కుటుంబంలో ప్లేట్‌లెట్స్ తక్కువ: ఎప్పుడు వారసత్వం, ఎప్పుడు ముఖ్యం

అవును, రావచ్చు. ప్లేట్‌లెట్ కౌంట్ తక్కువగా ఉండటాన్ని డాక్టర్లు థ్రాంబోసైటోపీనియా (thrombocytopenia) అంటారు. ఇది తల్లిదండ్రుల నుంచి వారసత్వంగా రావచ్చు. దీనికి కారణమయ్యే జన్యు మార్పులు డజన్ల కొద్దీ ఉన్నాయి. వాటిలో చాలావరకు రక్తస్రావం మీద మాత్రమే ప్రభావం చూపిస్తాయి. కొన్ని మాత్రం జీవితంలో తర్వాత లుకేమియా (బ్లడ్ క్యాన్సర్) వచ్చే రిస్క్‌ను కూడా పెంచుతాయి. అందుకే కుటుంబంలో ఒక తీరు (pattern) కనిపిస్తే, దాన్ని సరిగ్గా పరీక్షించడం అవసరం.

ప్లేట్‌లెట్స్ ఏం చేస్తాయి?

ప్లేట్‌లెట్స్ రక్తంలో ఉండే చాలా చిన్న కణాలు. రక్తనాళాల్లో చిన్న చిన్న లీకేజీలు వస్తే వాటిని మూసేస్తాయి. కౌంట్ తక్కువగా ఉంటే, సులువుగా కమిలిపోవడం (నల్లగా మచ్చలు పడటం), చిన్న గాయమైనా రక్తం ఎక్కువసేపు కారడం, పీరియడ్స్‌లో ఎక్కువ రక్తస్రావం, తరచుగా ముక్కు నుంచి రక్తం రావడం జరగవచ్చు. కౌంట్ కొంచెం మాత్రమే తక్కువగా ఉన్న చాలామందికి ఏ లక్షణాలూ ఉండవు. ఏదో మామూలు రక్త పరీక్షలో మాత్రమే ఈ విషయం బయటపడుతుంది.

కుటుంబాలకు సాధారణంగా ఎలా తెలుస్తుంది?

హైదరాబాద్‌లో, తెలంగాణ అంతటా, తక్కువ కౌంట్ మొదటిసారి కనిపించేది చాలాసార్లు డెంగ్యూ భయం వచ్చినప్పుడో, ఏదైనా ఆపరేషన్‌కు ముందో, లేదా గర్భం సమయంలోనో. జ్వరం తగ్గిపోయి చాలా కాలం అయినా కౌంట్ మాత్రం తక్కువగానే ఉంటుంది. తర్వాత ఒక అన్నకో తమ్ముడికో, అమ్మకో, లేదా ఒక బిడ్డకో కూడా అదే రిజల్ట్ వస్తుంది. వారసత్వ కారణం ఉండవచ్చని సూచించేది ఇలా మళ్లీ మళ్లీ కనిపించే తీరే — ఒక్క అంకె కాదు.

సరైన పేరు పెట్టడం ఎందుకు ముఖ్యం?

ITP అని చెప్పిన కుటుంబానికి నెలల తరబడి స్టెరాయిడ్లు ఇవ్వవచ్చు. ప్లీహాన్ని (spleen) తొలగించమని కూడా సలహా ఇవ్వవచ్చు — దాని వల్ల పెద్దగా లాభం లేకపోయినా. మరోవైపు, RUNX1 జన్యువులో మార్పు ఉన్న కుటుంబానికి ఎప్పుడూ టెస్ట్ చేయకపోతే, క్రమం తప్పకుండా గమనించే అవకాశం కోల్పోతారు. అంతేకాదు, స్టెమ్ సెల్ దాతగా (donor) అన్నదమ్ముల్నో అక్కాచెల్లెళ్లనో ఇవ్వడానికి సిద్ధపడవచ్చు — ఆ దాతలో కూడా అదే మార్పు ఉందని తెలియకుండానే.

మీ సొంత కౌంట్ ఎందుకు తక్కువగా ఉందో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. దానికి మీ బ్లడ్ ఫిల్మ్‌ను, మీ పాత రిపోర్ట్‌లను, మీ బంధువుల కౌంట్‌లను స్వయంగా చూసిన హెమటాలజిస్ట్ అవసరం. ఆన్‌లైన్‌లో ఉన్న ఏదీ ఆ పరిశీలనకు బదులు కాదు.

జీన్ రిజల్ట్‌ను ఇది వివరించలేదు

వారసత్వ తక్కువ ప్లేట్‌లెట్స్ కోసం చేసే ప్యానెల్ టెస్ట్‌లలో, ల్యాబ్ ఇంకా వర్గీకరించలేని వేరియంట్లు తరచుగా వస్తుంటాయి. మీ రిపోర్ట్‌లోని ఆ ప్రత్యేక వేరియంట్‌కు అర్థం ఏమిటి అనేది, ఆ టెస్ట్ చేయించిన కౌన్సెలర్‌ను అడగాల్సిన ప్రశ్న. కేవలం జన్యువు పేరు చూసి లుకేమియా రిస్క్ ఉందని అనుకోకండి.

ఇది ఎవరికి వర్తించదు?

కౌంట్ తక్కువగా ఉన్న చాలామందికి వారసత్వ సమస్య ఉండదు. డెంగ్యూ, టైఫాయిడ్ లేదా మలేరియా సమయంలో ఒకసారి తక్కువ రిజల్ట్ రావడం, గర్భం చివరి దశలో కొంచెం తగ్గడం, లేదా కొత్తగా మొదలుపెట్టిన మందు వల్ల తగ్గడం — ఇవి సాధారణంగా వాటంతట అవే సర్దుకుంటాయి. ఇంతకుముందు మీ కౌంట్ మామూలు స్థాయికి తిరిగి వచ్చి ఉంటే, ఈ పేజీ బహుశా మీ గురించి కాదు. భారతీయ కుటుంబాల్లో వారసత్వ తక్కువ కౌంట్‌లపై అధ్యయనాలు ఇంకా తక్కువే. కాబట్టి ఇక్కడి సమాచారంలో కొంత విదేశాల్లో జరిగిన అధ్యయనాల నుంచి వచ్చింది.