కీమో సమయంలో ఎలక్ట్రోలైట్ సమస్యలు: పొటాషియం, మెగ్నీషియం, సోడియం తగ్గడం

రక్తంలో కరిగి ఉండే లవణాలు, ఖనిజాలనే ఎలక్ట్రోలైట్స్ (electrolytes) అంటారు. సోడియం, పొటాషియం, మెగ్నీషియం, క్యాల్షియం, ఫాస్ఫేట్ ఇవన్నీ ఇందులో ఉంటాయి. నరాలు సరిగ్గా పనిచేయడానికి, కండరాలు ముడుచుకోవడానికి, గుండె ఒకే లయలో కొట్టుకోవడానికి, శరీరంలో నీరు సరైన చోట ఉండడానికి ఇవి అవసరం. కీమోథెరపీ సమయంలో వీటి స్థాయిలు తగ్గవచ్చు.

వాంతులు, విరేచనాలు ఈ లవణాలను బయటకు కొట్టుకుపోయేలా చేస్తాయి. సరిగ్గా తినలేకపోవడం వల్ల శరీరానికి అందేవి తగ్గుతాయి. కొన్ని మందుల వల్ల కిడ్నీలు వీటిని మూత్రంలో కోల్పోతాయి. సిస్ప్లాటిన్ (Cisplatin) మెగ్నీషియం, పొటాషియం తగ్గించడానికి బాగా తెలిసిన మందు. సెటుక్సిమాబ్ (Cetuximab), పానిటుముమాబ్ (Panitumumab) లాంటి కొన్ని టార్గెటెడ్ యాంటీబాడీలు మెగ్నీషియం తగ్గిస్తాయి. మూత్రం ఎక్కువగా వచ్చేలా చేసే మాత్రలు (water tablets), స్టెరాయిడ్లు, కొన్ని యాంటీబయాటిక్స్ కూడా దీనికి కారణం కావచ్చు.

ఈ లవణాలు తగ్గడం సాధారణమే, సాధారణంగా సరిదిద్దగలిగేదే. మెగ్నీషియం, పొటాషియం తగ్గితే కండరాలు పట్టేయడం, బలహీనత, అలసట, కండరాలు అదరడం, తీవ్రంగా తగ్గితే గుండె క్రమం తప్పి కొట్టుకోవడం రావచ్చు. సోడియం తగ్గితే తలనొప్పి, వికారం, అయోమయం, అరుదుగా ఫిట్స్ (seizures) రావచ్చు. క్యాల్షియం తగ్గితే నోటి చుట్టూ, వేళ్లలో జివ్వుమనడం, కండరాలు బిగుసుకుపోవడం ఉంటాయి.

ఈ లక్షణాలు అస్పష్టంగా ఉండి, చికిత్స వల్ల వచ్చే సాధారణ నీరసంలా అనిపిస్తాయి. అందుకే చాలాసార్లు మీరు గమనించకముందే రొటీన్ బ్లడ్ టెస్ట్‌లో బయటపడతాయి. నోటి ద్వారా ఇచ్చే సప్లిమెంట్‌లు లేదా డ్రిప్‌తో సాధారణంగా స్థాయిలు మళ్లీ సరవుతాయి. ఈ పేజీ టెస్ట్‌ల గురించి వివరిస్తుంది. మీ రిపోర్ట్ అర్థం చెప్పదు, ఏ సప్లిమెంట్ వేసుకోవాలో చెప్పదు.

సమతుల్యతను నియంత్రించేది కిడ్నీలే

కిడ్నీలపై ప్రభావం చూపే మందుల వల్ల వారాల తరబడి, లేదా ఇంకా ఎక్కువ కాలం లవణాలు మూత్రంలో పోతూ ఉండవచ్చు.

నీరు బయటకు పోతే లవణాలూ త్వరగా పోతాయి

ఒక్క రోజు ఎక్కువగా వాంతులు లేదా విరేచనాలు అయినా పొటాషియం, సోడియం బాగా తగ్గిపోవచ్చు.

తిరిగి ఇవ్వడం మామూలు పద్ధతే

సిస్ప్లాటిన్ ఇచ్చేటప్పుడు డ్రిప్‌లోనే మెగ్నీషియం, పొటాషియం కలపడం తరచుగా జరుగుతుంది. ఇంట్లో వేసుకోవడానికి మాత్రలు కూడా రాయవచ్చు.

మీ ఎలక్ట్రోలైట్ రిపోర్ట్ ఆందోళన కలిగించేదా కాదా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది స్థాయి ఎంత తగ్గింది, ఎంత వేగంగా తగ్గింది, మీ లక్షణాలు, మీ గుండె, కిడ్నీల ఆరోగ్యం, మీరు వాడే మందులు అన్నింటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. దీన్ని మీ టీమ్ మాత్రమే అంచనా వేయగలదు.

ఏ సప్లిమెంట్ వేసుకోవాలో, ఎంత వేసుకోవాలో కూడా ఈ పేజీ చెప్పలేదు. పొటాషియం లేదా మెగ్నీషియం ఎక్కువైతే ప్రమాదం, ముఖ్యంగా కిడ్నీలు సరిగ్గా పనిచేయకపోతే. డాక్టర్ రాసిన విధంగానే సప్లిమెంట్‌లు వేసుకోండి.

ఉప్పు, సప్లిమెంట్‌లతో సొంత వైద్యం వద్దు

సలహా లేకుండా అదనంగా ఉప్పు, ఎలక్ట్రోలైట్ పౌడర్లు లేదా ఖనిజ మాత్రలు వేసుకుంటే సమతుల్యత ఇంకా దెబ్బతినవచ్చు.

నష్టాన్ని భర్తీ చేయడానికి ORS

కొద్దిపాటి విరేచనాలు లేదా వాంతులు ఉన్నప్పుడు ORS (నోటి ద్వారా తాగే లవణ ద్రావణం) నీటినీ, లవణాలనూ రెండింటినీ భర్తీ చేస్తుంది. మీకు అది సరిపోతుందా అని మీ టీమ్‌ను అడగండి.

కేవలం మంచినీళ్లు ఎప్పుడూ సరిపోవు

ఎక్కువ నష్టం జరుగుతున్నప్పుడు ఒక్క మంచినీళ్లే చాలా ఎక్కువగా తాగితే సోడియం తగ్గవచ్చు. టీమ్ చెప్పినట్టు ORS, సూప్‌లు లేదా మజ్జిగ కూడా కలిపి తీసుకోండి.

ఆహారం కూడా తోడ్పడుతుంది

అరటిపండ్లు, కొబ్బరి నీళ్లు, బంగాళాదుంపలు, పప్పు, ఆకుకూరలు, గింజలు, పొట్టు తీయని ధాన్యాల్లో పొటాషియం, మెగ్నీషియం ఉంటాయి. మీ టీమ్ ఒప్పుకుంటే ఇవి తీసుకోవచ్చు.

కొన్ని మందులు ప్రభావం చూపుతాయి

మూత్రం ఎక్కువగా వచ్చేలా చేసే మాత్రలు, గుండె మందులు, ఎసిడిటీ తగ్గించే మాత్రలు లవణాలపై ప్రభావం చూపగలవు. మీరు వాడే అన్ని మందుల గురించి టీమ్‌కు చెప్పండి.

మెగ్నీషియం మాత్రలతో విరేచనాలు రావచ్చు

సప్లిమెంట్‌లు కడుపుకు పడకపోతే, సొంతంగా ఆపకుండా మీ టీమ్‌కు చెప్పండి. మాత్ర రకాన్నీ, వేసుకునే సమయాన్నీ మార్చవచ్చు.

చికిత్స తర్వాత కూడా తక్కువగా ఉండవచ్చు

సిస్ప్లాటిన్ తర్వాత కొంతమంది నెలల తరబడి మెగ్నీషియం కోల్పోతూ ఉంటారు. వారికి కొనసాగే చెకప్‌లు అవసరం.

పెద్దవయసువారు, గుండె జబ్బు ఉన్నవారు

పొటాషియం, మెగ్నీషియం తగ్గడం వీరిపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది. ఇది గుండె లయను దెబ్బతీయవచ్చు.

రిపోర్ట్‌లన్నీ ఒకే చోట ఉంచండి

వరుస టెస్ట్‌లలో లవణాల స్థాయి ఎలా మారుతోందో చూసి మీ టీమ్ భర్తీని ప్లాన్ చేస్తుంది.

సప్లిమెంట్‌లు, లక్షణాల రికార్డ్ రాసుకోండి

మెగ్నీషియం లేదా పొటాషియం రాసి ఇచ్చి ఉంటే, ఎప్పుడు వేసుకున్నారో, కండరాలు పట్టేయడం, బలహీనత, గుండె దడ తగ్గాయో లేదో రాసుకోండి. ఆ రికార్డ్ అపాయింట్‌మెంట్‌కు తీసుకెళ్తే, బ్లడ్ టెస్ట్‌నూ మీకు ఎలా అనిపిస్తోందో రెండింటినీ చూసి టీమ్ మోతాదు సర్దుబాటు చేయగలదు.

ఎండాకాలం నష్టాన్ని పెంచుతుంది

వేసవిలో చెమట, చికిత్సకు దూర ప్రయాణాలు నీరు, లవణాల నష్టాన్ని పెంచుతాయి. తరచుగా తాగుతూ ఉండండి, నీడలో విశ్రాంతి తీసుకోండి. ఎండ ఎక్కువ ఉన్న రోజుల్లో ORS తీసుకోవచ్చా అని అడగండి.

లక్షణాలు నెమ్మదిగా పెరగవచ్చు

మెగ్నీషియం లేదా పొటాషియం తగ్గితే చాలాసార్లు కొన్ని రోజులపాటు క్రమంగా అలసట, బలహీనత, కండరాలు పట్టేయడం వస్తాయి. వీటిని చికిత్స ఖాతాలో వేయడం సులువు. సైకిల్స్ మధ్య కాలంలో రోజురోజుకూ బలహీనంగా అనిపిస్తే, ఇటీవల లవణాలు చెక్ చేశారా అని అడగండి.

పిల్లలు, పెద్దవయసువారు

లవణాలు మారినప్పుడు వీరిద్దరూ త్వరగా అనారోగ్యానికి గురవుతారు, లక్షణాలను స్పష్టంగా చెప్పలేకపోవచ్చు. అసాధారణ నిద్రమత్తు, అయోమయం, కదలికలు తగ్గడం గమనించండి.

తర్వాత ఏమి చేయాలి

కండరాలు పట్టేయడం, బలహీనత, గుండె దడ, అయోమయం, ఆగని వాంతులు లేదా విరేచనాలు ఉంటే టీమ్‌కు చెప్పండి. బ్లడ్ టెస్ట్ అపాయింట్‌మెంట్‌లకు వెళ్లండి. డాక్టర్ రాసిన సప్లిమెంట్‌లు మాత్రమే వేసుకోండి. ఉప్పు, ఖనిజ ఉత్పత్తులతో సొంత వైద్యం చేయకండి. గుండె క్రమం తప్పడం, తీవ్రమైన బలహీనత, అయోమయం ఉంటే వెంటనే సహాయం తీసుకోండి.