.
ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోండి — స్కాన్ రిపోర్ట్ అంటే ఇమేజ్లలో ఏమి కనిపించిందో వివరించే పత్రం, అదే రోగ నిర్ధారణ కాదు. మత్తుతో చేసినా, మత్తు లేకుండా చేసినా, ఆ రిపోర్ట్ను మీ బయాప్సీ, బ్లడ్ టెస్టులు, ఆరోగ్య చరిత్రతో కలిపి చదివిన తర్వాతే మీ ఆంకాలజిస్ట్ ఒక నిర్ణయానికి వస్తారు.
PET-CT స్కాన్లో మీరు చాలాసేపు పూర్తిగా కదలకుండా పడుకోవాల్సి ఉంటుంది. చిన్న చిన్న కదలికలు పదేపదే జరిగినా ఇమేజ్లు మసకబారి, స్కాన్లో ఏమి కనిపిస్తుందో దానిపై ప్రభావం పడుతుంది. సహాయం లేకుండా ఇది సాధ్యం కాని వారికి మత్తు మందు అనేది కేవలం సౌకర్యం కోసం తీసుకునే నిర్ణయం కాదు — ఇది ఇమేజ్ నాణ్యతకు సంబంధించిన వైద్యపరమైన నిర్ణయం కూడా.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
బుకింగ్కు ముందు
మత్తుతో PET-CT బుక్ చేసే ముందు టీమ్కు ఏమి చెప్పాలి?
- ఏదైనా మందుకు, మత్తు మందుకు లేదా లేటెక్స్కు అలర్జీ ఉందా
- ప్రస్తుతం వాడుతున్న మందులన్నీ — మూలికా, నాటు మందులతో సహా
- నిద్రలో శ్వాస ఆగిపోయే సమస్య ఉందా, లేదా ఇతర శ్వాస సంబంధ సమస్యలు ఉన్నాయా
- గతంలో మీకు లేదా మీ బిడ్డకు మత్తు మందు వల్ల ఏదైనా ఇబ్బంది వచ్చిందా
- మీకు షుగర్ వ్యాధి ఉందా — మత్తుతో పరగడుపు, షుగర్ లెవెల్ నిర్వహణ మరింత జాగ్రత్తగా చూడాలి
- మీ బరువు; పిల్లలైతే బిడ్డ వయసు, బరువు
- మీతో ఎవరు వస్తున్నారు — బాధ్యత తీసుకునే పెద్దవారి పేరు ముందే ఖరారు కావాలి
ఎవరికి ఇస్తారు
మత్తు మందు సాధారణంగా ఎవరికి ఏర్పాటు చేస్తారు?
ప్రతి ఒక్కరికీ ఇది అవసరం లేదు. మీ పరిస్థితిని చూసిన తర్వాత మీ బృందం ఏది సరైనదో నిర్ణయిస్తుంది.
కదలకుండా ఉండలేని పిల్లలు
మత్తు మందు: అవును, సాధారణంగా ఇస్తారు.
టీమ్ ఏమి చూస్తుంది: బిడ్డ వయసు, బరువు, స్వభావం, అలాగే అవసరమైనంత సేపు చెప్పినట్టు ఉండగలదా అనేది.
తీవ్రమైన ఇరుకు భయం ఉన్న పెద్దలు
మత్తు మందు: ఇతర మార్గాలు చర్చించిన తర్వాత, చాలాసార్లు ఇస్తారు.
టీమ్ ఏమి చూస్తుంది: స్కాన్కు ముందు ఇచ్చే తేలికపాటి ఆందోళన తగ్గించే మాత్రతోనే సరిపోతుందా అనేది.
మతిమరుపు లేదా ఆలోచనా శక్తి సమస్యలు ఉన్నవారు
మత్తు మందు: కదలకుండా ఉండటం నమ్మకంగా సాధ్యం కానప్పుడు అవును.
టీమ్ ఏమి చూస్తుంది: సమస్య ఎంత తీవ్రంగా ఉంది, మత్తు మందు తీసుకోవడానికి శరీర ఆరోగ్యం సరిపోతుందా అనేది.
కదలికల సమస్యలు ఉన్న పెద్దలు
మత్తు మందు: ఒక్కో కేసును ఒక్కోలా చర్చించి నిర్ణయిస్తారు.
టీమ్ ఏమి చూస్తుంది: అప్రయత్నంగా జరిగే కదలికలు ఇమేజ్ నాణ్యతను గణనీయంగా పాడు చేస్తాయా అనేది.
తేలికపాటి లేదా మధ్యస్థ ఆందోళన ఉన్న పెద్దలు
మత్తు మందు: సాధారణంగా ఇవ్వరు.
టీమ్ ఏమి చూస్తుంది: ముందు వివరించడం, ధైర్యం చెప్పడం, పడుకునే భంగిమలో మార్పులు — వీటితోనే ప్రయత్నిస్తారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
PET-CT మత్తు మందు గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
భయంగా ఉంది అనే కారణంతో పెద్దవాళ్లు మత్తు మందు అడగవచ్చా?
అడగవచ్చు, మీ బృందం దాన్ని తేలికగా తీసుకోదు. తేలికపాటి ఆందోళన ఉన్న చాలామంది పెద్దల విషయంలో టీమ్ ముందుగా వివరించడం, పడుకునే భంగిమ సర్దడం, ధైర్యం చెప్పడం — ఇవే ప్రయత్నిస్తుంది. ముందు భయపడిన చాలామంది, స్కాన్ మొదలయ్యాక ఏమి జరుగుతుందో అర్థమైన తర్వాత బాగానే తట్టుకుంటారు. ఆందోళన ఎక్కువగా ఉంటే, పూర్తి మత్తు గురించి ఆలోచించే ముందు నోటి ద్వారా ఇచ్చే తేలికపాటి మాత్రను ఇవ్వవచ్చు. పూర్తి మత్తు మందు సాధారణంగా, ఉపయోగపడే స్కాన్ వచ్చేంత సేపు నిజంగా కదలకుండా ఉండలేని వారికే. దానికి అనస్థీషియా డాక్టర్ కావాలి, అపాయింట్మెంట్ ఎక్కువ సేపు పడుతుంది. అందుకే స్కాన్ రోజుకు ముందే మీ టీమ్కు చెప్పండి.
నా బిడ్డకు PET-CT కి మత్తు మందు తప్పనిసరా?
ఎప్పుడూ తప్పనిసరి కాదు. పెద్ద పిల్లలు, కొంతమంది చిన్న పిల్లలు కూడా ముందుగా సిద్ధం చేసి, దృష్టి మళ్లించే పనులు చేస్తే బాగా సహకరిస్తారు. మత్తు మందు అవసరమా కాదా అనేది బిడ్డ వయసు, స్వభావం, కావలసినంత సేపు కదలకుండా ఉండగలదా అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. స్కాన్ బుక్ చేయకముందే మీ డాక్టర్, ఇమేజింగ్ బృందం దీన్ని అంచనా వేస్తారు. పిల్లలకు మత్తు ప్లాన్ చేసినప్పుడు సాధారణంగా పీడియాట్రిక్ అనస్థీషియా డాక్టర్ ఉంటారు — దానికి ముందుగా సమాచారం, అదనపు ప్రణాళిక అవసరం.
మత్తుతో చేసే PET-CT అపాయింట్మెంట్ ఎంత ఎక్కువ సమయం పడుతుంది?
మామూలు అపాయింట్మెంట్ కంటే చాలా ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. స్కాన్కు ముందు మత్తు మందుకు సంబంధించిన తనిఖీలు, క్యాన్యులా పెట్టడం, మందు పనిచేయడం మొదలయ్యే వరకు ఎదురుచూడటం — వీటికి అదనపు సమయం కావాలి. స్కాన్ తర్వాత బయలుదేరే ముందు కోలుకోవడానికి కూడా సమయం పడుతుంది, అది ఒక్కొక్కరికి ఒక్కోలా ఉంటుంది. స్కాన్ కంటే ఆ రోజు మొత్తం చాలా ఎక్కువ సేపు పడుతుందని ముందే అనుకోండి, బుక్ చేసేటప్పుడే ఎంత సేపు పడుతుందో ఇమేజింగ్ కేంద్రాన్ని అడిగి నిర్ధారించుకోండి.
ఇది పూర్తి అనస్థీషియానా, లేక తేలికపాటిదా?
సాధారణంగా పూర్తి అనస్థీషియా కంటే తేలికపాటిదే. చాలా మత్తు PET-CT స్కాన్లలో స్పృహ ఉండే లేదా మధ్యస్థ స్థాయి మత్తునే వాడతారు — మీరు రిలాక్స్గా, నిద్ర మత్తులో ఉంటారు కానీ పూర్తిగా స్పృహ కోల్పోరు, చిన్న చిన్న సూచనలను పాటించగలరు. చిన్న పిల్లలకు, లేదా చాలా ఎక్కువ అవసరం ఉన్న రోగులకు అప్పుడప్పుడు పూర్తి అనస్థీషియా వాడతారు; అలాంటప్పుడు శ్వాస మార్గాన్ని పీడియాట్రిక్ అనస్థీషియా డాక్టర్ మొత్తం సేపు చూసుకుంటారు. మీ విషయంలో ఏ పద్ధతి అనేది, పరీక్ష చేసిన తర్వాత అనస్థీషియా డాక్టర్ సూచనను బట్టి ఉంటుంది.
నాకు షుగర్ ఉంది — మత్తుతో PET-CT చేయించుకోవచ్చా?
చేయించుకోవచ్చు, కానీ జాగ్రత్తగా ప్రణాళిక వేయాలి. PET-CT కి అసలే పరగడుపు ఉండాలి, షుగర్ లెవెల్ అదుపులో ఉండాలి. మత్తు మందు వల్ల పరగడుపు సమయం ఇంకా పెరుగుతుంది, అందుకే షుగర్ నిర్వహణ మరింత జాగ్రత్తగా చూడాల్సి వస్తుంది. మత్తుతో స్కాన్ అడిగేటప్పుడే మీకు షుగర్ ఉందని టీమ్కు చెప్పండి. మీ ఇన్సులిన్ లేదా షుగర్ మందుల గురించి వాళ్లు స్పష్టమైన సూచనలు ఇస్తారు, అపాయింట్మెంట్కు ముందు, మధ్యలో షుగర్ చూడవచ్చు. మీ మందులను మీ అంతట మీరే మార్చుకోవద్దు — దీన్ని టీమ్ మీతో కలిసి ముందుగానే ప్లాన్ చేయాలి.
మత్తు మందు ఇచ్చాక నేను సొంతంగా ఇంటికి వెళ్లవచ్చా?
వెళ్లకూడదు. మత్తు మందు ఇచ్చిన తర్వాత మీరు వాహనం నడపకూడదు, ఒంటరిగా ప్రయాణించకూడదు. బాధ్యత తీసుకునే ఒక పెద్దవారు మీతో పాటు రావాలి, అపాయింట్మెంట్ మొత్తం అక్కడే ఉండాలి, మిమ్మల్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లాలి. ఈ వ్యక్తి ఎవరో ముందే ఖరారు కాకపోతే మత్తు మందుకు అంగీకరించరు. మీరు సురక్షితంగా ప్రయాణించగలిగే స్థాయికి మత్తు దిగే వరకు సిబ్బంది మిమ్మల్ని గమనిస్తూనే ఉంటారు.
CION ఆంకాలజిస్టులు. మీ PET-CT రిపోర్ట్ను స్పెషలిస్ట్ చదివి, తర్వాత ఏం చేయాలో చెబుతారు.
స్కాన్ ఎందుకు అవసరమో చెప్పడం నుంచి రిపోర్ట్లోని SUV, ఇతర ఫలితాలను మీ కేసుతో కలిపి చూడటం వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- RadiologyInfo.org — Positron Emission Tomography - Computed Tomography (PET/CT)
- Society of Nuclear Medicine and Molecular Imaging — Procedure Standards and Practice Guidelines
- NHS — PET scan
- Cancer Research UK — PET-CT scan
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
మత్తు మందు అవసరమా? ముందే మీ బృందంతో మాట్లాడండి
స్కాన్ బుక్ చేయకముందే చెబితేనే ఈ ఏర్పాటు సాధ్యం. మీ దగ్గరి CION కేంద్రంలో ఆంకాలజిస్ట్తో మాట్లాడటానికి సహాయం చేస్తాం.