వికారం & వాంతులు
కీమోలో వాంతులు అవుతాయా? అందరికీ కాదు — ఇప్పుడు ఏం మారింది
కాదు — ఆ భయం కీమోథెరపీ గురించిన ఒక పాత చిత్రం నుంచి వచ్చింది. ఇప్పుడు ఇన్ఫ్యూజన్ మొదలుపెట్టకముందే వికారం తగ్గించే మందులు ఇస్తారు. అవి చాలామంది రోగుల్లో పెద్ద లక్షణాలు రాకుండా ఆపుతాయి. మీకు ఎంత అవకాశం ఉందనేది మీరు ఏ కీమో తీసుకుంటున్నారు అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మొదటి సైకిల్ కష్టంగా గడిస్తే, తర్వాతి దానికి ముందే ప్లాన్ను మార్చవచ్చు.
సూటిగా సమాధానం
కీమో తీసుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ వాంతులు అవుతాయా?
కాదు. కీమో తీసుకునే అందరికీ వాంతులు కావు. చికిత్సకు ముందు, ఆ తర్వాత ఇచ్చే వికారం తగ్గించే మందులు (anti-nausea medicines) ఇప్పుడు చాలామంది రోగుల్లో గణనీయమైన వికారాన్ని, వాంతులను నివారిస్తున్నాయి. మీకు ఎంత అవకాశం ఉందనేది ముఖ్యంగా మీరు ఏ కీమో తీసుకుంటున్నారు అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మొదటి సైకిల్కు ముందే, ఆ ముప్పుకు తగ్గట్టుగా నివారణ మందులను మీ ఆంకాలజిస్ట్ రాస్తారు.
గత రెండు దశాబ్దాల్లో ఏమి మారింది
వికారం నివారణ పద్ధతి గత రెండు దశాబ్దాల్లో చాలా మారింది. ఇప్పుడు ASCO, ESMO మార్గదర్శకాలు ప్రతి కీమో మందునూ అది వాంతులు కలిగించే శక్తిని (emetogenic potential) బట్టి వర్గీకరిస్తున్నాయి. చికిత్స మొదలుపెట్టకముందే ఆ స్థాయికి తగ్గట్టుగా నివారణ మందులను ఎంపిక చేస్తారు.
ఏ రెజిమెన్కు ఎంత
అత్యధిక ముప్పు ఉన్న రెజిమెన్ల (మందుల కలయికల) విషయంలో కూడా, పాత కాలంతో పోలిస్తే ఇప్పటి నివారణ వాంతుల రేటును గణనీయంగా తగ్గిస్తోంది. తక్కువ ముప్పు ఉన్న రెజిమెన్లలో చాలామందికి వికారం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది, లేదా అసలే ఉండదు.
పాత సినిమాల్లో చూపించే కీమో దృశ్యం — రోజుల తరబడి తీవ్రంగా బాధపడే వ్యక్తి — ఇప్పటి నివారణ మందులు లేని కాలానికి చెందినది. ఈరోజు చాలామంది అనుభవిస్తున్న దానికి ఆ చిత్రం ఇక సరిపోదు.
క్యాన్సర్ చికిత్సలో వాడే వికారం మందులు అన్నీ ప్రిస్క్రిప్షన్ మందులే. మీ ఆంకాలజిస్ట్ రాసిన మందులతో పాటు, మెడికల్ షాపులో నేరుగా కొనే మందులను మీ టీమ్ను అడగకుండా వేసుకోవద్దు. బాగా వాడుకలో ఉన్న కొన్ని మందులు కూడా మీ చికిత్సతో కలిసి సమస్య కలిగించవచ్చు.నివారణ ఎలా
మీ చికిత్సలో వికారాన్ని ఎలా నివారిస్తారు?
మీ కీమోను వర్గీకరిస్తారు
మొదటి సైకిల్కు ముందే, మీకు ఇస్తున్న రెజిమెన్ ఏ స్థాయి వాంతుల ముప్పుకు చెందినదో మీ ఆంకాలజిస్ట్ గుర్తిస్తారు. ఒక్కో మందుది ఒక్కో ముప్పు స్థాయి.
ఆ స్థాయికి తగ్గట్టు మందులు రాస్తారు
ఆ ముప్పు స్థాయిని బట్టే వికారం మందులను ఎంపిక చేస్తారు. ఎక్కువ ముప్పు ఉన్న రెజిమెన్లకు ఎక్కువ పొరల నివారణ అవసరం. తక్కువ ముప్పు ఉన్నవాటికి తక్కువ సరిపోతుంది.
ఇన్ఫ్యూజన్కు ముందే మందు ఇస్తారు
చికిత్స రోజు, కీమో మొదలుపెట్టకముందే వికారం మందులను డ్రిప్ ద్వారా లేదా నోటి ద్వారా ఇస్తారు. ముందుగా మొదలుపెడితేనే నివారణ బాగా పనిచేస్తుంది.
ఇంటికి వెళ్లాక మాత్రలు వేసుకుంటారు
ఇన్ఫ్యూజన్ అయిన మరుసటి రోజు నుంచి లేదా ఆ తర్వాత మొదలయ్యే ఆలస్యపు వికారం సాధారణమే. ఆ తర్వాతి రోజులకు ఇంట్లో వేసుకోవడానికి మీ టీమ్ మందులు రాస్తుంది.
మీరు చెబితే ప్లాన్ మారుతుంది
మొదటి సైకిల్ మీరు అనుకున్నదానికంటే కష్టంగా గడిస్తే, తర్వాతి సైకిల్కు ముందే మీ టీమ్కు చెప్పండి. నివారణ ప్లాన్ను మార్చవచ్చు. కష్టమైన వికారాన్ని ఇక మారదని భరించాల్సిన అవసరం లేదు.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిమీ విషయంలో
నాకు వికారం వచ్చే అవకాశం ఎంత?
అన్నిటికంటే పెద్ద కారణం మీరు ఏ కీమో తీసుకుంటున్నారు అనేదే. కొన్ని మందులు చాలా అరుదుగా వికారం కలిగిస్తాయి. మరికొన్ని, బలమైన నివారణ లేకపోతే, ఎక్కువమంది రోగుల్లో వాంతులు కలిగించేవి.
వ్యక్తిగత అంశాలు కూడా లెక్కలోకి వస్తాయి
చిన్న వయసు వారికి, మహిళలకు, ప్రయాణంలో వాంతుల చరిత్ర ఉన్నవారికి, గర్భధారణ సమయంలో ఎక్కువ వికారం వచ్చిన వారికి ముప్పు ఎక్కువగా ఉండవచ్చని ASCO మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయి. ఇవి చికిత్సకు దూరంగా ఉండటానికి కారణాలు కావు. మొదటి సైకిల్ నుంచే బలమైన నివారణ ఉండేలా చూసుకోవడానికి కారణాలు.
భయమే వికారం తెప్పించవచ్చు
వికారం గురించిన ఆందోళన కూడా వికారాన్ని తెప్పించగలదు. దీన్ని ముందుగానే వచ్చే వికారం (anticipatory nausea) అంటారు. ఇది గుర్తించబడిన ఒక నమూనా. మీకు ఇలా జరుగుతుంటే మీ టీమ్కు తప్పకుండా చెప్పండి.
రకాలు
కీమో వికారంలో ఎన్ని రకాలు ఉంటాయి?
- వెంటనే వచ్చే వికారం (acute nausea)
- ఇన్ఫ్యూజన్ అయిన కొన్ని గంటల్లోనే మొదలై, మొదటి రోజులోనే తగ్గిపోయే వికారం లేదా వాంతులు. ఈనాటి వికారం మందులు చాలామందిలో ఈ రకాన్ని బాగా అదుపులో ఉంచుతాయి.
- ఆలస్యంగా వచ్చే వికారం (delayed nausea)
- చికిత్స అయిన మొదటి రోజు తర్వాత మొదలై, కొన్ని రోజుల పాటు కొనసాగగల వికారం. ఇన్ఫ్యూజన్ రోజు కంటే దీన్ని తట్టుకోవడమే కష్టం అని చాలామంది అంటారు. మీ ప్రిస్క్రిప్షన్ చికిత్స రోజుకే కాకుండా ఆ తర్వాతి రోజులకు కూడా మందులు ఇవ్వడానికి కారణం ఇదే.
- ముందుగానే వచ్చే వికారం (anticipatory nausea)
- చికిత్స మొదలుకాకముందే వచ్చే వికారం. చాలాసార్లు క్లినిక్ వాసన లేదా క్లినిక్ కనిపించడమే దీన్ని ప్రేరేపిస్తుంది. గత సైకిల్స్లో ఎక్కువ వికారం పడిన కొందరిలో ఇది మొదలవుతుంది. మీ అనుభవం ఇదే అయితే మీ టీమ్కు చెప్పండి — దీనికి పరిష్కారం ఉంది.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
వాంతిలో రక్తం పడినా, కాఫీ పొడి లాంటి ముదురు రంగు పదార్థం పడినా, ఏమీ తాగలేని స్థితిలో ఉన్నా, గందరగోళంగా అనిపించినా, బాగా నిద్రమత్తుగా ఉన్నా, వాంతులతో పాటు పొట్టలో తీవ్రమైన నొప్పి ఉన్నా — దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లండి, లేదా మీ ఆంకాలజీ టీమ్కు వెంటనే ఫోన్ చేయండి. అపాయింట్మెంట్ కోసం ఆగవద్దు.
కొన్ని గంటలకు మించి ద్రవాలు లోపల ఉండకపోయినా, వాంతుల వల్ల మీ మందులు వేసుకోలేకపోయినా అదే రోజు ఫోన్ చేయండి. శరీరంలో నీరు తగ్గిపోతున్న సంకేతాలను గమనించండి: మూత్రం చాలా తక్కువగా రావడం లేదా ముదురు రంగులో రావడం, నోరు ఎండిపోవడం, లేచి నిలబడినప్పుడు కళ్లు తిరగడం, తల తేలిపోతున్నట్టు అనిపించడం. వీటిలో ఏది ఉన్నా ఈరోజే మీ టీమ్ను సంప్రదించండి.
మీరు చేయగలిగేది
వికారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి మీరు ఏమి చేయవచ్చు?
- బాగానే ఉన్నట్టు అనిపించిన రోజుల్లో కూడా వికారం మందులను రాసినట్టుగానే వేసుకోండి — మధ్యలో వదిలేస్తే తర్వాతి గంటలు మరింత కష్టమవుతాయి.
- ఒకేసారి కడుపు నిండా తినకుండా, కొద్ది కొద్దిగా తరచుగా తినండి. కడుపు ఖాళీగా ఉంటే వికారం ఎక్కువవుతుంది.
- చల్లగా లేదా గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉన్న ఆహారం ఎక్కువమందికి తేలికగా ఉంటుంది. ఘాటైన వంట వాసనలు చాలామందికి వికారం తెప్పిస్తాయి.
- మీరు వాడుతున్న ప్రతి మందు, సప్లిమెంట్, ఆయుర్వేద లేదా నాటు మందు గురించి మీ టీమ్కు చెప్పండి. కొన్ని వికారం మందులతో కలిసి సమస్య కలిగిస్తాయి.
- మొదటి సైకిల్లో వికారం సరిగ్గా అదుపులోకి రాకపోతే, తర్వాతి అపాయింట్మెంట్కు ముందే చెప్పండి. ప్లాన్ను మార్చవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కీమో వాంతుల గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
సినిమాల్లో చూసినంత దారుణంగా వికారం ఉంటుందా?
చాలావరకు ఉండదు. పాత సినిమాల్లోని కీమో దృశ్యాలు ఇప్పటి నివారణ మందులు లేని కాలాన్ని చూపిస్తాయి. సరైన నివారణ ప్లాన్తో ఈరోజు కీమో తీసుకుంటున్న చాలామందికి ఆ స్థాయి వాంతులు రావడం లేదు. మీకు ఎంత కష్టంగా ఉంటుంది అనేది మీకు ఇస్తున్న మందులపై, మీ శరీరం ఎలా స్పందిస్తుంది అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ రెండింటినీ మొదటి సైకిల్ నుంచే మీ ఆంకాలజిస్ట్ జాగ్రత్తగా గమనిస్తారు.
కీమో రోజు మామూలుగా తినవచ్చా?
చాలా కీమో ఇన్ఫ్యూజన్లకు ముందు ఉపవాసం ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. కడుపులో కొంచెం తేలికపాటి ఆహారం ఉంటే వికారం తగ్గవచ్చు కూడా. చాలామందికి ఉదయం పూట, లేదా చికిత్స తర్వాత కంటే చికిత్సకు ముందు తినడం సులువుగా ఉంటుంది. ఎక్కువ తినడం కంటే కొద్దిగా తినడమే బాగా సరిపోతుంది. ఘాటైన వంట వాసనలు ఇబ్బంది పెడితే, చల్లని లేదా గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉన్న ఆహారం తేలికగా ఉంటుంది. మీ రెజిమెన్కు సరిపోయే సలహా కోసం మీ టీమ్ను అడగండి.
చికిత్స రోజు కంటే ఆ తర్వాతి రోజుల్లో ఎందుకు ఎక్కువ వికారంగా ఉంటోంది?
ఇది ఆలస్యంగా వచ్చే వికారం. చికిత్స అయిన మొదటి రోజు తర్వాత లక్షణాలు మొదలై కొన్ని రోజుల పాటు ఉండటం గుర్తించబడిన ఒక నమూనా. చాలామందికి చికిత్స రోజు కంటే ఇదే ఎక్కువ కష్టంగా ఉంటుంది. మీ ప్రిస్క్రిప్షన్లో ఇన్ఫ్యూజన్ రోజుకే కాకుండా ఆ తర్వాతి రోజులకు కూడా మందులు ఉండటానికి కారణం ఇదే. ఆలస్యపు వికారం మీరు ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువగా ఉంటే, తర్వాతి సైకిల్కు ముందే మీ టీమ్కు చెప్పండి. ఇంట్లో వేసుకునే మందులను వాళ్లు మళ్లీ సమీక్షిస్తారు.
క్లినిక్కు వెళ్లకముందే వికారంగా ఉంటోంది. ఏదైనా సమస్యా?
మీలో తప్పేమీ లేదు. దీన్ని ముందుగానే వచ్చే వికారం అంటారు. క్లినిక్ గుర్తుకు రావడం, దాని వాసన లేదా దాన్ని చూడటం వల్లే చికిత్స మొదలుకాకముందు లక్షణాలు రావడం ఇందులో జరుగుతుంది. గత సైకిల్స్లో ఎక్కువ వికారం పడిన కొందరిలో ఇది మొదలవుతుంది. ఇది గుర్తించబడిన సైడ్ ఎఫెక్టే, దీనికి పరిష్కారమూ ఉంది. ఇలా జరుగుతోందని మీ ఆంకాలజీ టీమ్కు చెప్పండి. దీన్ని ఎదుర్కోవడానికి స్థిరపడిన పద్ధతులు ఉన్నాయి.
వికారానికి అల్లం లాంటి ఇంటి చిట్కాలు వాడవచ్చా?
కీమో వికారానికి మందులు కాని పద్ధతుల్లో అల్లంపైనే ఎక్కువ అధ్యయనాలు జరిగాయి. మీ టీమ్తో చర్చించదగిన ఒక అవకాశంగా కొన్ని ASCO మార్గదర్శకాలు దీన్ని పేర్కొంటాయి. ముఖ్యమైన అడుగు ఏమిటంటే — ఏ చిట్కా, సప్లిమెంట్, మూలికా ఉత్పత్తి అయినా వాడకముందే మీ టీమ్కు చెప్పడం. సున్నితంగా, సహజంగా అనిపించే వాటిని కూడా. బాగా వాడుకలో ఉన్న కొన్ని సప్లిమెంట్లు కీమో మందులతో లేదా వికారం మందులతో కలిసి, పైకి కనిపించని విధంగా సమస్య కలిగించవచ్చు.
వికారం మందులు వాంతులను అదుపు చేయకపోతే ఏం చేయాలి?
వీలైనంత త్వరగా మీ టీమ్కు చెప్పండి — మీకు ఇచ్చిన నంబర్కు ఫోన్ చేసి, లేదా అపాయింట్మెంట్ వెంటనే ఉంటే అక్కడ. రాసిన మందులతో కూడా తగ్గని పదేపదే వాంతులను తర్వాతి సైకిల్కు ముందే సమీక్షించాలి, ఆలస్యంగా వచ్చే విజిట్లో కాదు. నివారణ ప్లాన్ను మార్చవచ్చు. ద్రవాలు లోపల ఉండకపోయినా, శరీరంలో నీరు తగ్గుతున్న సంకేతాలు — ముదురు మూత్రం, కళ్లు తిరగడం, నోరు బాగా ఎండిపోవడం — కనిపించినా ఆగకుండా ఈరోజే ఫోన్ చేయండి.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Nausea and Vomiting Related to Cancer Treatment
- American Society of Clinical Oncology (Cancer.Net) — Nausea and Vomiting
- Macmillan Cancer Support — Feeling sick (nausea) and vomiting
- Cancer Research UK — Chemotherapy side effects
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.