వంశపారంపర్య క్యాన్సర్ అపోహలు
అపోహ: తల్లి వైపు మాత్రమే ముఖ్యం — తండ్రి వైపు నుంచి క్యాన్సర్ జన్యువు వస్తుందా?
వంశపారంపర్యంగా వచ్చే క్యాన్సర్ జన్యు మార్పు మీ తల్లి నుంచి ఎంత సులువుగా రావచ్చో, తండ్రి నుంచి కూడా అంతే సులువుగా రావచ్చు. ఈ జన్యువుల్లో ఎక్కువభాగం తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ సమానంగా అందించే క్రోమోజోమ్ల మీద ఉంటాయి — కొడుకులకూ కూతుళ్లకూ ఒకేలా. బ్రెస్ట్, అండాశయ క్యాన్సర్ మార్పులు ఉన్న మగవారికి స్వయంగా అనారోగ్యం రావడం అరుదు కాబట్టే తండ్రి వైపును ఇంత తరచుగా పట్టించుకోరు. అది ఎలా జరుగుతుందో, రెండు వైపుల గురించీ ఏమి అడగాలో ఈ పేజీ వివరిస్తుంది.
ఈ పేజీలో
- వంశపారంపర్య క్యాన్సర్ రిస్క్ తల్లి వైపు నుంచి మాత్రమే వస్తుందా?
- జన్యు మార్పు తండ్రి వైపు నుంచి ఎలా వస్తుంది?
- తండ్రి వైపు కుటుంబ చరిత్రను ఎలా సేకరించాలి?
- వారసత్వానికి సంబంధించిన పదాలకు అర్థం ఏమిటి?
- తండ్రి వైపు గురించి కుటుంబాలు ఏమనుకుంటాయి, నిజం ఏమిటి?
- ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
- తండ్రి వైపు గురించి కుటుంబాలు చెప్పే నాలుగు మాటలు
- తండ్రి వైపు కుటుంబం గురించి అడిగే ప్రశ్నలు
సూటిగా సమాధానం
వంశపారంపర్య క్యాన్సర్ రిస్క్ తల్లి వైపు నుంచి మాత్రమే వస్తుందా?
కాదు. క్యాన్సర్తో ముడిపడిన జన్యు మార్పు తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరి నుంచైనా రావచ్చు. ఆ మార్పు ఉన్న తల్లి లేదా తండ్రి పిల్లల్లో — కొడుకైనా, కూతురైనా — ప్రతి ఒక్కరికీ అది వారసత్వంగా వచ్చే అవకాశం 2 లో 1. మీ తండ్రి అక్కచెల్లెళ్లు (మేనత్తలు), ఆయన తల్లి (నానమ్మ), ఆయన కజిన్లు కూడా మీ తల్లి వైపు బంధువులంత ముఖ్యమే.
కుటుంబాలు తల్లి వైపు మాత్రమే ఎందుకు చూస్తాయి?
వారసత్వంతో ఎక్కువ కుటుంబాలు ముడిపెట్టే క్యాన్సర్లు బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ (రొమ్ము క్యాన్సర్), ఓవేరియన్ క్యాన్సర్ (అండాశయ క్యాన్సర్). ఇవి ఆడవారికే వస్తాయి. ఒక తల్లికి, ఆమె అక్కకు, ఆమె తల్లికి — అందరికీ బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ వస్తే, ఆ వరుస స్పష్టంగా కళ్లకు కనిపిస్తుంది. అదే మార్పు తండ్రి వైపు ఉంటే, అది ఆరోగ్యంగా ఉన్న తండ్రి ద్వారా, ఆరోగ్యంగా ఉన్న ఆయన అన్నదమ్ముల ద్వారా ముందుకు వెళ్లిపోవచ్చు. అప్పుడు ఎవరికీ ఏ వరుసా కనిపించదు.
తండ్రి వైపును పట్టించుకోకపోతే ఏమవుతుంది?
రిస్క్ తండ్రి ద్వారా వచ్చిన కూతుళ్లకు స్క్రీనింగ్ గురించి ఎవరూ చెప్పకపోవచ్చు. కొడుకులకు తాము ఒక మార్పును తమలో కలిగి ఉండి, పిల్లలకు అందించవచ్చని చాలా అరుదుగా చెబుతారు. కొన్ని మార్పులు వారి సొంత ప్రోస్టేట్, ప్యాంక్రియాస్ లేదా బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ రిస్క్ను కూడా పెంచుతాయని చెప్పేది ఇంకా తక్కువ. కుటుంబ వృక్షం (ఫ్యామిలీ ట్రీ) ఏమైనా ఉపయోగపడాలంటే, అందులో రెండు వైపులా ఉండాల్సిందే.
కౌన్సెలర్ మీ తండ్రి కుటుంబం గురించి అడిగినప్పుడు, అది ఏదో మొక్కుబడి ప్రశ్న కాదు.తండ్రి వైపు
జన్యు మార్పు తండ్రి వైపు నుంచి ఎలా వస్తుంది?
దారి తల్లి వైపు ఉన్నట్టే ఉంటుంది. మారేది ఒక్కటే — అది ఎంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది అనేది.
ఆరోగ్యంగా ఉన్న తండ్రి ద్వారా
ఆయన శరీరంలోని ప్రతి కణంలో, వీర్యకణాల్లో కూడా ఆ మార్పు ఉంటుంది. ఆయనకు ఎప్పటికీ అనారోగ్యం రాకపోవచ్చు, ముఖ్యంగా ఆ మార్పు ఎక్కువగా బ్రెస్ట్ లేదా అండాశయ క్యాన్సర్కు కారణమయ్యేదైతే. ఆయన పిల్లల్లో ప్రతి ఒక్కరికీ అది వారసత్వంగా వచ్చే అవకాశం, రాకపోయే అవకాశం సమానం (సగం–సగం).
ఆయన కుటుంబంలోని ఆడవారి ద్వారా
తండ్రి వైపు ఆధారాలు సాధారణంగా ఆడవారిలోనే కనిపిస్తాయి. అండాశయ క్యాన్సర్ వచ్చిన మేనత్త, లేదా చిన్న వయసులోనే బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ వచ్చిన నానమ్మ — మీ తల్లి వైపు ఇదే నిర్ధారణ ఉంటే దానికి ఎంత ప్రాధాన్యం ఉంటుందో, దీనికీ సరిగ్గా అంతే ఉంటుంది.
ఎవరి గురించి అడగాలి
- మీ తండ్రి అక్కచెల్లెళ్లు
- ఆయన తల్లి, ఆమె అక్కచెల్లెళ్లు
- ఆయన కజిన్లలో ఆడవారు
మగవారి ద్వారానే
కొన్ని మార్పులు మగవారి సొంత రిస్క్ను పెంచుతాయి. కొన్ని బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ జన్యు మార్పులు ఉన్న మగవారికి ప్రోస్టేట్, ప్యాంక్రియాస్ లేదా బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ రావచ్చు. కాబట్టి వారి నిర్ధారణలు కూడా కుటుంబ వృక్షంలో ఉండాలి.
అరుదైన మినహాయింపులు
కొన్ని అరుదైన జన్యువుల విషయంలో, మార్పు తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరి నుంచి వచ్చిందో దాన్ని బట్టి రిస్క్ మారుతుంది. తల, మెడ భాగంలో వచ్చే అరుదైన కణితులతో ముడిపడిన ఒక తెలిసిన ఉదాహరణలో, మార్పు తండ్రి నుంచి వచ్చినప్పుడే ఎక్కువగా అనారోగ్యం కలుగుతుంది. మీ కుటుంబంలోని జన్యువు ఇలాంటిదేనా అని మీ కౌన్సెలర్ చెబుతారు.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిఅపాయింట్మెంట్కు ముందు
తండ్రి వైపు కుటుంబ చరిత్రను ఎలా సేకరించాలి?
వీలైతే మీ తండ్రితోనే మొదలుపెట్టండి
ఆయన తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్లు, కజిన్ల గురించి అడగండి. ఎవరికి క్యాన్సర్ వచ్చింది, ఏ రకం, సుమారు ఏ వయసులో.
ఆయన అక్కచెల్లెళ్లను నేరుగా అడగండి
ఆడవారికి వచ్చే అనారోగ్యాల గురించి తండ్రి వైపు ఆడవారికి మగవారి కంటే ఎక్కువ తెలిసి ఉంటుంది. కొన్ని నిర్ధారణల గురించి ఆయనకు ఎప్పుడూ చెప్పి ఉండకపోవచ్చు.
మగవారి నిర్ధారణలను కూడా కలపండి
తండ్రి వైపు ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్, ప్యాంక్రియాస్ క్యాన్సర్, మగవారిలో బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ — ఇవన్నీ రాసుకోవాల్సినవే. వయసు తెలిస్తే అది కూడా.
ఎవరికీ తెలియని విషయాలను కూడా రాయండి
చిన్న వయసులోనే చనిపోయిన బంధువులు, లేదా పేరు తెలియని అనారోగ్యంతో చనిపోయినవారు — ఇవి ఖాళీలు. వాటిని రాసుకుంటే, కుటుంబ వృక్షం ఎంతవరకు చూపించగలదో కౌన్సెలర్ అంచనా వేయగలుగుతారు.
రెండు వైపులను ఒకచోట చేర్చండి
మీ తల్లి కుటుంబాన్ని, తండ్రి కుటుంబాన్ని ఒకే కాగితం మీద పక్కపక్కన రాయండి. కౌన్సెలర్ వాటిని ఒకే కుటుంబ వృక్షంగా గీస్తారు.
మీరు వినే పదాలు
వారసత్వానికి సంబంధించిన పదాలకు అర్థం ఏమిటి?
- ఆటోసోమల్ (autosomal)
- తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ సమానంగా అందించే క్రోమోజోమ్లలో ఒకదాని మీద ఉండేది. వంశపారంపర్య క్యాన్సర్ జన్యువుల్లో ఎక్కువభాగం ఆటోసోమల్ జన్యువులే.
- డామినెంట్ (dominant)
- రిస్క్ పెరగడానికి లోపం ఉన్న ఒక్క కాపీ చాలు. క్యారియర్ (ఆ జన్యు మార్పు ఉన్న వ్యక్తి) పిల్లల్లో ప్రతి ఒక్కరికీ అది వారసత్వంగా వచ్చే అవకాశం 2 లో 1.
- పెటర్నల్, మెటర్నల్ (paternal, maternal)
- పెటర్నల్ అంటే కుటుంబంలో తండ్రి వైపు నుంచి. మెటర్నల్ అంటే తల్లి వైపు నుంచి.
- తప్పనిసరి క్యారియర్ (obligate carrier)
- మార్పు తమ ద్వారానే ముందుకు వెళ్లింది కాబట్టి, అది తప్పకుండా తమలో ఉండే బంధువు. ఉదాహరణకు, కూతురికీ సోదరికీ ఇద్దరికీ ఆ మార్పు ఉన్న ఆరోగ్యవంతుడైన తండ్రి.
- పెనెట్రెన్స్ (penetrance)
- ఒక మార్పు ఉన్నవారందరిలో అది ఎంత తరచుగా క్యాన్సర్కు దారితీస్తుందో చెప్పే కొలత. అది ఎప్పుడూ అందరికీ రాదు. మగవారిలో, ఆడవారిలో ఇది వేరుగా కూడా ఉండవచ్చు.
- పెడిగ్రీ (pedigree)
- కౌన్సెలర్ గీసే కుటుంబ వృక్షం. ఇందులో రెండు వైపులా, చాలా తరాలు ఉంటాయి.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
పక్కపక్కన పెడితే
తండ్రి వైపు గురించి కుటుంబాలు ఏమనుకుంటాయి, నిజం ఏమిటి?
మీతో సూటిగా
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
మీ కుటుంబంలో ఒక జన్యు మార్పు ఏ వైపు నుంచి వచ్చిందో, అసలు అలాంటి మార్పు ఉందో లేదో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. దానికి సమాధానం చెప్పగలిగేది రెండు వైపులా ఉన్న కుటుంబ వృక్షం, కొన్నిసార్లు క్యాన్సర్ వచ్చిన ఒక బంధువుకు చేసే టెస్ట్ మాత్రమే.
బంధువు రిపోర్ట్కు ఇది అర్థం చెప్పలేదు
మీ తండ్రి వైపు మేనత్త దగ్గర రిపోర్ట్ ఉంటే, ఆమెలో ఉన్న ఆ ప్రత్యేక వేరియంట్కు మీ విషయంలో అర్థం ఏమిటి అనేది ఆ టెస్ట్ రాసిన కౌన్సెలర్ను అడగాల్సిన ప్రశ్న. ఆమె అనుమతితో, ఆ రిపోర్ట్ కాపీని మీ సొంత అపాయింట్మెంట్కు తీసుకురండి. రిపోర్ట్లో రాసిన ఖచ్చితమైన పదాలు ముఖ్యం.
ఇది ఎవరికి వర్తించదు?
చాలామందికి కుటుంబంలో రెండు వైపులా ఎవరో ఒకరికి క్యాన్సర్ వచ్చి ఉంటుంది. అందులో ఎక్కువభాగం వంశపారంపర్యంగా వచ్చినది కాదు. మీ తండ్రి వైపు పెద్ద వయసులో క్యాన్సర్ వచ్చిన బంధువు ఒక్కరే ఉండి, చిన్న వయసులో వచ్చిన నిర్ధారణలు గానీ అరుదైన క్యాన్సర్లు గానీ లేకపోతే, బహుశా దాని వల్ల మీ విషయంలో ఏమీ మారదు. రెండు వైపులనూ సమానంగా లెక్కలోకి తీసుకోవడమే ఇక్కడ ఉద్దేశం. రెండు వైపుల గురించీ ఆందోళన పడమని కాదు.
తండ్రి వైపును ఎంత తరచుగా పట్టించుకోకుండా వదిలేస్తున్నారో చూసిన అధ్యయనాలు ఇంకా చిన్నవే. అవి కూడా ఎక్కువగా భారతదేశం బయట జరిగినవి.సాధారణ నమ్మకాలు
తండ్రి వైపు గురించి కుటుంబాలు చెప్పే నాలుగు మాటలు
తండ్రికి అనారోగ్యం లేకుండానే ఆయనలో మార్పు ఉండవచ్చు, ఆయన అన్నదమ్ముల్లోనూ ఉండవచ్చు. ఆ వైపు సురక్షితం అని నిర్ణయించుకునే ముందు, ఆయన అక్కచెల్లెళ్లు, ఆయన తల్లి, ఆయన అత్తల గురించి చూడండి.
తల్లి ఎంత తరచుగా అందిస్తుందో, తండ్రి కూడా తన కూతుళ్లకు అంతే తరచుగా అందిస్తాడు. కొడుకులకు కూడా అందించగలడు. ఆ కొడుకులు మళ్లీ తమ పిల్లలకు అందించవచ్చు.
ఇలాంటి కొన్ని మార్పులు ఉన్న మగవారికి స్వయంగా ప్రోస్టేట్, ప్యాంక్రియాస్, బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ రిస్క్ పెరుగుతుంది. వారి పిల్లలకు కూడా టెస్టింగ్ అవసరం కావచ్చు.
ఆమె ఫలితం ఆమె వైపుకు, వెతికిన ఆ మార్పుకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. మీ తండ్రి వైపు అసలు టెస్ట్ జరగనే లేదు. ఆ వైపును ఇంకా గమనించాల్సిన అవసరం ఉండవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
తండ్రి వైపు కుటుంబం గురించి అడిగే ప్రశ్నలు
నాన్న నుంచి నాకు బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ జన్యువు రావచ్చా?
రావచ్చు. బ్రెస్ట్, అండాశయ క్యాన్సర్ జన్యు మార్పు ఉన్న తండ్రి దాన్ని తన పిల్లల్లో ఎవరికైనా అందించవచ్చు — ప్రతి ఒక్కరికీ అవకాశం 2 లో 1. ఆయనకు ఎప్పుడూ క్యాన్సర్ వచ్చి ఉండకపోవచ్చు. అందుకే ఆయన వైపును చాలాసార్లు పట్టించుకోరు.
నాన్న మార్పు నా తమ్ముడి కంటే నాకు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువా?
కాదు. కొడుకులకూ కూతుళ్లకూ అది వారసత్వంగా వచ్చే అవకాశం సరిగ్గా సమానం. తేడా ఉండేది ఆ మార్పు ఒక్కొక్కరికి ఏమిటి అర్థం అనే దాంట్లో. ఎందుకంటే కొన్ని మార్పులు ఎక్కువగా ఆడవారిలో వచ్చే క్యాన్సర్ల రిస్క్నే పెంచుతాయి.
మా మేనత్తకు అండాశయ క్యాన్సర్ వచ్చింది. దాని ప్రభావం నా మీద ఉంటుందా?
ఉండవచ్చు. ఏ వైపు ఉన్నా, అండాశయ క్యాన్సర్ టెస్టింగ్ గురించి ఆలోచించడానికి బలమైన కారణాల్లో ఒకటి. ఆమెకు ఇష్టమైతే, ముందుగా మీ మేనత్తకే టెస్ట్ చేయడం మంచి మొదటి అడుగు. వెతకాల్సిన మార్పు ఏదైనా ఉందో లేదో ఆమె ఫలితమే కుటుంబానికి చెబుతుంది.
నాన్న ఆరోగ్యంగా ఉన్నా ఆయనకు టెస్ట్ చేయించాలా?
కొన్నిసార్లు. ఆయన కుటుంబంలో ఇప్పటికే ఒక మార్పు తెలిసి ఉంటే, ఆయనకు టెస్ట్ చేస్తే అది మీ శాఖ వైపు వచ్చిందో లేదో తెలుస్తుంది. ఆ మార్పుకు ఆయనకు నెగటివ్ వస్తే, సాధారణంగా ఆయన పిల్లలకు దాని కోసం టెస్ట్ అవసరం ఉండదు.
తల్లుల ద్వారా మాత్రమే వచ్చే క్యాన్సర్ జన్యువు ఏదైనా ఉందా?
వంశపారంపర్య క్యాన్సర్ రిస్క్ విషయంలో, దాదాపు లేదు. ఇందులో ఉండే జన్యువుల్లో దాదాపు అన్నీ తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ అందించే క్రోమోజోమ్ల మీదే ఉంటాయి. కొన్ని అరుదైన జన్యువులు మాత్రం ఎవరి నుంచి వచ్చాయో దాన్ని బట్టి వేరుగా ప్రవర్తిస్తాయి. మీది అలాంటిదేనా అని మీ కౌన్సెలర్ చెబుతారు.
ఆయన కుటుంబం గురించి అడగకముందే నాన్న చనిపోయారు. ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి?
ఆయన అన్నదమ్ములను, అక్కచెల్లెళ్లను, కజిన్లను, ఆయన తల్లిదండ్రులను తెలిసిన ఎవరినైనా అడగండి. పాత హాస్పిటల్ కాగితాలు కూడా సహాయపడతాయి. ఏది తెలియదో కౌన్సెలర్కు చెప్పండి. ఇలాంటి ఖాళీలు సాధారణమే, వాటిని దృష్టిలో పెట్టుకునే వారు ప్లాన్ చేస్తారు.
మార్పు ఉన్న మగవారికి స్క్రీనింగ్ చేస్తారా?
జన్యువును బట్టి, మగవారికి ప్రోస్టేట్ చెకప్లు, ఛాతీ చెకప్లు లేదా ఇతర స్క్రీనింగ్ సూచించవచ్చు. ప్లాన్ ఖచ్చితంగా ఏ మార్పు ఉంది, కుటుంబ చరిత్ర ఏమిటి అనే దాని మీద ఆధారపడుతుంది. దాన్ని ఒక స్పెషలిస్ట్తో కలిసి నిర్ణయిస్తారు.
నా కుటుంబంలోని రెండు వైపుల గురించి ఎవరితో మాట్లాడాలి?
జెనెటిక్ కౌన్సెలర్తో లేదా మీ ఆంకాలజిస్ట్తో. రెండు వైపులా క్యాన్సర్ వచ్చిన బంధువుల లిస్ట్ను, సుమారు వయసులతో సహా తీసుకురండి. ఎవరిని సంప్రదించాలో తెలియకపోతే CION హెల్ప్లైన్కు ఫోన్ చేయండి. సరైన క్లినిక్కు ఎవరో ఒకరు మిమ్మల్ని దారి చూపిస్తారు.
CION ఆంకాలజిస్టులను కలవండి. మీ కుటుంబ చరిత్ర లేదా జెనెటిక్ రిపోర్ట్ను వారి దగ్గరకు తీసుకురండి.
కుటుంబంలో క్యాన్సర్ ఎక్కువగా కనిపించినవారిని మా మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు చూస్తారు, అవసరమైన చోట జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్, టెస్టింగ్ ఏర్పాటు చేస్తారు, ఆ తర్వాతి తనిఖీలను ప్లాన్ చేస్తారు.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- MedlinePlus Genetics — What are the different ways a genetic condition can be inherited?
- National Cancer Institute — BRCA Gene Changes: Cancer Risk and Genetic Testing
- Cancer Research UK — Inherited cancer genes and increased cancer risk
- NHS — Genetic and genomic testing
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
మీ తండ్రి వైపు కుటుంబ చరిత్ర మీకు ఏమిటో తెలియడం లేదా?
మీ కుటుంబంలో ఒక్కో వైపు ఎవరికి, ఏ వయసులో క్యాన్సర్ వచ్చిందో చెప్పండి. జెనెటిక్ రిఫరల్ అవసరమా కాదా అనేది నిజాయితీగా చెబుతాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.