సర్వైకల్ క్యాన్సర్ మళ్లీ వస్తుందా? రిస్క్, లక్షణాలు, ఫాలో-అప్ నిఘా

రికరెన్స్‌కు వైద్యంలో ఒక నిర్దిష్టమైన, పరిమితమైన అర్థం ఉంది: చికిత్స తర్వాత కొంతకాలం శరీరంలో క్యాన్సర్ ఏమాత్రం కనిపించకుండా ఉండి, ఆ తర్వాత మళ్లీ తిరిగి రావడం. దీన్ని తరచుగా మరో రెండు పరిస్థితులతో కలిపేసి గందరగోళపడుతుంటారు. కానీ అవి వేరు.

పర్సిస్టెంట్ డిసీజ్ — పూర్తిగా తగ్గని క్యాన్సర్

చికిత్స తర్వాత క్యాన్సర్ ఎప్పుడూ పూర్తిగా పోకుండా, చికిత్స తర్వాత తీసే మొదటి స్కాన్‌లోనే ఇంకా కనిపిస్తే దాన్ని పర్సిస్టెంట్ డిసీజ్ (persistent disease) అంటారు. దీన్ని రికరెన్స్ కంటే వేరే విధంగా నిర్వహిస్తారు.

సెకండ్ ప్రైమరీ — కొత్తగా పుట్టిన వేరే క్యాన్సర్

తర్వాతి కాలంలో, మొదటి క్యాన్సర్‌తో ఏ సంబంధమూ లేకుండా పూర్తిగా కొత్తగా మొదలైన క్యాన్సర్‌ను సెకండ్ ప్రైమరీ (second primary) అంటారు. ఈ మూడింటికీ చికిత్సా అవకాశాలు ఒకేలా ఉండవు. అందుకే మీ ఆంకాలజిస్ట్ వీటిని జాగ్రత్తగా వేరు చేసి చూస్తారు.

ఎక్కడ తిరిగి వచ్చింది అనేదే అసలు విషయం

మళ్లీ వచ్చిన సర్వైకల్ క్యాన్సర్‌ను అది ఎక్కడ తిరిగి కనిపించింది అనే దాన్ని బట్టి వర్ణిస్తారు. ఈ విషయంలో అర్థం చేసుకోవాల్సిన అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం ఇదే — ఎందుకంటే తర్వాత జరిగే ప్రతిదాన్నీ ఆ స్థానమే నిర్ణయిస్తుంది.

లోకల్ రికరెన్స్ (అదే చోట): క్యాన్సర్ గర్భాశయ ముఖద్వారం (సర్విక్స్) దగ్గరే తిరిగి వస్తుంది. సర్విక్స్‌ను సర్జరీలో తొలగించి ఉంటే, యోని పై చివర — వెజైనల్ వాల్ట్ (vaginal vault) — వద్ద వస్తుంది. చాలాసార్లు చికిత్సకు ఎక్కువగా లొంగే రకం ఇదే, ముఖ్యంగా మొదటిసారి కేవలం సర్జరీ మాత్రమే జరిగి ఉంటే.

రీజినల్ రికరెన్స్ (దగ్గరి గ్రంథుల్లో): క్యాన్సర్ పెల్విస్‌లోని లేదా పారా-అయోర్టిక్ (para-aortic) లింఫ్ నోడ్స్‌లో తిరిగి వస్తుంది. ఇది కూడా ఇంకా ఒకే ప్రాంతానికి పరిమితమై ఉంటుంది. దీన్ని కూడా వ్యాధిని నియంత్రించే లక్ష్యంతోనే చికిత్స చేస్తారు.

డిస్టెంట్ రికరెన్స్ (దూర ప్రాంతాల్లో): క్యాన్సర్ శరీరంలో వేరే చోట కనిపిస్తుంది — చాలాసార్లు దూరంగా ఉండే లింఫ్ నోడ్స్, ఊపిరితిత్తులు, కాలేయం (లివర్) లేదా ఎముకల్లో. దీన్ని అడ్వాన్స్‌డ్ వ్యాధిగా పరిగణిస్తారు. చికిత్సలో శరీరమంతా పనిచేసే సిస్టమిక్ థెరపీ ముందు వరుసలో ఉంటుంది.

ఈ మూడు రకాలు ఎందుకు వస్తాయి?

క్యాన్సర్ ప్రయాణించే దారులు మూడు — చుట్టూ ఉన్న కణజాలంలోకి నేరుగా పాకడం, లింఫ్ నాళాల ద్వారా వెళ్లడం, రక్త ప్రవాహం ద్వారా వెళ్లడం. పైన చెప్పిన మూడు రకాల రికరెన్స్‌ను వివరించేవి ఈ దారులే. ఆ విధానం తెలుసుకోవడం మీకు ఉపయోగపడుతుందనిపిస్తే, సర్వైకల్ క్యాన్సర్ ఎలా, ఎక్కడికి వ్యాపిస్తుంది అనే మా గైడ్ దాన్ని సులభమైన భాషలో వివరిస్తుంది.

ఒక మహిళకు సర్జరీ సూచించి, మరొకరికి ఎందుకు సూచించరు అనేదానికి కూడా క్యాన్సర్ ఎక్కడ తిరిగి వచ్చింది అనేదే కారణం. ఎవరు ఎంత ప్రయత్నించారు అనేదానికి అది కొలమానం కాదు.

సాధారణంగా చేసే స్కాన్లకంటే, డాక్టర్ చేసే శారీరక పరీక్ష, లక్షణాల గురించి అడిగి తెలుసుకోవడం ద్వారానే ఎక్కువ రికరెన్స్‌లు బయటపడతాయి. అందుకే ఇంట్లో మీరు గమనించే మార్పులకు నిర్ధారణలో నిజమైన విలువ ఉంది.

కింద ఉన్న లక్షణాల్లో ఏదీ క్యాన్సర్ మళ్లీ వచ్చిందని అర్థం కాదు — రేడియేషన్ వల్ల వచ్చే మార్పులు, ఇన్ఫెక్షన్, లోపల కణజాలం అతుక్కుపోవడం (అడ్హెషన్స్), మామూలు అనారోగ్యాలు కూడా ఇవన్నీ కలిగించవచ్చు. కానీ వీటిలో ప్రతి ఒక్కటీ, తర్వాతి షెడ్యూల్డ్ అపాయింట్‌మెంట్ వరకు ఎదురుచూడకుండా దాన్ని ముందుకు జరిపించుకోవడానికి తగిన కారణం.

కొత్తగా యోని రక్తస్రావం, లేదా స్రావంలో మార్పు

వెజైనల్ వాల్ట్ నుంచి రక్తస్రావం, లైంగిక కలయిక తర్వాత స్పాటింగ్, లేదా కొత్తగా మొదలైన నీళ్లలా ఉండే, రక్తం కలిసిన, దుర్వాసన వచ్చే యోని స్రావం (డిశ్చార్జ్). చికిత్స తర్వాత వాల్ట్‌ను పరీక్షించడానికి ఎక్కువగా దారితీసే లక్షణం ఇదే. అన్నిటికంటే ముందు చెప్పాల్సింది దీని గురించే.

తగ్గని పొత్తికడుపు కింది నొప్పి, నడుము నొప్పి, పిరుదుల నొప్పి

కొత్తగా మొదలైన నొప్పి, రాత్రిళ్లు మళ్లీ మళ్లీ నిద్ర లేపే నొప్పి, లేదా వారాల తరబడి క్రమంగా ఎక్కువవుతున్న నొప్పి — ముఖ్యంగా ఒక కాలు కిందికి పాకే నొప్పి. ఇది పెల్విక్ సైడ్‌వాల్ దగ్గర వ్యాధిని గానీ, నరాలు ప్రభావితం కావడాన్ని గానీ సూచించవచ్చు. పని చేసినప్పుడు వచ్చి, విశ్రాంతితో పోయే నొప్పులు చాలా తక్కువ ఆందోళన కలిగించేవి.

ఒక కాలు వాపు

ఒకవైపు కాలు కొత్తగా వాచిపోవడం లింఫ్ నోడ్స్ సర్జరీ లేదా రేడియేషన్ తర్వాత లింఫెడీమా (కాలు వాపు)గా రావచ్చు. కానీ పెల్విస్‌లోని లింఫ్ నాళాలు లేదా సిరల మీద ఒత్తిడి పడుతోందని కూడా ఇది సూచించవచ్చు. ఒకవైపు వాపు అకస్మాత్తుగా వస్తే త్వరగా డాక్టర్‌కు చూపించాలి — రక్తం గడ్డకట్టడం (క్లాట్) కాదని కూడా నిర్ధారించుకోవాల్సి ఉంటుంది.

తగ్గకుండా కొనసాగే మూత్ర, మల సంబంధ మార్పులు

మూత్రంలో లేదా మలంలో రక్తం, మూత్రం పోయడంలో కొత్తగా ఇబ్బంది, లేదా కొన్ని వారాలకు మించి కొనసాగే మల విసర్జన అలవాట్లలో మార్పు. వీటిలో చాలావాటికి రేడియేషన్ ఆలస్యంగా చూపే ప్రభావాలే కారణం. అయినా "అదే అయి ఉంటుంది" అని ఊహించుకోకుండా, పరీక్షించి తేల్చుకుంటారు.

కారణం తెలియని బరువు తగ్గడం, తగ్గని దగ్గు, ఆయాసం

ఇవి పెల్విస్‌ను కాకుండా, ఊపిరితిత్తుల వంటి దూర ప్రాంతాన్ని సూచిస్తాయి. మీరు ప్రయత్నించకుండానే బరువు తగ్గుతుంటే — ముఖ్యంగా ఆకలి తగ్గడంతో పాటు, లేదా అలసట మెరుగవ్వకుండా ఇంకా లోతుగా అవుతుంటే — మీ చికిత్స బృందానికి ఫోన్ చేయడానికి అది తగిన కారణం.

భయం గురించి ఒక మాట

ప్రతి ఫాలో-అప్ అపాయింట్‌మెంట్‌కు ముందు కొంత ఆందోళన కలగడం దాదాపు అందరికీ జరిగేదే. దానర్థం ఏదో తప్పు జరుగుతోందని కాదు. చాలామంది మహిళలకు ఎక్కువగా సహాయపడేవి ఇవి: రాసి ఇచ్చిన షెడ్యూల్, రెండు విజిట్‌ల మధ్యలో ఫోన్ చేయడానికి పేరుతో తెలిసిన ఒక వ్యక్తి, లక్షణం కాదనలేనంతగా పెరిగే వరకు ఆగకుండా ఫోన్ చేయవచ్చనే అనుమతి. ఆ భయం మీ నిద్రను, రోజువారీ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంటే, అది క్లినిక్‌లో చెప్పాల్సిన విషయమే — మానసిక సహాయం చికిత్స ప్లాన్‌లో భాగం, అదనపు విషయం కాదు.