రెసిస్టెన్స్, తర్వాతి చికిత్స
టార్గెటెడ్ థెరపీ ఎందుకు పనిచేయడం ఆగిపోతుంది? రెసిస్టెన్స్ వెనుక జీవశాస్త్రం
టార్గెటెడ్ థెరపీ, క్యాన్సర్ కణాలు దాన్ని దాటే దారి కనుక్కునే వరకు పనిచేస్తుంది. చాలా మందులకు రెసిస్టెన్స్ (మందు పనిచేయడం ఆగిపోవడం) ముందే ఊహించగలిగే మార్పు, అనుకోని వైఫల్యం కాదు. వ్యాధి పెరిగినప్పుడు కణితి మొదటిదానికి భిన్నంగా ఉంటుంది. రెసిస్టెన్స్ ఏ దారిలో వచ్చిందనేదే తర్వాతి చికిత్సను నిర్ణయిస్తుంది. అందుకే మళ్లీ టెస్ట్ చేయాలని NCCN, ESMO సూచిస్తాయి. కొన్ని రెసిస్టెన్స్ తీరులకు సరిపోయే తర్వాతి మందు ఉంది, అన్నింటికీ లేదు.
ఈ పేజీలో
సూటిగా సమాధానం
టార్గెటెడ్ థెరపీ కొంతకాలం తర్వాత ఎందుకు పనిచేయడం ఆగిపోతుంది?
క్యాన్సర్ కణాల్లో కొత్త మార్పులు వచ్చి, మందు పనిచేసే విధానాన్ని దాటి వెళ్లగలిగినప్పుడు టార్గెటెడ్ థెరపీ పనిచేయడం ఆగిపోతుంది. దీన్ని అక్వైర్డ్ రెసిస్టెన్స్ (acquired resistance) అంటారు. అంటే మొదట పనిచేసిన మందు, తర్వాత మందు పనిచేయడం ఆగిపోవడం. వ్యాధి మళ్లీ పెరిగినప్పుడు కణితిలో ఏమి మారిందో తెలుసుకోవడానికి మళ్లీ టెస్ట్ చేయాలని NCCN, ESMO మార్గదర్శకాలు సూచిస్తాయి. ఎందుకంటే తర్వాతి చికిత్స ఆ మార్పు మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది.
మందు కణితిలో ఏమి చేస్తుంది?
కణితి పెరగడానికి ఆధారపడే ఒక నిర్దిష్ట అణు స్విచ్ను అడ్డుకోవడం ద్వారా టార్గెటెడ్ థెరపీ పనిచేస్తుంది. కానీ కణితిలోని ప్రతి క్యాన్సర్ కణం ఒకేలా ఉండదు. మొదటి చికిత్స తర్వాత బతికి ఉండే కణాలు చాలాసార్లు సహజంగానే ఏదో ఒక దారి కనుక్కోగలిగినవి.
మళ్లీ పెరిగిన కణితి వేరే కణితి
బతికి ఉన్న ఆ కణాలు విభజన చెంది, నెమ్మదిగా కణితి మొత్తాన్ని ఆక్రమిస్తాయి. స్కాన్లో క్యాన్సర్ మళ్లీ పెరుగుతున్నట్టు కనిపించినప్పుడు, ఇప్పుడు మీలో ఉన్న కణితి జీవపరంగా చికిత్స మొదలుపెట్టిన కణితికి భిన్నంగా ఉంటుంది.
ఇది ఏదో తప్పు జరిగిందనే సంకేతం కాదు
రెసిస్టెన్స్ రావడం అంటే చికిత్సలో పొరపాటు జరిగిందని కాదు. చాలా టార్గెటెడ్ థెరపీలకు ఇది ముందే ఊహించగలిగే జీవ సంబంధమైన మార్పు. ఆంకాలజిస్ట్లు చికిత్స మొదలుపెట్టినప్పటి నుంచే దీన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్లాన్ చేస్తారు.
మీ డాక్టర్ వాడే పదాలు
మీ టీమ్ చెప్పే ఈ పదాలకు అర్థం ఏమిటి?
- అక్వైర్డ్ రెసిస్టెన్స్ (Acquired resistance)
- చికిత్స మొదట పనిచేసిన తర్వాత వచ్చే రెసిస్టెన్స్. కణితి మొదట మందుకు లొంగింది, తర్వాత దాన్ని దాటి వెళ్లేలా మారింది.
- ప్రైమరీ రెసిస్టెన్స్ (Primary resistance)
- చికిత్స మొదటి నుంచీ పనిచేయకపోవడం. మందు ఇవ్వకముందే కణితికి దాన్ని దాటే దారి ఉంది.
- ఆన్-టార్గెట్ రెసిస్టెన్స్ (On-target)
- మందు అడ్డుకుంటున్న అదే ప్రొటీన్లో క్యాన్సర్ కణం కొత్త మ్యుటేషన్ తెచ్చుకుంటుంది. దాంతో మందు దానికి అతుక్కుని సరిగ్గా అడ్డుకోలేదు.
- ఆఫ్-టార్గెట్ రెసిస్టెన్స్ (Off-target)
- క్యాన్సర్ కణం పూర్తిగా వేరే సంకేత మార్గాన్ని (pathway) ఆన్ చేసుకుని పెరుగుతూనే ఉంటుంది. మందు అడ్డుకునే మార్గాన్ని అది పక్కన పెట్టేస్తుంది.
- బైపాస్ ట్రాక్ (Bypass track)
- క్యాన్సర్ మామూలుగా వాడే మార్గాన్ని మందు మూసేసినా, పెరగడానికి అది వాడుకునే ప్రత్యామ్నాయ సంకేత మార్గం.
- లిక్విడ్ బయాప్సీ (Liquid biopsy)
- క్యాన్సర్ కణాలు రక్తంలోకి వదిలే DNAను గుర్తించే బ్లడ్ టెస్ట్. కణజాల బయాప్సీ అవసరం లేకుండా రెసిస్టెన్స్ మ్యుటేషన్ల కోసం వెతకడానికి వాడతారు.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిరెసిస్టెన్స్ దారులు
రెసిస్టెన్స్ సాధారణంగా ఏ దారుల్లో వస్తుంది?
అదే జన్యువులో కొత్త మార్పు
ఎక్కువగా కనిపించే దారి ఇది. మందు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న అదే జన్యువులో కొత్త జన్యు మార్పు (mutation) వస్తుంది. మారిన ప్రొటీన్ క్యాన్సర్ కణానికి ఇంకా పనిచేస్తూనే ఉంటుంది. కానీ మందు దానికి సరిగ్గా సరిపోయి అడ్డుకోలేదు.
వేరే పెరుగుదల మార్గం తెరుచుకోవడం
రెండో సాధారణ దారి వేరే పెరుగుదల మార్గం ఆన్ కావడం. మందు మామూలు దారిని మూసేస్తుంది. క్యాన్సర్ కణం పక్క తలుపు వెతుక్కుంటుంది. అంటే అదే ఫలితాన్ని ఇచ్చే వేరే సంకేతాల సమూహాన్ని వాడుకుంటుంది.
కణ రకమే మారిపోవడం
తక్కువ సందర్భాల్లో, కొన్ని కణితులు చికిత్స జరుగుతున్నప్పుడు తమ కణ రకాన్నే మార్చుకుంటాయి. ఒక నిర్దిష్ట మ్యుటేషన్తో నడిచిన క్యాన్సర్, ఆ మ్యుటేషన్పై ఆధారపడని రూపంలోకి మారవచ్చు. అప్పుడు మొదటి మందుకు ఇక అర్థం ఉండదు.
మళ్లీ టెస్టింగ్
ఏ రకమైన రెసిస్టెన్స్ వచ్చిందో మీ టీమ్ ఎలా కనుక్కుంటుంది?
వ్యాధి పెరిగిన సమయంలో మళ్లీ టెస్ట్ చేయడమే రెసిస్టెన్స్ ఎలా వచ్చిందో గుర్తించే మార్గం. తర్వాతి లైన్ చికిత్స నిర్ణయించే ముందు ఇది ఒక ప్రామాణిక అడుగుగా NCCN, ESMO రెండూ సూచిస్తాయి.
కణజాలమా, రక్తమా, లేక రెండూనా?
పెరుగుతున్న భాగం నుంచి కొత్తగా కణజాల బయాప్సీ, రక్తం నుంచి లిక్విడ్ బయాప్సీ, లేదా రెండూ చేయవచ్చు. ఏది సూచిస్తారనేది ఏ భాగాన్ని సులువుగా చేరుకోగలరు, మీ ఆంకాలజిస్ట్ దేని కోసం వెతుకుతున్నారు అనే దానిపై ఆధారపడుతుంది.
ఫలితమే తర్వాతి అడుగును నిర్ణయిస్తుంది
టెస్ట్ ఫలితం నేరుగా తర్వాత ఏమి చేయాలో మారుస్తుంది. ఒకే మొదటి లైన్ టార్గెటెడ్ థెరపీ మీద వ్యాధి పెరిగిన ఇద్దరు వ్యక్తుల్లో వేర్వేరు రెసిస్టెన్స్ దారులు ఉండవచ్చు. వారికి వేర్వేరు రెండో లైన్ చికిత్సలు అవసరం కావచ్చు.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
తర్వాతి ఎంపికలు
టార్గెటెడ్ థెరపీ పనిచేయడం ఆగిపోయిన తర్వాత ఏ ఎంపికలు ఉంటాయి?
ఏది మీకు వర్తిస్తుందో మళ్లీ చేసిన టెస్ట్ ఫలితం, మీ ఆంకాలజిస్ట్ అంచనా మీద ఆధారపడుతుంది.
రెసిస్టెన్స్ మ్యుటేషన్ కోసం తయారైన కొత్త తరం మందు
కొన్ని రెసిస్టెన్స్ దారులకు, మొదటి మందుకు రెసిస్టెన్స్ తెచ్చిన మ్యుటేషన్ ఉన్నా పనిచేసే కొత్త మందు తయారైంది. ఇది మీకు వర్తిస్తుందా అనేది టెస్ట్ ఫలితం, మీ పరిస్థితికి ఏది సరైనదని మీ ఆంకాలజిస్ట్ నిర్ణయిస్తారు అనే దానిపై ఆధారపడుతుంది. ప్రతి రెసిస్టెన్స్ మ్యుటేషన్కూ సరిపోయే కొత్త మందు లేదు. ఇంకా ఆమోదిత మందు లేని వాటి కోసం కొత్త మందులను క్లినికల్ ట్రయల్స్లో పరీక్షిస్తున్నారు.
వేరే మార్గాన్ని అడ్డుకునే టార్గెటెడ్ థెరపీ
క్యాన్సర్ బైపాస్ ట్రాక్ను ఆన్ చేసుకుంటే, తర్వాతి ఎంపిక ఆ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని అడ్డుకునే మందు కావచ్చు. కొన్నిసార్లు దాన్ని మొదటి మందుతో కలిపి ఇస్తారు. ఈ తీరును గుర్తించడానికి మాలిక్యులర్ టెస్టింగ్ (కణితిలోని జన్యు, ప్రొటీన్ మార్పులను చూసే పరీక్ష) అవసరం. అందుకే నిర్ణయానికి ముందు మళ్లీ టెస్ట్ చేయాలని సూచిస్తారు. మీ రెసిస్టెన్స్ తీరుకు సరిపోయే ఎంపిక ఉందో లేదో మీ ఆంకాలజిస్ట్ వివరిస్తారు.
కీమోథెరపీ
టార్గెట్ చేయగల మ్యుటేషన్ గానీ బైపాస్ మార్గం గానీ లేని విధంగా రెసిస్టెన్స్ వస్తే, తర్వాతి చికిత్సగా తరచుగా కీమోథెరపీనే సూచిస్తారు. ఇది చివరి ప్రయత్నం కాదు, విధానంలో మార్పు. కీమోథెరపీ వేరే విధంగా పనిచేస్తుంది, నిర్దిష్ట టార్గెట్ అవసరం లేదు. అందుకే టార్గెటెడ్ థెరపీకి రెసిస్టెన్స్ వచ్చిన తర్వాత కూడా అది ప్రభావం చూపగలదు. మీ క్యాన్సర్కు ఏ కీమో కలయిక, దేని కోసం అనేది మీ ఆంకాలజిస్ట్ చెబుతారు.
ఇమ్యునోథెరపీ
కొన్ని క్యాన్సర్లలో, కొన్ని రెసిస్టెన్స్ పరిస్థితుల్లో ఇమ్యునోథెరపీ ఒక ఎంపిక అవుతుంది. ఇది PD-L1, మైక్రోసాటిలైట్ అస్థిరత (MSI) లాంటి మీ కణితి బయోమార్కర్లపై ఆధారపడుతుంది. వీటిని వ్యాధి పెరిగినప్పుడు టెస్ట్ చేయవచ్చు. క్లినికల్ ట్రయల్ బయట ఇమ్యునోథెరపీ, టార్గెటెడ్ థెరపీ సాధారణంగా కలిపి ఇవ్వరు. అర్హత మీ బయోమార్కర్ ఫలితాలను బట్టే, గతంలో టార్గెటెడ్ థెరపీ తీసుకున్నారనే కారణంతో కాదు.
కొత్త మందు లేదా కలయికపై క్లినికల్ ట్రయల్
ఆమోదిత మందు ఇంకా లేని రెసిస్టెన్స్ దారులకు క్లినికల్ ట్రయల్ అందుబాటులో ఉన్న మంచి ఎంపిక కావచ్చు. టార్గెటెడ్ థెరపీ మీద వ్యాధి పెరిగినవారి కోసమే కొన్ని ట్రయల్స్ రూపొందిస్తారు. మీ రెసిస్టెన్స్ తీరుకు సరిపోయే ట్రయల్స్ను మీ ఆంకాలజిస్ట్ వెతకగలరు. చేరడం పూర్తిగా మీ ఇష్టం. నిర్ణయానికి ముందు ఏమి పరీక్షిస్తున్నారు, ఇతర ఎంపికలు ఏమిటి, పాల్గొనడం అంటే ఏమిటి అనేవి స్పష్టంగా చెబుతారు.
కొన్ని క్యాన్సర్లలో, రెసిస్టెన్స్కు కారణమైన అణు మార్పు స్కాన్లో కనిపించకముందే రక్త నమూనాలో, అంటే లిక్విడ్ బయాప్సీలో, బయటపడవచ్చు. వ్యాధి పెరిగిందని నిర్ధారణ అయిన వెంటనే రెసిస్టెన్స్ దారిని గుర్తిస్తే, తర్వాతి చికిత్సకు ఎక్కువ ఎంపికలు తెరిచి ఉంటాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
రెసిస్టెన్స్ గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
రెసిస్టెన్స్ వచ్చిందంటే చికిత్స విఫలమైనట్టేనా?
కాదు. క్యాన్సర్ మారే వరకు చికిత్స పనిచేసిందని అర్థం. మందు తాను చేయాల్సిన పని చేసింది. చాలా టార్గెటెడ్ థెరపీలకు ఏదో ఒక సమయంలో రెసిస్టెన్స్ వస్తుందని ముందే ఊహిస్తారు. ఆంకాలజిస్ట్లు మొదటి నుంచే దాన్ని ప్లాన్లో లెక్కలోకి తీసుకుంటారు. రెసిస్టెన్స్ తర్వాతి అడుగుకు వెళ్లమనే సంకేతం, ఎంపికలు ముగిసిపోయాయని కాదు.
రెసిస్టెన్స్ రాకముందు టార్గెటెడ్ థెరపీ సాధారణంగా ఎంతకాలం పనిచేస్తుంది?
అన్ని టార్గెటెడ్ థెరపీలకు, అందరు రోగులకు వర్తించే ఒకే సమాధానం లేదు. మీ ప్రత్యేక పరిస్థితిని చూడకుండా చెప్పే అంకె నమ్మదగిన మార్గదర్శి కాదు. స్పందన ఎంతకాలం ఉంటుందనేది క్యాన్సర్ రకం, టార్గెట్ చేస్తున్న మ్యుటేషన్, వ్యక్తిగత అంశాలపై మారుతుంది. NCCN, ESMO మార్గదర్శకాలు కాలాన్ని ఊహించడం కంటే వ్యాధి పెరుగుతోందేమో గమనించడంపై దృష్టి పెడతాయి. మీ క్యాన్సర్, మ్యుటేషన్పై ఉన్న ఆధారాలను బట్టి మీ ఆంకాలజిస్ట్ వాస్తవమైన అంచనా చెప్పగలరు.
తర్వాతి చికిత్స కూడా పనిచేయడం ఆగిపోతే మొదటి మందుకు తిరిగి వెళ్లవచ్చా?
కొద్ది సందర్భాల్లో అవును. అది ఆలోచించదగినదా అనేది రెండో లైన్ చికిత్స సమయంలో ఏ రెసిస్టెన్స్ దారి వచ్చిందనే దానిపై ఆధారపడుతుంది. మొదటి మందుకు లొంగకుండా చేసిన రెసిస్టెన్స్ మ్యుటేషన్ క్యాన్సర్లో పోయి ఉంటే, దానికి ఒక కారణం ఉండవచ్చు. ఇది ప్రామాణిక విధానం కాదు. ఆ తర్వాతి దశలో వ్యాధి పెరిగినప్పుడు మళ్లీ చేసే టెస్ట్ ఆధారంగానే నిర్ణయిస్తారు. ఆ ప్రశ్న అవసరమైనప్పుడు మీ ఆంకాలజిస్ట్ పరిశీలిస్తారు, ఇప్పుడే దానికి ప్లాన్ చేయరు.
రెసిస్టెన్స్ రాకుండా ఆపే మార్గం ఏదైనా ఉందా?
స్థిరపడిన, నమ్మదగిన మార్గం ఏదీ లేదు. మొదటి నుంచే టార్గెటెడ్ మందులను కలిపి ఇచ్చి, ఒకేసారి చాలా మార్గాలను అడ్డుకుంటే రెసిస్టెన్స్ ఆలస్యం అవుతుందా అని పరిశోధకులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు. కొన్ని క్యాన్సర్లకు కొన్ని కలయిక విధానాలు ఇప్పటికే ప్రామాణిక చికిత్సలో భాగం. ఒంటరి మందుగా ఇచ్చే చాలా టార్గెటెడ్ థెరపీలకు చివరికి రెసిస్టెన్స్ వస్తుందని ఊహిస్తారు. ఆచరణలో దృష్టి దాన్ని త్వరగా గుర్తించేంత దగ్గరగా గమనించడం, గుర్తించిన దారికి సరిపోయే తర్వాతి చికిత్సకు వేగంగా వెళ్లడం మీదే.
టార్గెటెడ్ థెరపీ మీద క్యాన్సర్ పెరిగితే కొత్త బయాప్సీ అవసరమా?
చాలా టార్గెటెడ్ థెరపీ సందర్భాల్లో వ్యాధి పెరిగినప్పుడు మళ్లీ టెస్ట్ చేయాలని NCCN, ESMO మార్గదర్శకాలు సూచిస్తాయి. ఎందుకంటే ఏ తర్వాతి చికిత్స సరైనదో రెసిస్టెన్స్ దారే నిర్ణయిస్తుంది. అది కణజాల బయాప్సీనా, రక్తం నుంచి లిక్విడ్ బయాప్సీనా, లేక రెండూనా అనేది ఏ భాగాన్ని సులువుగా చేరుకోగలరు, మీ ఆంకాలజిస్ట్ దేని కోసం వెతుకుతున్నారు అనే దానిపై ఆధారపడుతుంది. కొత్త బయాప్సీ సూచిస్తే, టెస్ట్ ఏమి చూపిస్తుందని ఆశిస్తున్నారు, ఫలితం తర్వాతి ప్లాన్ను ఎలా మారుస్తుంది అని అడగడం సహజమే.
క్యాన్సర్ పెరిగిందని చెప్పిన తర్వాత ఆంకాలజిస్ట్ను ఏమి అడగాలి?
నాలుగు విషయాలు అడగండి. స్కాన్లు ఖచ్చితంగా ఏమి చూపిస్తున్నాయి, ఏ భాగాల్లో. మళ్లీ మాలిక్యులర్ టెస్టింగ్ సూచిస్తున్నారా, అది దేని కోసం వెతుకుతుంది. తర్వాతి ఎంపికలు ఏమిటి, ఒక్కొక్కటి ఏమి సాధించడానికి. మీ రెసిస్టెన్స్ తీరుకు క్లినికల్ ట్రయల్ సరిపోతుందా. CIONలో రెసిస్టెన్స్ అంచనా, తర్వాతి చికిత్స ప్లానింగ్ ఒకే సంభాషణలో భాగం. కీమోథెరపీ, ఇమ్యునోథెరపీ డే కేర్గా ఇస్తారు. స్పందన తెలుసుకునే స్కాన్లు భాగస్వామ్య కేంద్రాల ద్వారా ఏర్పాటు చేస్తారు.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ టార్గెటెడ్ థెరపీ ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
బయోమార్కర్ రిపోర్టు చదవడం నుంచి సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Targeted Therapy to Treat Cancer
- NCCN — NCCN Guidelines for Patients
- ESMO — ESMO Clinical Practice Guidelines
- Cancer Research UK — Targeted cancer drugs
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
వ్యాధి పెరిగిందని చెప్పారా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో, ఏ రిపోర్ట్లు ఉన్నాయో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.