స్కాన్ లేకుండా కీమో స్పందన ఎలా చూస్తారు: రక్తం, మజ్జ పరీక్షలు

అవును, చాలా రకాల క్యాన్సర్లలో తెలుసుకోవచ్చు. ఘన కణితుల్లో (solid tumours) ఎక్కువగా స్కాన్‌లే ప్రధాన సాధనం. కానీ చాలా క్యాన్సర్లలో చికిత్సకు స్పందనను పూర్తిగా లేదా కొంతవరకు వేరే పద్ధతుల్లో అంచనా వేస్తారు. దీనికి అత్యంత స్పష్టమైన ఉదాహరణ రక్త క్యాన్సర్లు.

లుకేమియా (leukaemia)లో బ్లడ్ కౌంట్స్, రక్తంలోనూ ఎముక మజ్జ (bone marrow)లోనూ ఉన్న అసాధారణ కణాల సంఖ్య చూసి స్పందనను నిర్ణయిస్తారు. ఇప్పుడు చాలా చిన్న మొత్తంలో మిగిలిన లుకేమియాను కూడా పట్టుకోగలిగే అతి సున్నితమైన పరీక్షలు కూడా ఎక్కువగా వాడుతున్నారు. వీటిని మిగిలిన వ్యాధి పరీక్షలు (measurable లేదా minimal residual disease tests) అంటారు. మైలోమా (myeloma)లో ప్రధానంగా రక్తం, మూత్రంలోని అసాధారణ ప్రొటీన్ల స్థాయిలు, దానితో పాటు బోన్ మారో పరీక్షలు చూస్తారు. ఎముకలపై వ్యాధి ప్రభావం చూడటానికి మాత్రం స్కాన్‌లు వాడతారు. కొన్ని లింఫోమాల్లో స్కాన్‌లు వాడినా, బ్లడ్ కౌంట్స్, బోన్ మారో పరీక్షలు కూడా ముఖ్యం కావచ్చు.

మరికొన్ని క్యాన్సర్లను పరీక్షించి చూడటం ద్వారా అంచనా వేస్తారు. కొన్ని చర్మ క్యాన్సర్లు, నోరు, గొంతు క్యాన్సర్లు, సర్జరీకి ముందు కీమో ఇస్తున్న రొమ్ము క్యాన్సర్లు కంటికి కనిపిస్తాయి లేదా చేతికి తగులుతాయి. వాటిని స్కేల్‌తో కొలిచి, ఫోటోలు తీసి, అవసరమైతే అల్ట్రాసౌండ్‌తో కలిపి చూస్తారు. అన్నవాహిక, కడుపు, పేగు, మూత్రాశయం క్యాన్సర్లలో కొన్నింటికి కెమెరా పరీక్ష అయిన ఎండోస్కోపీ సహాయపడుతుంది. ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్‌లో PSA, కొన్ని వృషణ క్యాన్సర్లలో hCG లాంటి ట్యూమర్ మార్కర్లు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి; స్కాన్‌లు నిర్ణీత సమయాల్లో మాత్రమే చేస్తారు. గర్భానికి సంబంధించిన అరుదైన క్యాన్సర్ అయిన gestational trophoblastic diseaseలో hCG స్థాయే స్పందనకు ప్రధాన కొలమానం.

స్కాన్‌ల మధ్య కాలంలో ప్రతి క్యాన్సర్‌నూ క్లినికల్‌గా గమనిస్తూనే ఉంటారు. ప్రతి విజిట్‌లో మీ బృందం లక్షణాలు అడుగుతుంది, మిమ్మల్ని పరీక్షిస్తుంది, బ్లడ్ టెస్ట్‌లు చూస్తుంది, మీరు ఎలా తట్టుకుంటున్నారో గమనిస్తుంది. ఏదైనా మార్పు కనిపిస్తే స్కాన్ లేదా టెస్ట్ ముందుగానే చేయవచ్చు. మీ క్యాన్సర్‌కు ఏ టెస్ట్‌లు వాడతారో, ఎప్పుడు చేస్తారో మీ ఆంకాలజిస్ట్ వివరిస్తారు. ఈ పేజీ పద్ధతులను మాత్రమే వివరిస్తుంది; మీ రిపోర్ట్‌లను ఇది వివరించలేదు.

రక్త క్యాన్సర్లకు రక్తం, మజ్జ పరీక్షలు

కౌంట్స్, అసాధారణ కణాలు, ప్రత్యేక ప్రొటీన్లు చూసి స్పందనను కొలుస్తారు.

కొన్ని క్యాన్సర్లు కంటికి కనిపిస్తాయి

పరీక్ష, ఫోటోలు, అల్ట్రాసౌండ్ ద్వారా మార్పును గమనించవచ్చు.

క్లినికల్ పర్యవేక్షణ ఎప్పుడూ ఆగదు

ప్రతి విజిట్‌లో లక్షణాలు, శారీరక పరీక్ష మళ్లీ చూస్తారు.

మీ బ్లడ్ కౌంట్స్, ప్రొటీన్ స్థాయిలు, మజ్జ రిపోర్ట్‌ల అర్థం ఏమిటో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. మీ చికిత్స సందర్భంలో వాటిని మీ హెమటాలజిస్ట్ లేదా ఆంకాలజిస్ట్ మాత్రమే సరిగ్గా వివరించగలరు. మీ క్యాన్సర్‌కు ఏ టెస్ట్‌లు అవసరమో కూడా ఇది చెప్పలేదు. మీ వ్యాధి నిర్ధారణను బట్టి మీ బృందం నిర్ణయిస్తుంది.

బ్లడ్ కౌంట్స్ ఎందుకు గందరగోళంగా అనిపిస్తాయి?

కీమో సాధారణ కణాలపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది కాబట్టి చికిత్స సమయంలో కౌంట్స్ తగ్గుతాయి. కౌంట్స్ తక్కువగా ఉండటం అంటే క్యాన్సర్ పెరుగుతోందని కాదు. కౌంట్స్ కోలుకోవడం అంటే క్యాన్సర్ పోయిందని కూడా కాదు. రక్త క్యాన్సర్లలో స్పెషలిస్ట్‌లు మొత్తం సంఖ్యలను మాత్రమే కాకుండా ప్రత్యేక తీరును, అసాధారణ కణాలను చూస్తారు.

బోన్ మారో పరీక్షలో ఏమి జరుగుతుంది?

లోకల్ అనస్థీషియా (ఆ భాగాన్ని మొద్దుబార్చే మందు) ఇచ్చి, సాధారణంగా తుంటి వెనుక భాగం నుంచి కొద్దిగా ద్రవ మజ్జను, కొన్నిసార్లు చిన్న ఎముక ముక్కను తీస్తారు. కొద్దిసేపు అసౌకర్యంగా అనిపించవచ్చు. ఫలితాలకు కొన్ని రోజుల నుంచి కొన్ని వారాలు పట్టవచ్చు, ముఖ్యంగా వివరమైన పరీక్షలకు.

మిగిలిన వ్యాధి పరీక్షలు

ఇతర పరీక్షలు పట్టుకోలేని అతి చిన్న మొత్తంలోని లుకేమియా లేదా మైలోమాను కూడా ఈ సున్నితమైన పరీక్షలు కనిపెడతాయి. కొన్ని రక్త క్యాన్సర్లలో చికిత్సను పెంచాలా, కొనసాగించాలా, తగ్గించాలా అని నిర్ణయించడానికి ఈ ఫలితాలు సహాయపడతాయి.

మైలోమా ప్రొటీన్లు, సులువుగా

మైలోమా కణాలు తరచుగా ఒక అసాధారణ ప్రొటీన్‌ను (paraprotein) తయారు చేస్తాయి, దానితో పాటు లైట్ చెయిన్స్ (light chains) అనే ప్రొటీన్ ముక్కలను కూడా. రక్తం, మూత్ర పరీక్షలు వీటిని కొలుస్తాయి. చికిత్స పనిచేస్తే సాధారణంగా ఈ స్థాయిలు తగ్గుతాయి. స్పందనను అంచనా వేయడానికి, మార్పులను గమనించడానికి మీ హెమటాలజిస్ట్ వీటిని కాలక్రమేణా చూస్తారు.

లుకేమియాలో దశలవారీగా స్పందన

అక్యూట్ లుకేమియాలో చికిత్స మొదటి దశ తర్వాత అసాధారణ కణాలు తొలగిపోయాయా అని చూడటానికి డాక్టర్లు తరచుగా బోన్ మారో పరీక్షిస్తారు, తర్వాతి దశల్లో మళ్లీ చేస్తారు. చికిత్స కొనసాగించాలా, పెంచాలా, మార్చాలా, లేక స్టెమ్ సెల్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ ఆలోచించాలా అనేది ఈ ఫలితాలు నిర్ణయిస్తాయి.

దీర్ఘకాలిక రక్త క్యాన్సర్లు

కొన్ని క్రానిక్ లుకేమియాల్లో బ్లడ్ కౌంట్స్‌తో పాటు, లుకేమియా కణాల్లోని ఒక నిర్దిష్ట జన్యు మార్పును కొలిచే ప్రత్యేక రక్త పరీక్షలతో స్పందనను గమనిస్తారు. మీ హెమటాలజిస్ట్ నిర్ణయించిన వ్యవధుల్లో వీటిని మళ్లీ చేస్తారు.

పరీక్ష, ఎండోస్కోపీ, లక్షణాలు

కనిపించే లేదా చేతికి తగిలే క్యాన్సర్లలో ప్రతి విజిట్‌లో కాలిపర్స్ లేదా స్కేల్‌తో సైజు కొలిచి ఫోటోలు తీస్తారు, దాంతో మార్పులను కచ్చితంగా పోల్చవచ్చు. అన్నవాహిక, కడుపు, పేగు, మూత్రాశయం క్యాన్సర్లలో చికిత్స సమయంలో లేదా తర్వాత ఎండోస్కోపీ చేయవచ్చు, కొన్నిసార్లు చిన్న కణజాల నమూనాలు కూడా తీస్తారు. అన్ని క్యాన్సర్లలో ఎముకల నొప్పి, రాత్రి చెమటలు, బరువులో మార్పులు లాంటి లక్షణాలు కూడా అంచనాలో భాగమే; ప్రతి విజిట్‌లో మీ బృందం వాటి గురించి అడుగుతుంది.

స్కాన్‌లు ఇప్పటికీ కొన్నిసార్లు అవసరం

రక్త పరీక్షలే ప్రధాన కొలమానం అయినా, ఎముకల దెబ్బతినడం, పెద్దవైన గ్రంథులు, లేదా ప్రత్యేక లక్షణాల కోసం స్కాన్‌లు వాడవచ్చు. డాక్టర్లు ఒక్క పరీక్షపై ఆధారపడటం అరుదు. రక్తం, మజ్జ, పరీక్ష, లక్షణాలు, అవసరమైన చోట స్కాన్‌లు కలిపి మొత్తంగా ఒక అంచనాకు వస్తారు.

రిపోర్ట్‌లు, ఆందోళన, పిల్లలు

ముఖ్యమైన రిపోర్ట్‌లు, లెటర్ల కాపీలు దాచుకోండి. ఒక్కో సంఖ్య కంటే ధోరణిని వివరించమని మీ బృందాన్ని అడగండి. తరచూ బ్లడ్ టెస్ట్‌లు చేస్తుంటే ప్రతి రిపోర్ట్ గురించి ఆందోళన కలగవచ్చు. ఫలితాలు ఎలా, ఎప్పుడు చెబుతారో అడిగి, బృందం చెప్పే మొత్తం ధోరణిపై దృష్టి పెట్టండి. రక్త క్యాన్సర్ ఉన్న పిల్లలకు తరచూ రక్తం, మజ్జ పరీక్షలు జరుగుతాయి. ప్లే స్పెషలిస్ట్‌లు, మత్తు మందు (sedation) ఈ ప్రక్రియలను సులువు చేస్తాయి.

తర్వాత ఏమి చేయాలి

మీ స్పందనను ఏ టెస్ట్‌లు కొలుస్తాయి, ఎంత తరచుగా చేస్తారు, ఫలితాలు ఎప్పుడు చర్చిస్తారు, స్కాన్‌లు కూడా అవసరమా అని అడగండి. ముఖ్యమైన రిపోర్ట్‌ల కాపీలు దాచుకోండి. హెచ్చరిక లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే చెప్పండి.