కాళ్ల వాపు, చీలమండల వాపు, కిడ్నీ క్యాన్సర్ — సిరలో అడ్డంకి అంటే అసలు ఏమిటి?

రావచ్చు, కానీ కాళ్ల వాపుకు ఇది అరుదైన కారణం; చాలా కిడ్నీ క్యాన్సర్లు ఇలా బయటపడవు కూడా. కిడ్నీ ట్యూమర్ రీనల్ వెయిన్ వెంట పెరిగి, శరీరం కింది భాగం నుంచి గుండెకు రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే పెద్ద సిరలోకి చేరినప్పుడు, కాళ్ల నుంచి బయటకు వెళ్లాల్సిన రక్తం వెనక్కి నిలిచిపోతుంది — అప్పుడు వాపు వస్తుంది. ఈ వాపు సాధారణంగా రెండు కాళ్లలోనూ ఉంటుంది, వారాల పాటు పెరుగుతుంది, రాత్రి నిద్ర తర్వాత పూర్తిగా తగ్గదు, పొట్ట గోడ మీద సిరలు ఉబ్బి కనిపించవచ్చు. చీలమండలు వాచిన వారిలో చాలా ఎక్కువ మందికి సిర, గుండె, కాలేయం లేదా కిడ్నీ పనితీరు సమస్య ఉంటుంది, లేదా వాపు తెచ్చే మందు వాడుతుంటారు. అయినా కొత్తగా వచ్చిన, కారణం తెలియని వాపును త్వరగా చూపించుకోవాలి.

రెండు కిడ్నీల సిరలూ ఇన్ఫీరియర్ వీనా కేవా (IVC) లోకి కలుస్తాయి — ఇది పొట్ట వెనుక భాగం గుండా పైకి గుండె వరకు వెళ్లే పెద్ద సిర. కిడ్నీ క్యాన్సర్‌కు ఒక అసాధారణ అలవాటు ఉంది: అది ఆ సిర వెంట వేలు లాంటి ట్యూమర్ భాగంగా పెరగవచ్చు; దీన్ని ట్యూమర్ థ్రాంబస్ అంటారు. అది వీనా కేవాను ఇరుకు చేసినా మూసేసినా, రెండు కాళ్ల నుంచి తిరిగి వచ్చే రక్తం ఆగిపోతుంది, కాళ్ల సిరల్లో ఒత్తిడి పెరుగుతుంది, ద్రవం కణజాలంలోకి నెట్టబడుతుంది. అడ్డంకి రెండు కాళ్లకూ పైన ఉంటుంది కాబట్టి, వాపు సాధారణంగా రెండు వైపులా, దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. ఒక కాలిలో మాత్రమే వాపు అంటే కారణం వేరే చోట ఉంటుంది — చాలా సార్లు ఆ కాలి సిరల్లోనే క్లాట్.

కావచ్చు — అందుకే అది కిడ్నీ అల్ట్రాసౌండ్ చేయించుకోవడానికి మంచి కారణం. వెరికోసీల్ అంటే వృషణం చుట్టూ ఉబ్బిన సిరల సంచి. ఎడమ వృషణ సిర ఎడమ కిడ్నీ సిరలోకి కలుస్తుంది, కాబట్టి అక్కడ ఒత్తిడి పెంచే ఏదైనా వెరికోసీల్ కనిపించేలా చేయవచ్చు. డాక్టర్‌కు రెండు తీరులు ముఖ్యం: జీవితాంతం ఉన్నది కాకుండా పెద్దయ్యాక కొత్తగా వచ్చిన వెరికోసీల్, వెల్లకిలా పడుకున్నప్పుడు ఖాళీ కాని వెరికోసీల్. కుడి వైపు వెరికోసీల్ అరుదు, అదే కారణంతో దాన్ని ఇంకా జాగ్రత్తగా చూస్తారు. చాలా చాలా ఎక్కువ వెరికోసీల్‌లు పూర్తిగా ప్రమాదం లేనివి, క్యాన్సర్‌తో వాటికి సంబంధం లేదు — కానీ కొత్తగా వచ్చినదానికి "ఏమీ లేదులే" అనే మాట కంటే స్కాన్ చేయించుకోవడమే మేలు.

ఒక కాలు అకస్మాత్తుగా వాచి నొప్పిగా, వేడిగా, ఎర్రగా లేదా బిగుతుగా ఉంటే అదే రోజు వైద్య సహాయం తీసుకోండి — అది లోతైన సిరల్లో క్లాట్ కావచ్చు. వాపుతో పాటు ఆయాసం, ఛాతీ నొప్పి లేదా దగ్గినప్పుడు రక్తం పడితే వెంటనే హాస్పిటల్‌కు వెళ్లండి — క్లాట్ ఊపిరితిత్తులకు ప్రయాణించవచ్చు. ముఖం, పెదవులు లేదా నాలుక అకస్మాత్తుగా వాచినా, దద్దుర్లతో పాటు వాపు వచ్చి ఊపిరి తీసుకోవడం కష్టమైనా — అది కూడా అత్యవసరమే. ఈ సందర్భాలు కాకుండా, రెండు కాళ్లలో రోజుల నుంచి వారాల పాటు పెరుగుతున్న వాపు, లేదా నిలబడటం, వేడి, కొత్త మందు వల్ల అని చెప్పలేని ఏ వాపునైనా నెలల తరబడి గమనిస్తూ ఉండకుండా — ఒక వారం, పక్షం రోజుల్లోపే డాక్టర్‌కు చూపించాలి.

మొదట శారీరక పరీక్ష: ఏ కాలు లేదా ఏ కాళ్లు, నొక్కితే గుంట పడుతుందా, వాపు ఎంత పైకి ఉంది, పొట్ట, పొట్ట గోడ మీది సిరలు, మగవారిలో వృషణాలు. కిడ్నీల నుంచి ప్రోటీన్ లీక్ అవడం చీలమండల వాపుకు తరచుగా కనిపించే క్యాన్సర్ కాని కారణం కాబట్టి, మూత్రంలో ప్రోటీన్ ఉందేమో చూస్తారు. రక్త పరీక్షలు కిడ్నీ పనితీరు, ఆల్బుమిన్, లివర్ పరీక్షలు, హీమోగ్లోబిన్, క్యాల్షియం చూస్తాయి. కాళ్ల సిరల డాప్లర్ అల్ట్రాసౌండ్ క్లాట్ కోసం చూస్తుంది; కిడ్నీల అల్ట్రాసౌండ్ కిడ్నీలను నేరుగా చూస్తుంది. కిడ్నీ గడ్డ కనిపిస్తే, దాని స్వభావం తెలుసుకోవడానికి కాంట్రాస్ట్ CT లేదా MRI ప్రామాణిక మార్గమని NCCN మార్గదర్శకాలు చెబుతాయి; ట్యూమర్ థ్రాంబస్ ఎంత పైకి చేరిందో చూపించడంలో MRI ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడుతుంది.

తప్పనిసరిగా కాదు — చాలా మంది అపార్థం చేసుకునే విషయం ఇదే. రీనల్ వెయిన్ వెంట గానీ వీనా కేవా పైకి గానీ పెరగడం అనేది స్థానికంగా విస్తరించడం — ట్యూమర్ తన పక్కనే ఉన్న సిరను అనుసరించడం మాత్రమే. ఇది దూరంలోని అవయవాలకు వ్యాపించడం (మెటాస్టాసిస్) తో సమానం కాదు. అయితే దీని వల్ల స్టేజ్ పెరుగుతుంది; ఆపరేషన్ పెద్దదవుతుంది, ప్రత్యేక నిపుణుల ప్లానింగ్ అవసరమవుతుంది. ట్యూమర్ సిరలో ఎంత పైకి చేరిందో బృందం తేల్చాలి — ఎందుకంటే ఎవరు ఆపరేషన్ చేస్తారో, ఎలా చేస్తారో అదే నిర్ణయిస్తుంది. దూరంగా వ్యాపించిందా లేదా అన్నది ఛాతీ, పొట్ట స్కాన్ల నుంచి విడిగా అంచనా వేస్తారు; ఈ రెండు ప్రశ్నలకూ వేర్వేరుగా సమాధానం దొరుకుతుంది. మీ రిపోర్ట్‌లో ఏమి ఉందో, దాని అర్థం ఏమిటో మీ డాక్టర్ మాత్రమే చెప్పగలరు.

ఈ పేజీలో చెప్పినట్టు, కిడ్నీకి సంబంధించిన వాపు రెండు కాళ్లకూ పైన ఉండే సిరలో అడ్డంకి వల్ల వస్తుంది, అందుకే అది సాధారణంగా రెండు వైపులా ఉంటుంది. ఒక కాలికే పరిమితమైన వాపు చాలా ఎక్కువసార్లు ఆ కాలిలోని క్లాట్, సిరల కవాటాల సమస్య లేదా లింఫ్ సమస్య వల్ల వస్తుంది. ఒక కాలు అకస్మాత్తుగా, నొప్పితో, వేడిగా లేదా ఎర్రగా వాస్తే అదే రోజు వైద్య సహాయం తీసుకోండి. మీ వాపుకు కారణం ఏమిటో పరీక్షించిన డాక్టర్ మాత్రమే చెప్పగలరు.

లేదు — డాక్టర్‌ను అడగకుండా సూచించిన ఏ మందునూ ఆపకండి. కొన్ని బీపీ మాత్రలు, వాపు తగ్గించే నొప్పి మాత్రలు, స్టెరాయిడ్లు, కొన్ని షుగర్ మందులు, హార్మోన్ చికిత్సలు సైడ్ ఎఫెక్ట్‌గా చీలమండల వాపు తేవచ్చు. కొత్త ప్రిస్క్రిప్షన్ మొదలుపెట్టిన కొన్ని వారాల్లోనే వాపు మొదలైతే, డాక్టర్‌ను కలిసినప్పుడు ముందుగా ఆ విషయమే చెప్పండి. మార్పు అవసరమా అనేది మీ డాక్టర్ నిర్ణయిస్తారు.