మాలిగ్నెంట్ ప్లూరల్ ఎఫ్యూజన్: ఊపిరితిత్తుల చుట్టూ నీరు చేరితే ఆయాసం, చికిత్స

మాలిగ్నెంట్ ప్లూరల్ ఎఫ్యూజన్ (malignant pleural effusion) అంటే క్యాన్సర్ వల్ల ఊపిరితిత్తికీ ఛాతీ గోడకీ మధ్య నీరు చేరడం. ఊపిరితిత్తుల చుట్టూ ప్లూరా (pleura) అనే పలుచని రెండు పొరల కవచం ఉంటుంది. ఆ రెండు పొరల మధ్య కొద్దిగా ద్రవం ఉంటుంది, దాని వల్ల ఊపిరితిత్తులు సాఫీగా కదులుతాయి.

బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ కణాలు ప్లూరాను చేరినప్పుడు, ఆ పొరను చికాకుపెట్టి, సాధారణంగా ద్రవం బయటకు వెళ్లే దారిని అడ్డుకుంటాయి. దాంతో నీరు పేరుకుపోతుంది. నీరు పెరిగేకొద్దీ అది ఊపిరితిత్తిని నొక్కుతుంది, ఊపిరితిత్తి పూర్తిగా విచ్చుకోలేదు.

అత్యంత సాధారణ లక్షణం ఆయాసం — మొదట శ్రమ పడినప్పుడు, తర్వాత విశ్రాంతిలో ఉన్నప్పుడు కూడా. పొడి దగ్గు, ఛాతీలో బరువుగా లేదా బిగుసుకున్నట్లు అనిపించడం, వెల్లకిలా పడుకుంటే ఇబ్బంది, అలసట కూడా రావచ్చు. నీటిని తీసేస్తే సాధారణంగా ఊపిరి త్వరగా తేలికవుతుంది. నీరు మళ్లీ మళ్లీ చేరుతుంటే, ఇంట్లోనే వాడగలిగే చిన్న ట్యూబ్ (tunnelled drain), లేదా ప్లూరల్ ఖాళీని అతికించే ప్రక్రియ వంటి దీర్ఘకాలిక ఎంపికలు — క్యాన్సర్‌కు శరీరం మొత్తానికి ఇచ్చే చికిత్సతో పాటు — లక్షణాలను అదుపులో ఉంచడానికి సహాయపడతాయి.

దీన్ని ఎలా నిర్ధారిస్తారు?

ఛాతీ X-ray లేదా అల్ట్రాసౌండ్ నీటిని చూపిస్తుంది. సూదితో తీసిన నమూనాలో క్యాన్సర్ కణాలు ఉన్నాయేమో టెస్ట్ చేస్తారు. CT స్కాన్ ఊపిరితిత్తులను, ప్లూరాను, ఇతర భాగాలను చూపిస్తుంది.

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం?

మాలిగ్నెంట్ ప్లూరల్ ఎఫ్యూజన్ అంటే బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ ఛాతీ లోపలి పొరకు వ్యాపించిందని అర్థం. దీన్ని వ్యాపించిన (metastatic) బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్‌గా చికిత్స చేస్తారు. సౌకర్యం, లక్షణాల నియంత్రణపైనే ప్రధాన దృష్టి ఉంటుంది.

సూదితో నీరు తీయడం తరచుగా డే-కేర్ ప్రక్రియగా చేస్తారు. సాధారణంగా త్వరగా ఉపశమనం దొరుకుతుంది.

ముందు

సూదిని పెట్టడానికి అత్యంత సురక్షితమైన చోటును అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్‌తో గుర్తిస్తారు. రక్తం గడ్డకట్టే సామర్థ్యాన్ని చూడటానికి బ్లడ్ టెస్ట్‌లు చేయవచ్చు. రక్తం పలుచబరిచే మందులు వాడుతున్నారా అని అడగవచ్చు.

ప్రక్రియ సమయంలో

మీరు మంచం అంచున కూర్చుని, ముందున్న టేబుల్‌పై వాలుతారు. పక్కటెముకల మధ్య చర్మాన్ని లోకల్ అనస్థీషియాతో మొద్దుబారుస్తారు. తర్వాత సూది లేదా సన్నని ట్యూబ్ లోపలికి పెడతారు. నీరు మెల్లగా ఒక బ్యాగ్ లేదా బాటిల్‌లోకి వస్తుంది.

మీకు ఎలా అనిపించవచ్చు?

సూది పెట్టేటప్పుడు ఒత్తిడి తెలుస్తుంది. ఊపిరితిత్తి మళ్లీ విచ్చుకుంటున్నప్పుడు కొన్నిసార్లు దగ్గు రావచ్చు, ఛాతీ బిగుసుకున్నట్లు అనిపించవచ్చు. కళ్లు తిరిగినట్లు లేదా చాలా అసౌకర్యంగా అనిపిస్తే టీమ్‌కు చెప్పండి. వారు నీరు తీయడం నెమ్మదిస్తారు లేదా కాసేపు ఆపుతారు.

తర్వాత

ఛాతీ X-ray తీయవచ్చు. చాలామందికి కొద్దిసేపటికే ఊపిరి తేలికగా ఆడుతుంది. కొత్తగా ఆయాసం, ఛాతీ నొప్పి, లేదా జ్వరం వస్తే మీ టీమ్‌కు చెప్పండి.

నీరు తీయడం, క్యాన్సర్ చికిత్సతో పాటు, కొన్ని సులువైన రోజువారీ పద్ధతులు ఆయాసం వల్ల కలిగే భయాన్ని తగ్గించి, మీరు చురుకుగా ఉండటానికి సహాయపడతాయి.

కూర్చునే తీరు

నిటారుగా కూర్చుని, చేతులను టేబుల్‌పై లేదా మోకాళ్లపై ఆనించి ముందుకు వాలితే ఊపిరితిత్తులు సులువుగా విచ్చుకుంటాయి. రాత్రి అదనపు దిండ్లు లేదా వెడ్జ్ దిండు సహాయపడుతుంది.

గాలి తగిలేలా చూడటం

చేతి ఫ్యాన్ లేదా టేబుల్ ఫ్యాన్ గాలి ముఖానికి తగిలేలా పెట్టడం, లేదా కిటికీ తెరవడం — ఇవి తరచుగా కొన్ని నిమిషాల్లోనే ఊపిరి ఆడటం లేదన్న భావనను తగ్గిస్తాయి.

శ్వాస పద్ధతులు

ముక్కుతో మెల్లగా ఊపిరి లోపలికి తీసుకుని, పెదవులను కొంచెం ముడిచి (pursed lips) నెమ్మదిగా బయటకు వదలడం వేగంగా ఆడే శ్వాసను శాంతపరుస్తుంది. ఫిజియోథెరపిస్ట్ ఈ పద్ధతులను నేర్పించగలరు.

పనులను పంచుకోవడం

పనులను రోజంతా విభజించుకోండి. స్నానం చేసేటప్పుడు, బట్టలు వేసుకునేటప్పుడు కూర్చోండి. తరచుగా వాడే వస్తువులను చేతికి అందేలా పెట్టుకుంటే శక్తి ఆదా అవుతుంది.

ఆందోళన, ఆయాసం

ఊపిరి ఆడకపోతే ఆందోళన కలుగుతుంది. ఆందోళన వల్ల శ్వాస ఇంకా వేగమవుతుంది. రిలాక్సేషన్, కుటుంబం ఇచ్చే ధైర్యం, అవసరమైనప్పుడు మీ టీమ్ రాసే మందులు ఈ చక్రాన్ని ఛేదించగలవు.