క్యాన్యులా జాగ్రత్తలు
కీమో సమయంలో నరాలు దొరకకపోతే: ఏది సహాయపడుతుంది, ఏమి ఆశించాలి
క్యాన్యులా వేయడానికి నర్సు ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ప్రయత్నించాల్సి వచ్చి, చేతిపై కమిలిన మచ్చలతో, సరైన వివరణ లేకుండా ఇంటికి వెళ్లారా? మీరు ఒక్కరే కాదు. కీమో సమయంలో నరాలు దొరకకపోవడం సాధారణం. సైకిల్స్ గడిచేకొద్దీ నరాలు గట్టిపడి సన్నబడతాయి. నీళ్లు తాగడం, చేయిని వెచ్చగా ఉంచడం మీ చేతుల్లో ఉన్న రెండు ముఖ్యమైన పనులు. అల్ట్రాసౌండ్, స్పెషలిస్ట్ నర్సుల సహాయం ఉంది. సమస్య కొనసాగితే పోర్ట్ లేదా PICC లైన్ చికిత్స మొత్తానికీ ఈ ఇబ్బందిని తొలగిస్తుంది.
సూటిగా సమాధానం
కీమో సమయంలో నరాలు దొరకడం ఎందుకు కష్టమవుతుంది?
కీమోథెరపీ మందులు నరాల గోడలపై గట్టిగా ప్రభావం చూపుతాయి. సైకిల్స్ గడిచేకొద్దీ వాడిన నరాలు గట్టిపడి, సన్నబడి, క్యాన్యులా వేయడం ప్రతిసారీ కష్టమవుతుంది. నరాలు కష్టంగా ఉన్నప్పుడు నర్సులు వాడే ప్రధాన పద్ధతులు వెచ్చదనం, శరీరంలో తగినంత నీరు, అల్ట్రాసౌండ్ సహాయం.
ముందు రోజు రాత్రి నుంచే బాగా నీళ్లు తాగండి, క్లినిక్కు వచ్చే దారిలో చేయిని వెచ్చగా ఉంచుకోండి. ఇది మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతున్న సమస్య అయితే పోర్ట్ లేదా PICC లైన్ గురించి అడగండి.
ఇది నర్సు తప్పు కాదు
వాడిన నరాలు క్రమంగా మచ్చబడి, సన్నబడి, సూది తగిలినప్పుడు పక్కకు జారిపోతాయి. అంటే సూది నేరుగా నరంలోకి వెళ్లకుండా జారిపోతుంది. ఇది సైకిల్స్తో పేరుకుపోయే నష్టం. నర్సింగ్ నైపుణ్యం లోపం కాదు.
కొన్ని రోజులు ఎందుకు మరింత కష్టం?
ఏ రోజైనా కొన్ని విషయాలు పరిస్థితిని మరింత కష్టం చేస్తాయి. శరీరంలో నీరు తగ్గితే నరాలు కుంచించుకుపోతాయి. చలికి నరాలు ముడుచుకుపోతాయి. భయం, ఆందోళన వల్ల అడ్రినలిన్ పెరిగి రక్తనాళాలు కూడా సన్నబడతాయి. ఇవన్నీ కలిసి పనిచేస్తాయి. అందుకే అదే నర్సు ఉన్నా కొన్ని రోజులు మిగతా రోజుల కంటే కష్టంగా ఉంటాయి.
గతసారి ఏది పనిచేసిందో చెప్పండి
ఒక ప్రయత్నం విఫలమైతే, గతసారి ఏ చేయి, ఏ చోటు బాగా పనిచేసిందో టీమ్కు చెప్పండి. మామూలు చోటు పనిచేయనప్పుడు వేరే చోటు, అంటే చేతి వెనుక భాగం, ముంజేయి, లేదా మోచేయి లోపలి భాగం కొన్నిసార్లు పనిచేస్తుంది.
నర్సు ఏం చేస్తారు
నరం దొరకనప్పుడు నర్సు ఏమి ప్రయత్నిస్తారు?
సాధారణంగా ఒక క్రమంలో ప్రయత్నిస్తారు. మొదటి పద్ధతి పనిచేయకపోతే తర్వాతిదానికి వెళ్తారు.
మొదట వెచ్చదనం
వెచ్చని కాపడం పెట్టడం లేదా చేయిని గోరువెచ్చని నీటిలో ఉంచడం వల్ల నరాలు విచ్చుకుని బాగా కనిపిస్తాయి. ప్రయత్నానికి ముందు కాసేపు చేయిని కిందకు వేలాడదీస్తే రక్తం నరంలో నిండుతుంది.
సీనియర్ నర్సు, అల్ట్రాసౌండ్
అది పనిచేయకపోతే ఎక్కువ అనుభవం ఉన్న నర్సు లేదా స్పెషలిస్ట్ను పిలవవచ్చు. చాలా ఆంకాలజీ యూనిట్లలో కంటికి కనిపించని నరాలను కూడా చూపించే అల్ట్రాసౌండ్ పరికరాలు ఉంటాయి. మీ కేంద్రంలో అది ఉందా అని అడగడం పూర్తిగా సమంజసం.
ఆ రోజు కుదరకపోతే ప్లాన్
ఆ రోజు చేతి నరంలో క్యాన్యులా అస్సలు వేయలేకపోయినా చికిత్స వదిలేయరు. వేరే చోటు ప్రయత్నించడం, కొంచెం వాయిదా వేయడం, లేదా తర్వాతి సైకిల్కు ముందు PICC లైన్ లేదా పోర్ట్ వేయడానికి రిఫర్ చేయడం గురించి మీ టీమ్ మాట్లాడుతుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిక్యాన్యులా వేసిన చోటు నుంచి ఎరుపు వ్యాపిస్తుంటే, ఆ చోటు వేడిగా ఉంటే, వాపు వస్తే, లేదా నొప్పి తగ్గకుండా పెరుగుతూ ఉంటే వెంటనే నర్సుకు చెప్పండి. ఇవి వాపు (inflammation) లేదా ఇన్ఫెక్షన్ సంకేతాలు, అదే రోజు చూపించుకోవాలి. ఇంటికి వెళ్లాక కనిపించినా అదే రోజు మీ ట్రీట్మెంట్ టీమ్కు ఫోన్ చేయండి. తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ వరకు ఆగవద్దు.
మీ చేతుల్లో ఉన్నది
క్యాన్యులా సులువుగా పడాలంటే అపాయింట్మెంట్కు ముందు ఏం చేయాలి?
- ముందు రోజు సాయంత్రం నుంచి అపాయింట్మెంట్ రోజు ఉదయం వరకు క్రమంగా నీళ్లు తాగుతూ ఉండండి.
- క్లినిక్కు వచ్చే దారిలో చేయిని వెచ్చగా ఉంచుకోండి. పొడవాటి చేతుల చొక్కా లేదా మళ్లీ వాడగలిగే హీట్ ప్యాడ్ నరాలు ముడుచుకోకుండా చూస్తుంది.
- చికిత్స రోజు కాఫీ లాంటి కెఫీన్ పానీయాలు, సిగరెట్ మానండి. రెండూ రక్తనాళాలను సన్నబరుస్తాయి.
- చెక్-ఇన్ దగ్గరే మీ నరాలు కష్టంగా దొరుకుతాయని నర్సింగ్ టీమ్కు చెప్పండి. మీరు కుర్చీకి వచ్చేలోపు వారు ప్లాన్ చేసుకుని పరికరాలు సిద్ధం చేసుకుంటారు.
- గత సైకిల్లో ఏ చేయి, ఏ చోటు పనిచేసిందో రాసి పెట్టుకుని ఆ సమాచారం తీసుకురండి.
- సూది అంటే భయంగా ఉంటే ఆ మాట చెప్పండి. క్యాన్యులా వేసేటప్పుడు నెమ్మదిగా, లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటే నరాలు ముడుచుకోవడం నిజంగానే తగ్గుతుంది.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
పదే పదే నరంలోకి ఇచ్చే కీమో వల్ల చేతి నరాలు దెబ్బతినడం ఎంత సాధారణమంటే, ESMO, NCCN మార్గదర్శకాలు రెండూ మళ్లీ మళ్లీ క్యాన్యులా కష్టంగా పడటాన్ని, కేవలం సౌకర్యం కోసం కాకుండా, పోర్ట్ లేదా PICC లైన్ ఆలోచించడానికి ఒక వైద్య కారణంగా పేర్కొంటాయి. ప్రతి సైకిల్కు సూది అంటే భయపడుతుంటే, నరాలు వాడలేనంతగా దెబ్బతినకముందే మీ ఆంకాలజిస్ట్తో ఆ విషయం మాట్లాడటం మంచిది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కీమో క్యాన్యులా, కష్టమైన నరాల గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
క్యాన్యులా ఎన్నిసార్లు ప్రయత్నించడం సాధారణం? ఎప్పుడు ఆపుతారు?
ఒక నిర్ణీత సంఖ్య అంటూ లేదు. ఒక్కో యూనిట్లో పద్ధతి ఒక్కోలా ఉంటుంది. అయితే చాలా ఆంకాలజీ టీమ్లలో ఒక దశ తర్వాత అదే చోట ప్రయత్నిస్తూ ఉండకుండా, నర్సు ఎక్కువ అనుభవం ఉన్న సహోద్యోగిని పిలుస్తారు. ప్రయత్నాలు నొప్పిగా లేదా బాధగా మారుతుంటే, ఎప్పుడైనా కాసేపు ఆపమని మీరే అడగవచ్చు. వారు అడిగేవరకు ఆగాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ ప్రక్రియలో మీ సౌకర్యం కూడా మీ చికిత్సలో భాగమే.
ప్రతి సైకిల్కు నా నరాలు ఇంకా దెబ్బతింటాయా?
చాలాసార్లు అవును. పదే పదే క్యాన్యులా వేయడం, దానితో పాటు కీమో మందులు నేరుగా నరాల గోడలపై చూపే ప్రభావం కలిసి కాలక్రమేణా నష్టం పెరుగుతుంది. ఇది అందరిలో ఒకే వేగంతో జరగదు. కొందరికి చికిత్స మొత్తం నరాలు బాగానే దొరుకుతాయి. కానీ ప్రతిసారీ కష్టమవుతోందని మీరు గమనిస్తే, చేతి నరాలు మరీ దెబ్బతినకముందే, పోర్ట్ లేదా PICC లైన్ వేయడానికి ఇంకా వీలున్నప్పుడే ఆ విషయం మీ ఆంకాలజిస్ట్కు చెప్పండి.
నరం కనిపెట్టడానికి అల్ట్రాసౌండ్ వాడమని అడగవచ్చా?
అడగవచ్చు. అల్ట్రాసౌండ్ సహాయంతో క్యాన్యులా వేయడం చాలా ఆంకాలజీ యూనిట్లలో అందుబాటులో ఉంది. చాలా ప్రయత్నాలు విఫలం కాకముందే అడగడం కూడా సమంజసమే. ఆ పరికరం ఉందా, దాన్ని వాడటంలో శిక్షణ పొందిన నర్సు ఉన్నారా అని చెక్-ఇన్ దగ్గరే నర్సింగ్ టీమ్ను అడగండి. మీరు అసమంజసమైనది ఏమీ అడగడం లేదు. సరిగ్గా ఇలాంటి పరిస్థితి కోసమే ఉన్న ఒక వైద్య పరికరాన్ని అడుగుతున్నారు.
క్యాన్యులా అస్సలు వేయలేకపోతే ఏమవుతుంది?
ప్లాన్ లేకుండా మీ టీమ్ మిమ్మల్ని పంపించదు. తర్వాతి సైకిల్ ఎంత అత్యవసరం అనేదాన్ని బట్టి, అదే రోజు వేరే చోట ప్రయత్నించడం, కొద్ది రోజులు వాయిదా వేయడం, లేదా సమస్య మళ్లీ రాకుండా తర్వాతి సైకిల్కు ముందే PICC లైన్ లేదా పోర్ట్ ఏర్పాటు చేయడం లాంటి మార్గాలు ఉంటాయి. ఒక్క రోజు కుదరకపోయినంత మాత్రాన మీ చికిత్స షెడ్యూల్ బాగా వెనకబడిపోయిందని కాదు. తర్వాత ఏం చేయాలో స్పష్టంగా తెలుసుకుని వెళ్లేలా, ప్లాన్ ఏమిటని అడగండి.
ముందు రోజు రాత్రి నేను ఏమైనా చేయగలనా?
చేయగలరు. ఎక్కువ తేడా తెచ్చేది నీళ్లు తాగడం. ముందు రోజు సాయంత్రం నుంచి క్రమంగా నీళ్లు తాగుతూ, అపాయింట్మెంట్ రోజు ఉదయం కూడా కొనసాగించండి. ముందు రోజు రాత్రి మద్యం తాగవద్దు, అది శరీరంలో నీటిని తగ్గిస్తుంది. మామూలుగా భోజనం చేయండి. నిద్ర కూడా ముఖ్యం. అలసట, ఒత్తిడి రెండూ చేతుల్లో రక్త ప్రసరణను తగ్గించి నరాలు దొరకడం కష్టం చేస్తాయి. వీటిలో ఏదీ క్యాన్యులా సులువుగా పడుతుందని చెప్పలేం, కానీ పరిస్థితులను మీకు అనుకూలంగా మారుస్తాయి.
పోర్ట్ లేదా PICC లైన్ గురించి ఎప్పుడు అడగాలి?
ఒకటి కంటే ఎక్కువ సైకిల్స్లో క్యాన్యులా కష్టంగా, నొప్పిగా, లేదా బాధగా ఉంటే ఇప్పుడే ఆ విషయం మాట్లాడటం మంచిది. రెండు పరికరాలూ పదే పదే చేతి నరాల్లో సూది గుచ్చాల్సిన అవసరాన్ని తొలగిస్తాయి. రెండూ అత్యవసర పరిస్థితిలో కాకుండా ముందే ప్లాన్ చేసి వేసే ప్రక్రియలు. మీ చికిత్సకు ఏది సరిపోతుందో మీ ఆంకాలజిస్ట్ లేదా నర్సు వివరిస్తారు. పరిస్థితి చేయి దాటే వరకు ఆగనవసరం లేదు. ప్రతి సైకిల్లో మీ అనుభవం కేవలం వ్యక్తిగత ఇష్టం కాదు, అది ఒక సరైన వైద్య అంశం.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- Macmillan Cancer Support — Treatments and drugs
- Cancer Research UK — Chemotherapy
- National Cancer Institute — Chemotherapy to Treat Cancer
- ESMO — ESMO Clinical Practice Guidelines
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.