ఓరల్ కీమో
కాపెసిటాబిన్ కీమోనా? మాత్రైనా ఇది కీమోథెరపీనే
కాపెసిటాబిన్ ఒక మాత్ర, అయినా ఇది కీమోథెరపీనే. మాత్రగా వేసుకుంటే చికిత్స తేలికపాటిదని, ఇంట్లో కీమో జాగ్రత్తలు అవసరం లేదని చాలామంది అనుకుంటారు. కాపెసిటాబిన్ విషయంలో ఆ జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి. మింగిన తర్వాత ఇది శరీరంలో పనిచేసే కీమో మందుగా మారుతుంది. గర్భిణులు, పిల్లలు ఈ మాత్రలను ముట్టుకోకూడదు. టార్గెటెడ్ థెరపీ మాత్రలు కీమో కావు, వాటి నియమాలు వేరు; కాపెసిటాబిన్ నియమాలు కీమో నియమాలే.
సూటిగా సమాధానం
మాత్ర రూపంలో ఉన్నా కాపెసిటాబిన్ కీమోనేనా?
అవును. కాపెసిటాబిన్ (Capecitabine), బ్రాండ్ పేరు Xeloda, మాత్ర రూపంలో ఉండే కీమోథెరపీ. మింగిన తర్వాత శరీరం దీన్ని 5-ఫ్లోరోయురాసిల్ (5-fluorouracil) అనే పనిచేసే కీమో మందుగా మారుస్తుంది. చాలా క్యాన్సర్ చికిత్సల్లో డ్రిప్ ద్వారా ఇచ్చేది కూడా ఇదే మందు.
మాత్రగా వేసుకున్నంత మాత్రాన ఇది వేరే రకం చికిత్సగానో, తేలికపాటి చికిత్సగానో మారదు.
మాత్ర అయితే కీమో ఎందుకు అంటారు?
చాలా క్యాన్సర్ మాత్రలు, అంటే టార్గెటెడ్ థెరపీ, హార్మోన్ థెరపీ మాత్రలు, నిజంగానే కీమో కాదు. అందుకే ఇంట్లో వాటిని ఎలా జాగ్రత్తగా ఉంచాలనే సలహాలు వేరుగా ఉంటాయి. కాపెసిటాబిన్ మాత్రం మినహాయింపు. ఇది శరీరంలోకి వెళ్లాక పనిచేసే కీమో మందుగా మారుతుంది. కాబట్టి పనిచేసే విధానం ప్రకారం, వర్గీకరణ ప్రకారం రెండు విధాలుగానూ ఇది కీమోథెరపీనే.
ఇది ఆచరణలో ఎందుకు ముఖ్యం?
కీమో కాని క్యాన్సర్ మాత్రల కోసం రాసిన సలహాలు చదివి వాటిని కాపెసిటాబిన్కు అన్వయిస్తే, జాగ్రత్తలు తప్పుతాయి. క్లినిక్లో డ్రిప్ ద్వారా కాకుండా ఇంట్లో వేసుకుంటున్నారనే విషయం, ఈ మందు ఏమిటో, ఏమి చేస్తుందో మార్చదు. ఇంట్లో కూడా పూర్తి కీమో జాగ్రత్తలు వర్తిస్తాయి.
పక్కపక్కన పోలిక
కాపెసిటాబిన్ మాత్రకు, డ్రిప్ కీమోకు తేడా ఏమిటి?
ఇచ్చే మార్గం వేరు, కానీ రెండూ కీమోథెరపీనే.
ఎలా ఇస్తారు
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: ఇంట్లో మింగుతారు
డ్రిప్ కీమో: క్లినిక్లో నరంలోకి ఎక్కిస్తారు (ఇన్ఫ్యూజన్)
శరీరంలో ఎలా పనిచేస్తుంది
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: మింగిన తర్వాత కణజాలాల్లో పనిచేసే కీమోగా మారుతుంది
డ్రిప్ కీమో: ఎక్కించిన క్షణం నుంచే పనిచేసే కీమో
ఇది కీమోనా?
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: అవును
డ్రిప్ కీమో: అవును
ఎవరు ఇస్తారు?
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: మీరే ఇంట్లో వేసుకుంటారు
డ్రిప్ కీమో: క్లినిక్లో నర్సు ఇస్తారు
ఇంట్లో జాగ్రత్తలు అవసరమా?
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: అవును, పూర్తి కీమో నియమాలు వర్తిస్తాయి
డ్రిప్ కీమో: క్లినిక్ నుంచి బయటకు వచ్చాక మందును పట్టుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు అవసరం లేదు
ఇంట్లో ఇతరులు ముట్టుకోవచ్చా?
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: కాదు. గర్భిణులు, పిల్లలు ఈ మాత్రలను ముట్టుకోకూడదు
డ్రిప్ కీమో: కీమో వ్యర్థాలను క్లినికల్ సిబ్బంది చూసుకుంటారు
బ్లడ్ టెస్ట్లతో పర్యవేక్షణ?
కాపెసిటాబిన్ మాత్ర: అవును
డ్రిప్ కీమో: అవును
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిప్రిస్క్రిప్షన్లో కనిపించే పదాలు
మీ ప్రిస్క్రిప్షన్లోని పదాలకు అర్థం ఏమిటి?
- కాపెసిటాబిన్ (Capecitabine)
- మందులో పనిచేసే పదార్థం జెనరిక్ పేరు. ఇది ఫ్లోరోపిరిమిడిన్లు (fluoropyrimidines) అనే కీమో మందుల రకానికి చెందింది. క్యాన్సర్ కణాలు తమ DNA ని నకలు చేసుకునే విధానానికి ఇవి అడ్డుపడతాయి.
- Xeloda
- కాపెసిటాబిన్ బ్రాండ్ పేరు. Xeloda, కాపెసిటాబిన్ రెండూ ఒకే మందు.
- ప్రోడ్రగ్ (prodrug)
- పనిచేయని రూపంలో ఇచ్చి, శరీరంలోకి వెళ్లాక పనిచేసే రూపంలోకి మారే మందు. మింగిన తర్వాత కాపెసిటాబిన్ పనిచేసే కీమోగా మారుతుంది.
- 5-ఫ్లోరోయురాసిల్ (5-FU)
- శరీరంలోకి వెళ్లాక కాపెసిటాబిన్ మారే పనిచేసే కీమో మందు. చాలా క్యాన్సర్ చికిత్సల్లో నేరుగా డ్రిప్ ద్వారా ఇచ్చేది కూడా ఇదే. గమ్యం ఒకటే, దారి మాత్రమే వేరు.
- హ్యాండ్-ఫుట్ సిండ్రోమ్ (hand-foot syndrome)
- కాపెసిటాబిన్, 5-FU వల్ల వచ్చే సైడ్ ఎఫెక్ట్: అరచేతులు, అరికాళ్లు ఎర్రబడటం, నొప్పి, పొట్టు రావడం లేదా బొబ్బలు. చర్మంలో ఏ మార్పు కనిపించినా వెంటనే మీ బృందానికి చెప్పండి. త్వరగా చెబితే అదుపు చేయడం సులువు.
ఇంట్లో జాగ్రత్తలు
కాపెసిటాబిన్ మాత్రలను ఇంట్లో సురక్షితంగా ఎలా ఉంచాలి?
ఇంట్లో ఎవరు జాగ్రత్తగా ఉండాలి?
గర్భిణులు, గర్భం దాల్చి ఉండే అవకాశం ఉన్నవారు కాపెసిటాబిన్ మాత్రలను ముట్టుకోకూడదు. ఈ మందు కడుపులోని బిడ్డకు హాని చేయవచ్చు. పిల్లలు కూడా వీటిని ముట్టుకోకూడదు. మాత్రలు లెక్కపెట్టడంలో, మూత తిరిగి పెట్టడంలో ఇంట్లో ఎవరైనా సహాయం చేయాల్సి వస్తే, వెంటనే చేతులు కడుక్కోవాలి. కాపెసిటాబిన్ను దాని అసలు ప్యాకింగ్లోనే, పిల్లలకు అందకుండా, ఇంట్లోని ఇతర మందులకు వేరుగా ఉంచండి.
వాడని మాత్రలను ఏం చేయాలి?
వాడని కాపెసిటాబిన్ మాత్రలను టాయిలెట్లో వేయవద్దు, ఇంటి చెత్తబుట్టలో పడేయవద్దు. కీమో వ్యర్థాల నియమాల ప్రకారం సురక్షితంగా పారవేయడానికి వాటిని ఫార్మసీకి లేదా మీరు చికిత్స తీసుకునే కేంద్రానికి తిరిగి ఇవ్వండి. చికిత్స ఆపినా, ప్లాన్ మారినా, మిగిలిన మాత్రలను ఏం చేయాలో అపాయింట్మెంట్ నుంచి బయలుదేరే ముందే మీ బృందాన్ని అడగండి. వాడని కీమో మాత్రలను ఇంట్లో ఎంత కాలమైనా దాచి ఉంచవద్దు.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కాపెసిటాబిన్ గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
మాత్రగా వేసుకుంటే కాపెసిటాబిన్ డ్రిప్ కీమో కంటే తక్కువ శక్తివంతమా?
కాదు. మాత్ర రూపం అనేది మందు ఇచ్చే మార్గం మాత్రమే, దాని శక్తికి కొలమానం కాదు. కాపెసిటాబిన్ 5-ఫ్లోరోయురాసిల్గా మారుతుంది. చాలా క్యాన్సర్ చికిత్సల్లో నరంలోకి ఇచ్చేది కూడా ఇదే మందు, శరీరంలో ఫలితం ఒకటే. ఇది మీ క్యాన్సర్కు సరైన చికిత్సా కాదా అనేది మీ వ్యాధి నిర్ధారణ, మీ ఆంకాలజిస్ట్ అంచనా మీద ఆధారపడుతుంది, మందు ఎలా ఇస్తారనే దాని మీద కాదు.
హ్యాండ్-ఫుట్ సిండ్రోమ్ అంటే ఏమిటి, ఏం గమనించాలి?
హ్యాండ్-ఫుట్ సిండ్రోమ్లో అరచేతులు, అరికాళ్లు ఎర్రబడటం, నొప్పి, పొట్టు రావడం లేదా బొబ్బలు కనిపిస్తాయి. కాపెసిటాబిన్ వల్ల ఎక్కువగా వచ్చే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్లో ఇది ఒకటి. అరచేతులు లేదా అరికాళ్ల చర్మంలో ఏ మార్పు కనిపించినా వెంటనే మీ బృందానికి చెప్పండి. తీవ్రమయ్యే ముందే అదుపు చేయడం సులువు. రెండు విజిట్ల మధ్యలో వస్తే తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ వరకు ఆగవద్దు.
ఇంట్లోని ఇతర మందుల లాగే కాపెసిటాబిన్ను కూడా పట్టుకోవచ్చా?
లేదు. కాపెసిటాబిన్ కీమో కాబట్టి, చాలా ఇతర మందులకు వర్తించని సురక్షిత నియమాలు దీనికి వర్తిస్తాయి. గర్భిణులు, పిల్లలు ఈ మాత్రలను ముట్టుకోకూడదు. ఇంకెవరైనా పట్టుకుంటే వెంటనే చేతులు కడుక్కోవాలి. కిందపడిన లేదా విరిగిన మాత్రలను ఒట్టి చేతులతో తీయకూడదు. మందు మొదలుపెట్టే ముందే మీ బృందం ఈ నియమాలన్నీ మీకు వివరిస్తుంది.
డ్రిప్ కీమో అంత తీవ్రం కాదని కొందరు ఎందుకు అంటారు?
చాలామంది అనుభవంలో కీమో అంటే డ్రిప్, క్లినిక్ విజిట్, కుర్చీలో గంటల తరబడి కూర్చోవడం. కాపెసిటాబిన్ మామూలు మాత్రలా కనిపిస్తుంది, అందుకే తేలికపాటిదనే భావన వస్తుంది. కానీ అది నిజం కాదు. NCCN, ESMO సహా ప్రపంచంలోని ప్రధాన ఆంకాలజీ సంస్థలు దీన్ని కీమోథెరపీగానే వర్గీకరిస్తాయి. క్లినిక్లో తీసుకునే జాగ్రత్తలే ఇంట్లోనూ తీసుకోవాలి.
కొన్ని డ్రిప్ కీమోల లాగే కాపెసిటాబిన్తో జుట్టు రాలుతుందా?
చాలా డ్రిప్ కీమో రెజిమెన్లతో పోలిస్తే కాపెసిటాబిన్తో జుట్టు రాలడం చాలా తక్కువ. కొందరికి ఎక్కువగా రాలడం కంటే కొంచెం పలచబడటం కనిపిస్తుంది. మీ అనుభవం మీ చికిత్స ప్లాన్, మీ శరీరం స్పందన మీద ఆధారపడుతుంది. చికిత్స సమయంలో జుట్టులో ఏ మార్పు కనిపించినా మీ బృందానికి చెప్పండి. తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో చెప్పవచ్చు, ఆందోళనగా ఉంటే అంతకంటే ముందే చెప్పండి.
మాత్ర వేసుకున్న కొద్దిసేపటికే వాంతి అయితే మళ్లీ వేసుకోవాలా?
వద్దు. మీ బృందాన్ని సంప్రదించకుండా మరో డోస్ వేసుకోవద్దు. డోస్ తర్వాత వాంతి అయితే మందు ఎంత శరీరంలోకి చేరిందో తెలియదు. తర్వాత ఏం చేయాలనేది మీ బృందం చెప్పాలి, రెండో మాత్ర కాదు. ఇలా జరిగితే అదే రోజు వారిని సంప్రదించండి. మాత్ర మింగిన ఎంతసేపటికి వాంతి అయిందో చెప్పండి. ఆ రోజు మిగతా సమయానికి ఏమైనా వేసుకోవాలా అని వాళ్లు చెబుతారు.
ఇతర మందులు, సప్లిమెంట్లు కాపెసిటాబిన్పై ప్రభావం చూపుతాయా?
అవును, కొన్ని ఇంటరాక్షన్లు వైద్యపరంగా ముఖ్యమైనవి. రక్తం పలచబరిచే మందులు, మూర్ఛ (fits) లేదా కడుపులో యాసిడ్ కోసం వాడే కొన్ని మందులు సహా చాలామంది వాడే మందులు కాపెసిటాబిన్తో కలిసి, ఏదో ఒక మందు పనితీరును మార్చవచ్చు. ఏ డాక్టర్ రాసినవైనా, మెడికల్ షాపులో నేరుగా కొన్నవైనా, ఆయుర్వేద, నాటు మందులైనా, మీరు వాడే ప్రతిదాని గురించి మీ ఆంకాలజీ బృందానికి చెప్పండి. అడగకుండా ఏదీ మొదలుపెట్టవద్దు, ఆపవద్దు.
కాపెసిటాబిన్ వేసుకుంటూ ఉద్యోగం, రోజువారీ పనులు కొనసాగించవచ్చా?
చాలామంది కొనసాగిస్తారు. ప్రతి డోస్ కోసం క్లినిక్కు రావాల్సిన అవసరం లేకపోవడం ఓరల్ కీమో (నోటి ద్వారా వేసుకునే కీమో మాత్రలు) ఆచరణాత్మక లాభాల్లో ఒకటి. బ్లడ్ టెస్ట్లకు, డాక్టర్ పరీక్షకు మాత్రం క్రమం తప్పకుండా అపాయింట్మెంట్లు ఉంటాయి. కొందరికి అలసట లేదా సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ కొన్ని రోజుల్లో ఎక్కువగా ఉంటాయి. మీ రెజిమెన్లో, మీ పరిస్థితిలో ఏమి ఆశించాలో మీ బృందాన్ని అడగండి. చికిత్స సమయంలో మీ రోజువారీ పనితీరు మారితే వారికి చెప్పండి.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Capecitabine
- MedlinePlus — Capecitabine
- Cancer Research UK — Capecitabine (Xeloda)
- Macmillan Cancer Support — Capecitabine
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.