కీమోథెరపీ సమయంలో ఆహారం: ఏమి తినాలి, ఏవి మానేయాలి

కీమోథెరపీ సమయంలో సరిగ్గా తినడం వల్ల శరీరం చికిత్సను బాగా తట్టుకుంటుంది, ఒక సైకిల్‌కు తర్వాతి సైకిల్‌కు మధ్య త్వరగా కోలుకుంటుంది, శక్తి నిలిచి ఉంటుంది. ఈ సమయంలో నిజంగా మీ చేతుల్లో ఉన్న కొన్ని విషయాల్లో ఆహారం ఒకటి.

కీమో సమయంలో తినడం ఎందుకు కష్టమవుతుంది?

కీమోథెరపీ మీ శరీరంపై చాలా భారం వేస్తుంది. క్యాన్సర్ కణాలను నాశనం చేసే అవే మందులు, పేగులు, నోరు, ఎముక మజ్జ (bone marrow) లో వేగంగా పెరిగే ఆరోగ్యకరమైన కణాలపై కూడా ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే తినడం కష్టంగా మారుతుంది. మంచి ఆహారం క్యాన్సర్‌ను నయం చేయదు. కానీ ఆరోగ్యకరమైన కణజాలాన్ని మరమ్మతు చేయడానికి, రోగనిరోధక శక్తి పనిచేయడానికి, ప్రతి సైకిల్‌ను బాగా తట్టుకోవడానికి, మధ్యలో త్వరగా కోలుకోవడానికి కావాల్సిన ముడి పదార్థాలను అది శరీరానికి ఇస్తుంది.

మరమ్మతు, కోలుకోవడానికి ఇంధనం

ప్రోటీన్, కేలరీలు కీమో ప్రభావానికి గురైన ఆరోగ్యకరమైన కణాలను తిరిగి నిర్మించడానికి సహాయపడతాయి. దాంతో సైకిల్‌ల మధ్య త్వరగా కోలుకుంటారు.

రోగనిరోధక శక్తికి తోడు

బాగా పోషణ అందిన శరీరం, చికిత్స సమయంలో రక్త కణాలు తగ్గినప్పుడు, ఇన్ఫెక్షన్ ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు మెరుగ్గా తట్టుకుంటుంది.

చికిత్స షెడ్యూల్ ప్రకారం సాగడానికి

చికిత్స అంతటా సరిపడా ప్రోటీన్, కేలరీలు తీసుకునే మహిళలు తమ శక్తిని నిలుపుకుంటారు, షెడ్యూల్ ప్రకారం చికిత్స కొనసాగిస్తారు. ప్రమాదకరంగా బరువు, కండరాలు తగ్గిపోతే కీమో మోతాదు తగ్గించాల్సి రావచ్చు లేదా ఆలస్యం కావచ్చు — మంచి ఆహారం దాన్ని నివారించడానికి సహాయపడుతుంది. CION లో మొదటి రోజు నుంచే న్యూట్రిషన్ సహాయం మొదలవుతుంది.

"పర్ఫెక్ట్" డైట్ అవసరం లేదు

కీమో సమయంలో లక్ష్యం ఒక "పర్ఫెక్ట్" డైట్ గానీ, కఠినమైన ఆంక్షల డైట్ గానీ కాదు. లక్ష్యం ఇంతే: సరిపడా తినండి, సురక్షితంగా తినండి, ఆ రోజు మీ శరీరం ఎంత తీసుకోగలదో అంతే తినండి. కొన్ని రోజులు అది పూర్తి భోజనం (థాలీ) కావచ్చు; కష్టమైన రోజుల్లో ఒక గిన్నె కిచిడీ, లేదా ఒక గ్లాసు పాలు కావచ్చు. అది పూర్తిగా సరైనదే.

కీమో సమయంలో తినడానికి అసలు అడ్డంకి సాధారణంగా "ఏమి తినాలి" కాదు — వికారంగా ఉన్నప్పుడు, ఆహారం వింత రుచిగా అనిపించినప్పుడు, నోరు నొప్పిగా ఉన్నప్పుడు "ఎలా తినాలి" అన్నదే. ఈ సమస్యలు సాధారణమైనవి, తాత్కాలికమైనవి, బాగా అదుపు చేయగలిగేవి. ముఖ్య నియమాలు సులువు: కొంచెం కొంచెంగా, తరచూ తినండి; సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఎక్కువైనప్పుడు ఆహారాన్ని చప్పగా, చల్లగా ఉంచండి; మీ బృందానికి తొలిదశలోనే చెప్పండి — వికారం తగ్గించే మందులు, నోటి సంరక్షణ మందులు బాగా పనిచేస్తాయి.

వికారంగా ఉన్నప్పుడు

పెద్ద భోజనాలకు బదులు ప్రతి 2 నుంచి 3 గంటలకు కొంచెం కొంచెం తినండి — ఖాళీ కడుపు చాలాసార్లు వికారాన్ని పెంచుతుంది. టోస్ట్, చప్పటి అన్నం, కిచిడీ, పెరుగన్నం, అరటిపండు, పొడి రొట్టె, క్రాకర్స్ వంటి చప్పగా, పొడిగా, చల్లగా ఉండే ఆహారం ఎంచుకోండి — వేడి, నూనె వంటకాల కంటే వీటి వాసన తక్కువ. అల్లం లేదా నిమ్మ నీళ్లు, కొబ్బరి నీళ్లు, పలుచని మజ్జిగ నెమ్మదిగా తాగండి. కూర్చుని తినండి, తిన్న తర్వాత నిటారుగా విశ్రాంతి తీసుకోండి. కీమో రోజున ముందు తేలికపాటి భోజనం చేయండి, మీకు బాగా ఇష్టమైన వంటకాలు ఆ రోజు తినకండి — వాటిపై విరక్తి రాకుండా. వికారం తగ్గించే మందులను బాగానే ఉన్నప్పుడు కూడా డాక్టర్ రాసినట్లే వేసుకోవాలని మీ బృందం సాధారణంగా చెబుతుంది; మీ బృందంతో నిర్ధారించుకోండి.

ఆహారం లోహపు రుచిగా లేదా "వింతగా" అనిపించినప్పుడు

కీమో వల్ల ఆహారం లోహపు రుచిగా, చేదుగా లేదా చప్పగా అనిపించవచ్చు. మాంసం లేదా కొన్ని ఆహారాలు లోహపు రుచిగా ఉంటే పప్పు, పనీర్, గుడ్లు, చికెన్ వంటి ఇతర ప్రోటీన్లకు మారండి. లోహపు చెంచాలు, పాత్రలకు బదులు గాజు లేదా ప్లాస్టిక్ వాటిని వాడండి. వేడి ఆహారం కంటే చల్లని లేదా గది ఉష్ణోగ్రతలోని ఆహారం తరచూ రుచిగా ఉంటుంది. నోరు నొప్పిగా లేకపోతే నిమ్మ, చింతపండు, పుదీనా, కొత్తిమీర, అల్లం లేదా కొంచెం ఎక్కువ (తేలికపాటి) మసాలాతో రుచి పెంచండి. తినే ముందు నోరు పుక్కిలించండి, పుల్లని తాజా రుచులు, చల్లని పండ్లు ప్రయత్నించండి. చికిత్స ముగిసిన తర్వాత రుచి దాదాపు ఎప్పుడూ మామూలుకు వస్తుంది.

నోరు నొప్పిగా ఉన్నప్పుడు (mucositis)

నోరు నొప్పిగా ఉన్నా, పుండ్లు ఉన్నా తినడం బాధాకరం. అందుకే మెత్తని, చల్లని, నునుపైన ఆహారం ఎంచుకోండి: పెరుగన్నం, కిచిడీ, ఉడికించి మెదిపిన బంగాళదుంప, దలియా, జావ, కస్టర్డ్, మిల్క్‌షేక్, స్మూతీ, పప్పు, బాగా ఉడికించిన మెత్తని కూరగాయలు. మంట పుట్టించే కారం, ఉప్పు, పులుపు (నిమ్మజాతి పండ్లు, టమాటా, చింతపండు), కరకరలాడే లేదా బాగా వేడి ఆహారాలు మానేయండి. చిన్న ముద్దలు తినండి, భోజనంతో పాటు ద్రవాలు తాగండి, అవసరమైతే స్ట్రా వాడండి. రోజుకు పలుమార్లు ఉప్పు, బేకింగ్ సోడా కలిపిన తేలికపాటి నీటితో పుక్కిలించండి (ఆల్కహాల్ ఉన్న మౌత్‌వాష్‌లు వద్దు), పెదవులు తడిగా ఉంచుకోండి. మీ బృందానికి తొలిదశలోనే చెప్పండి — డాక్టర్ రాసే జెల్‌లు, మౌత్‌వాష్‌లు నోటి నొప్పి తీవ్రం కాకుండా ఆపుతాయి.

విరేచనాలు అవుతున్నప్పుడు

విరేచనాలు త్వరగా శరీరంలో నీటి కొరత (dehydration) తెస్తాయి, కాబట్టి ద్రవాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వండి: నీళ్లు, కొబ్బరి నీళ్లు, ORS, పలుచని మజ్జిగ, అన్నం గంజి, పలుచని సూప్‌లు. పీచు తక్కువగా ఉండే, విరేచనాలను తగ్గించే ఆహారం తినండి — తెల్ల అన్నం, పెరుగన్నం, అరటిపండు, ఉడికించిన బంగాళదుంప, కిచిడీ, టోస్ట్. కొంతకాలం పచ్చి కూరగాయలు, పొట్టుతో ఉన్న పప్పుధాన్యాలు, బాగా పీచు లేదా నూనె ఉన్న ఆహారం తగ్గించండి; పాల పదార్థాలు లక్షణాలను పెంచుతుంటే వాటినీ తగ్గించండి. కొంచెం కొంచెంగా, తరచూ తినండి. విరేచనాలు తీవ్రంగా ఉన్నా, ఒక రోజు కంటే ఎక్కువ కొనసాగినా, జ్వరంతో వచ్చినా వెంటనే మీ బృందానికి చెప్పాలి — కింది హెచ్చరిక చూడండి.

మలబద్ధకం ఉన్నప్పుడు

వికారం తగ్గించే కొన్ని మందులు, కదలిక తగ్గడం వల్ల మలబద్ధకం రావచ్చు. తృణధాన్యాలు (దలియా, ఓట్స్, బ్రౌన్ రైస్), మెత్తగా ఉడికించిన కూరగాయలు, నానబెట్టిన అంజీర్ లేదా ప్రూన్స్, బొప్పాయి వంటి పండ్లతో పీచును మెల్లగా పెంచండి, గోరువెచ్చని ద్రవాలు పుష్కలంగా తాగండి. రోజూ కొంచెంసేపు నడవడం కూడా సహాయపడుతుంది. పీచును క్రమంగా పెంచండి, అదీ సరిపడా నీళ్లు తాగుతున్నప్పుడే — నీళ్లు లేకుండా ఒక్కసారిగా పీచు పెంచితే సమస్య ఎక్కువవ్వచ్చు. కొన్ని రోజులుగా మలవిసర్జన కాకపోయినా, నొప్పి లేదా కడుపు ఉబ్బరం ఉన్నా, ఏ విరేచన మందు వాడే ముందైనా మీ బృందాన్ని అడగండి.

ఆకలి బాగా తగ్గినప్పుడు

ఆకలి లేని రోజుల్లో పూర్తి భోజనం కంటే చిన్న, సులువైన రూపాల్లో కేలరీలు, ప్రోటీన్‌పై దృష్టి పెట్టండి. భోజనాల మధ్య లేదా భోజనానికి బదులు పాలు, మిల్క్‌షేక్, లస్సీ, స్మూతీ, సూప్‌లు, డాక్టర్ సూచించిన న్యూట్రిషన్ సప్లిమెంట్లు వంటి పోషకమైన పానీయాలు తాగండి. గింజలు, అరటిపండు, పనీర్ ముక్కలు, ఉడికించిన గుడ్డు, పల్లీ చిక్కీ వంటివి చేతికి అందేలా ఉంచుకోండి. మీకు బాగా అనిపించే సమయంలో — తరచూ ఉదయం — ఎక్కువగా తినండి. పరిమాణం పెంచకుండా కేలరీలు పెంచడానికి నెయ్యి, పాల పొడి లేదా నట్ బటర్ కలపండి. "ఆకలి లేదు" అని తినడం మానేయకండి — కొంచెం కొంచెంగా స్థిరంగా తినడం మీ బరువును, శక్తిని కాపాడుతుంది.