పిల్లలకు కీమోథెరపీ: తల్లిదండ్రులు ముందుగా తెలుసుకోవాల్సినవి

పిల్లలకు ఇచ్చే కీమోథెరపీలో పెద్దవాళ్లకు వాడే చాలా మందులే ఉంటాయి, కానీ చికిత్సను ప్లాన్ చేసే తీరు వేరుగా ఉంటుంది. లుకేమియా (leukaemia), లింఫోమా (lymphoma), విల్మ్స్ ట్యూమర్ (Wilms tumour), న్యూరోబ్లాస్టోమా (neuroblastoma) లాంటి పిల్లల క్యాన్సర్లు వేగంగా పెరుగుతాయి, అలాగే కీమోకు తరచుగా బాగా స్పందిస్తాయి. అందుకే చికిత్స సాధారణంగా ఎక్కువ తీవ్రంగా ఉంటుంది, ప్రోటోకాల్ (protocol) అనే వివరమైన లిఖిత ప్రణాళిక ప్రకారం సాగుతుంది.

ఈ ప్రోటోకాల్స్‌ను పిల్లల క్యాన్సర్ బృందాలు తయారు చేస్తాయి. ప్రతి రకం క్యాన్సర్‌కు ఏది బాగా పనిచేస్తుందో పరిశోధనలు చూపించిన కొద్దీ వాటిని మారుస్తూ ఉంటారు. మందు మోతాదును మీ బిడ్డ బరువు లేదా శరీర పరిమాణం బట్టి లెక్కిస్తారు, బిడ్డ పెరిగే కొద్దీ సరిచేస్తారు. ఈ ప్రణాళికను పిల్లల క్యాన్సర్ స్పెషలిస్ట్ (paediatric oncologist) నడిపిస్తారు. పిల్లల నర్సులు, డైటీషియన్, ఆటల ద్వారా పిల్లలకు ధైర్యం చెప్పే నిపుణులు (play specialists), కౌన్సెలర్లు వారికి తోడుగా ఉంటారు. వీళ్లందరికీ చిన్న పేషెంట్లను, వారి కుటుంబాలను చూసుకోవడం అలవాటే.

చాలామంది తల్లిదండ్రులు గమనించే అతిపెద్ద తేడా చికిత్స నిడివి. కొన్ని ఘన కణితులకు (solid tumours) కొన్ని నెలల పాటు చికిత్స ఇస్తారు, తరచుగా సర్జరీ లేదా రేడియోథెరపీతో కలిపి. పిల్లల్లో సాధారణంగా వచ్చే లుకేమియాకు మాత్రం చాలా ఎక్కువ కాలం, తరచుగా సుమారు రెండు నుంచి మూడు సంవత్సరాలు చికిత్స ఉంటుంది. ఎందుకంటే మొదటి తీవ్రమైన నెలల తర్వాత, ఇంట్లో మాత్రలతో సాగే ఒక సుదీర్ఘమైన, తేలికపాటి దశ ఉంటుంది.

చికిత్స దశలవారీగా సాగుతుంది. ప్రతి దశకు ఒక ఉద్దేశం ఉంటుంది: క్యాన్సర్‌ను అదుపులోకి తేవడం నుంచి అది మళ్లీ రాకుండా చూడటం వరకు. కొన్ని దశలకు హాస్పిటల్‌లో ఉండాలి, చాలావరకు డే కేర్‌లో ఇస్తారు, తర్వాతి దశలు ఎక్కువగా ఇంట్లోనే. పెద్దవాళ్ల కంటే పిల్లలు సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ (దుష్ప్రభావాలు) నుంచి త్వరగా కోలుకుంటారు. వారికి బలమైన చికిత్స ఇవ్వగలగడానికి ఇది కూడా ఒక కారణం.

తల్లిదండ్రులుగా మీరు చిన్న కోర్సు కోసం కాదు, ఒక సుదీర్ఘ ప్రయాణం కోసం సిద్ధం కావాలి. ప్రమాద సంకేతాలు గుర్తించడం, డాక్టర్ రాసినట్టే ఇంట్లో మందులు ఇవ్వడం, వీలైనంతవరకు ఇన్ఫెక్షన్ల నుంచి బిడ్డను కాపాడటం, టీమ్ అనుమతించినప్పుడు స్కూల్, ఆటలు సురక్షితంగా కొనసాగించడం మీరు నేర్చుకుంటారు. మొదటి రోజే మొత్తం ప్రోటోకాల్ అర్థం కావాల్సిన అవసరం లేదు. ఇప్పుడు ఏ దశలో ఉన్నారు, తర్వాత ఏమి వస్తుంది, ఏ సమయంలోనైనా ఎవరికి ఫోన్ చేయాలి అని టీమ్‌ను అడగండి.

ఈ పేజీ పిల్లల కీమోథెరపీ గురించి సాధారణ చిత్రం మాత్రమే ఇస్తుంది. మీ బిడ్డ ప్రోటోకాల్‌ను ఇది వివరించలేదు. అది క్యాన్సర్ కచ్చితమైన రకం, టెస్ట్ రిపోర్ట్‌లు, బిడ్డ చికిత్సకు ఎలా స్పందిస్తున్నాడు అనే వాటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

పిల్లల చికిత్స ప్రోటోకాల్ ప్రకారం సాగుతుంది

ప్రతి దశను, ప్రతి మందును ఒక లిఖిత ప్రణాళిక నడిపిస్తుంది.

చికిత్స చాలా కాలం సాగవచ్చు

కొన్ని ప్రణాళికలు నెలల పాటు, మరికొన్ని సంవత్సరాల పాటు ఉంటాయి.

పిల్లలు తరచుగా త్వరగా కోలుకుంటారు

సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ సాధారణంగా పెద్దవాళ్ల కంటే త్వరగా తగ్గుతాయి.

మీ బిడ్డకు ఏ ప్రోటోకాల్ అవసరం, అది ఎంత కాలం సాగుతుంది, బిడ్డ ఎలా స్పందిస్తాడు అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అవి కచ్చితమైన నిర్ధారణ, టెస్ట్ రిపోర్ట్‌లు, చికిత్సలో పురోగతిపై ఆధారపడి ఉంటాయి. వాటిని మీ బిడ్డ టీమ్ మాత్రమే వివరించగలదు. అత్యవసర సలహాకు కూడా ఇది ప్రత్యామ్నాయం కాదు. బిడ్డ నీరసంగా కనిపిస్తే ఆన్‌లైన్‌లో వెతకడం కాదు, టీమ్‌కు ఫోన్ చేయండి.

ప్రోటోకాల్స్ ఇంత వివరంగా ఎందుకు ఉంటాయి?

ఏ మందులు ఇవ్వాలి, ఏ క్రమంలో ఇవ్వాలి, వాటి మధ్య ఏ చెకప్‌లు చేయాలి అనేది ప్రోటోకాల్ చెబుతుంది. దాన్ని దగ్గరగా పాటించడం ముఖ్యం. అందుకే మార్పులు టీమ్ మాత్రమే చేస్తుంది, తరచుగా బ్లడ్ టెస్ట్‌ల తర్వాత. బ్లడ్ కౌంట్ తక్కువగా ఉందని ఒక దశ వాయిదా పడితే, అది సాధారణంగా జరిగేదే. ప్రణాళిక ఎలా కొనసాగుతుందో టీమ్ వివరిస్తుంది.

మీరు వినే మందుల పేర్లు

పిల్లల కీమోలో సాధారణంగా వాడే మందుల్లో విన్‌క్రిస్టిన్ (vincristine), మెథోట్రెక్సేట్ (methotrexate), మెర్కాప్టోప్యూరిన్ (mercaptopurine), సైక్లోఫాస్ఫమైడ్ (cyclophosphamide), డాక్సోరూబిసిన్ (doxorubicin), సైటరాబిన్ (cytarabine), అలాగే ప్రెడ్నిసోలోన్ (prednisolone) లేదా డెక్సామెథాసోన్ (dexamethasone) లాంటి స్టెరాయిడ్లు ఉంటాయి. భారతీయ కంపెనీలను బట్టి బ్రాండ్ పేర్లు మారుతాయి. టీమ్ నుంచి తాజా లిఖిత మందుల జాబితా తీసుకుని దగ్గర ఉంచుకోండి. బిడ్డకు వేరే ఏ మందు, టానిక్, ఆయుర్వేద, నాటు మందు ఇచ్చే ముందైనా టీమ్‌ను అడగండి.

పోర్ట్‌లు, లైన్లు

చాలామంది పిల్లలకు సెంట్రల్ లైన్ లేదా పోర్ట్ అమర్చుతారు. దీనివల్ల మందులకు, బ్లడ్ టెస్ట్‌లకు మళ్లీ మళ్లీ సూదులు గుచ్చాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఇంట్లో దాన్ని శుభ్రంగా, పొడిగా ఎలా ఉంచాలో, దాని చుట్టూ ఇన్ఫెక్షన్ సంకేతాలు ఏమిటో నర్సులు చూపిస్తారు. అది లాగబడినా, దెబ్బతిన్నా ఎవరికి ఫోన్ చేయాలో అడిగి తెలుసుకోండి.

వెన్నెముక ద్రవంలోకి ఇచ్చే మందు

కొన్ని ప్రోటోకాల్స్‌లో, ముఖ్యంగా లుకేమియాకు, నడుము కింది భాగంలో సన్నని సూది ద్వారా వెన్నెముక ద్రవంలోకి మందు ఇస్తారు. రక్తంలోని మందులు మెదడు, వెన్నెముకను అంత బాగా చేరవు, కాబట్టి వాటిని కాపాడటానికి ఇది. దీనికి సాధారణంగా పిల్లలకు మత్తు ఇస్తారు. తర్వాత బిడ్డను ఎలా చూసుకోవాలో టీమ్ వివరిస్తుంది.

హాస్పిటల్‌లో ఉండటం, డే కేర్

తీవ్రమైన దశల్లో అడ్మిషన్ అవసరం కావచ్చు. చాలా కోర్సులు డే కేర్ యూనిట్‌లో ఇచ్చి అదే రోజు ఇంటికి పంపిస్తారు. తర్వాతి దశలు ఎక్కువగా ఇంట్లోనే, క్లినిక్ విజిట్‌లతో. ఉద్యోగం, కుటుంబ సహాయం ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి, ప్రణాళికలో ఏ భాగాలకు హాస్పిటల్‌లో ఉండాల్సి రావచ్చో ముందుగానే అడగండి.

ఇన్ఫెక్షన్, బ్లడ్ కౌంట్

కీమో ఇన్ఫెక్షన్‌తో పోరాడే తెల్ల రక్తకణాలను తగ్గిస్తుంది, కాబట్టి ఇన్ఫెక్షన్లు త్వరగా తీవ్రం కావచ్చు. చేతులు బాగా కడుక్కోవడం, సురక్షితమైన ఆహారం, కౌంట్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు రద్దీకి దూరంగా ఉండటం, దగ్గు, ఆటలమ్మ, తట్టు ఉన్నవారికి దూరంగా ఉంచడం సహాయపడతాయి. కౌంట్ ఎప్పుడు తక్కువగా ఉందో, అప్పుడు ఇంకా ఏ జాగ్రత్తలు కావాలో టీమ్ చెబుతుంది.

ఆహారం, ఎదుగుదల

ఆకలి తరచుగా మారుతుంది. స్టెరాయిడ్లు పిల్లలకు విపరీతమైన ఆకలి తెప్పించవచ్చు, ఇతర మందులు ఆకలిని తగ్గించవచ్చు. బరువు ప్రణాళికను ప్రభావితం చేస్తుంది కాబట్టి తరచుగా చూస్తారు. బిడ్డ బాగా తినేలా డైటీషియన్ సూచనలు ఇవ్వగలరు. తినడం మరీ కష్టమైతే కొంతకాలం ఫీడింగ్ ట్యూబ్ వాడతారు.

స్కూల్, ఆటలు

చాలామంది పిల్లలు చికిత్స సమయంలో కూడా చదువు కొనసాగిస్తారు. టీమ్ ఒప్పుకున్నప్పుడు స్కూల్‌కు వెళ్తారు, మిగతా సమయాల్లో ఇంట్లో చదువుకుంటారు. ఆట విలాసం కాదు; హాస్పిటల్ జీవితాన్ని తట్టుకోవడానికి అది పిల్లలకు సహాయపడుతుంది. ప్రతి దశలో ఏ పనులు సురక్షితం, ఇన్ఫెక్షన్ల గురించి స్కూల్‌కు ఏమి చెప్పాలి అని టీమ్‌ను అడగండి.

సంతాన సామర్థ్యం, భవిష్యత్ ఆరోగ్యం

కొన్ని మందులు సంతాన సామర్థ్యాన్ని (fertility) ప్రభావితం చేయవచ్చు, లేదా జీవితంలో తర్వాత ఆరోగ్య సమస్యలు తేవచ్చు. వీలైనప్పుడు, చిన్న పిల్లల విషయంలో కూడా, చికిత్స మొదలయ్యే ముందే టీమ్ దీని గురించి చర్చిస్తుంది, ఏది సాధ్యమో వివరిస్తుంది. చికిత్స సారాంశం (treatment summary) దాచుకోండి. బిడ్డ పెద్దయ్యే వరకు క్రమం తప్పని చెకప్‌లు అవసరం.

బిడ్డతో మాట్లాడటం

వయసుకు తగిన మాటల్లో నిజం చెప్పినప్పుడు పిల్లలు బాగా తట్టుకుంటారు. చుట్టూ ఉన్న ఆందోళనను పిల్లలు గమనిస్తారు, కాబట్టి జబ్బును దాచడం తరచుగా భయాన్ని పెంచుతుంది. సరైన మాటలు వెతకడంలో ప్లే స్పెషలిస్ట్‌లు, కౌన్సెలర్లు సహాయం చేస్తారు. అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్లకు కూడా వారు తోడుగా ఉంటారు.

మిమ్మల్ని మీరు చూసుకోవడం

తల్లిదండ్రులు చాలా కాలం పాటు పనుల భారం, మానసిక భారం మోస్తారు. పనులను కుటుంబంతో పంచుకోండి, మిగతా పిల్లల విషయంలో, ఇంటి పనుల్లో సహాయం తీసుకోండి. బాగా అలసిపోయినా, మనసు కుంగినా టీమ్‌కు చెప్పండి. సపోర్ట్ గ్రూపులు, ప్రయాణం, బస, కాగితాల పనుల్లో సహాయం ఎక్కడ దొరుకుతుందో సోషల్ వర్కర్లు చూపిస్తారు.

ఖర్చులు, ప్రణాళిక

పిల్లల చికిత్స చాలా కాలం సాగవచ్చు కాబట్టి ఖర్చులు ఒకేసారి కాకుండా దశలవారీగా వస్తాయి. ప్రతి దశకు ఎంత అవుతుందో హాస్పిటల్‌ను అంచనా అడగండి. ఇన్సూరెన్స్ లేదా ప్రభుత్వ పథకాలు ఏమి కవర్ చేస్తాయో చూసుకోండి. క్యాన్సర్ ఉన్న పిల్లలకు దాతృత్వ సంస్థల సహాయం గురించి ముందుగానే సోషల్ వర్కర్‌తో మాట్లాడండి.

తర్వాత ఏమి చేయాలి?

బిడ్డ ప్రోటోకాల్‌ను, ప్రస్తుత దశను వివరించమని టీమ్‌ను అడగండి. ఎమర్జెన్సీ నంబర్ సేవ్ చేసుకోండి, ప్రమాద సంకేతాలు నేర్చుకోండి, రిపోర్ట్‌లు, మందుల జాబితాలతో ఒక ఫైల్ పెట్టుకోండి, ప్రతి ప్రశ్నను తర్వాతి విజిట్‌కు తీసుకెళ్లండి. మీ బిడ్డ చికిత్స గురించి ఏ ప్రశ్నా చిన్నది కాదు.