కీమోథెరపీకి వయసు పరిమితి లేదు: పెద్దవారి విషయంలో నిర్ణయం ఎలా తీసుకుంటారు

లేదు, కీమోథెరపీకి గరిష్ఠ వయసు పరిమితి అంటూ ఏదీ లేదు. ఫలానా పుట్టినరోజు దాటితే చికిత్సకు పనికిరారు అని ఏ గైడ్‌లైన్ కూడా చెప్పదు. ఇది చాలా కుటుంబాలను ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. ఎనభై ఏళ్లు దాటినవారిని ఆటోమేటిక్‌గా వెనక్కి పంపేస్తారని చాలామంది అనుకుంటారు. అలా కాదని తెలిసి చాలామందికి ఊరట కలుగుతుంది. ఆరోగ్యం సహకరిస్తే ఎనభై, తొంభై ఏళ్ల వయసువారికి కూడా కొన్నిసార్లు చికిత్స ఇస్తారు. అదే సమయంలో గుండె, కిడ్నీ లేదా లివర్ జబ్బులు తీవ్రంగా ఉంటే వయసులో చిన్నవారికి కూడా కీమో వద్దని సలహా ఇవ్వవచ్చు. వయసు అనేది చాలా విషయాల్లో ఒకటి మాత్రమే. కిడ్నీ పనితీరు, శరీర బ్యాలెన్స్ లాంటి వాటిని ఇంకా జాగ్రత్తగా చూడాలని అది డాక్టర్లకు గుర్తు చేస్తుంది. కానీ ఆ వ్యక్తికి చికిత్స సరైనదా కాదా అనే ప్రశ్నకు వయసు ఒక్కటే సమాధానం చెప్పదు.

వయసుకు బదులుగా డాక్టర్లు చికిత్సను తట్టుకునే శక్తి (fitness for treatment) ఎంత ఉందో చూస్తారు. స్నానం, బట్టలు వేసుకోవడం, నడవడం, వంట, డబ్బు లెక్కలు ఎవరి సహాయం లేకుండా ఎంతవరకు చేసుకుంటున్నారు; ఇతర జబ్బులు ఏమున్నాయి, అవి ఎంత అదుపులో ఉన్నాయి; జ్ఞాపకశక్తి, మనసు స్థితి, వినికిడి, చూపు; ఇటీవల బరువు తగ్గడం, ఆకలి; ఇప్పటికే వేసుకుంటున్న మందులు; ఇంట్లో, హాస్పిటల్ విజిట్‌లకు సహాయం చేసేవారు ఉన్నారా అనేవన్నీ ఇందులో భాగం. బ్లడ్ టెస్ట్‌లతో కిడ్నీలు, లివర్, బ్లడ్ కౌంట్‌లు చూస్తారు. ఈ సమాచారాన్ని ఒకే పద్ధతిలో సేకరించడానికి కొన్ని కేంద్రాలు వృద్ధుల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన పరీక్ష (geriatric assessment) వాడతాయి. ఆ తర్వాత క్యాన్సర్ రకం, అది ఎంతవరకు వ్యాపించింది, చికిత్స ద్వారా ఏమి సాధించాలనుకుంటున్నారు అనేవి కూడా కలిపి టీమ్, కుటుంబం చర్చిస్తారు.

నిర్ణయం పేషెంట్ తన ట్రీట్మెంట్ టీమ్‌తో కలిసి తీసుకుంటారు. కుటుంబం తోడుగా ఉంటుంది. ఆంకాలజిస్ట్ ఏయే మార్గాలు ఉన్నాయి, చికిత్స లక్ష్యం ఏమిటి, ఎలాంటి సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ (దుష్ప్రభావాలు) రావచ్చు, కీమో లేకపోతే ఏమవుతుంది అనేవి వివరిస్తారు. వాటిని పేషెంట్ తనకు ముఖ్యమైన విషయాలతో పోల్చి చూసుకుంటారు. జ్ఞాపకశక్తి బాగా దెబ్బతిన్నట్లయితే, ఆ వ్యక్తి తానే అయితే ఏమి కోరుకునేవారో ఆలోచించి కుటుంబం, డాక్టర్లు కలిసి నిర్ణయిస్తారు. మీ ఇంట్లోని పెద్దవారికి "వయసు ఎక్కువ" అని మాత్రమే చెప్పారా? అయితే ఆ సలహా వెనక ఉన్న ఆరోగ్య సమస్యలు ఏమిటో, పూర్తి అసెస్‌మెంట్ లేదా సెకండ్ ఒపీనియన్ ఉపయోగపడుతుందా అని అడగడం న్యాయమే. అడగడం మర్యాద తప్పడం కాదు, అది మంచి వైద్యంలో భాగం.

ఏ పుట్టినరోజూ ఎవరినీ దూరం చేయదు

గైడ్‌లైన్స్ ఎలాంటి గరిష్ఠ వయసు పరిమితిని పెట్టవు.

వయసుకు బదులు ఆరోగ్యాన్ని చూస్తారు

రోజువారీ పనులు, ఇతర జబ్బులు, అవయవాల పనితీరు, జ్ఞాపకశక్తి, ఇంట్లో తోడు.

నిర్ణయం పేషెంట్‌దే, టీమ్‌తో కలిసి

కుటుంబం ఆ నిర్ణయానికి తోడుగా ఉంటుంది, దాన్ని పక్కన పెట్టదు.

మీ ఇంట్లోని పెద్దవారు కీమోను తట్టుకోగలరా లేదా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. ట్రీట్మెంట్ టీమ్ చేసే అసెస్‌మెంట్ మాత్రమే దానికి సమాధానం ఇవ్వగలదు. సరైన నిర్ణయం ఏమిటో కూడా ఇది చెప్పలేదు. అది క్యాన్సర్, వారి ఆరోగ్యం, వారికి అన్నిటికంటే ఏది ముఖ్యం అనే వాటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

కుటుంబాలు వయసు పరిమితి ఉందని ఎందుకు అనుకుంటాయి?

గతంలో ఇంట్లోని ఒక పెద్దవారిని వెనక్కి పంపించిన అనుభవం చాలామందికి ఉంటుంది, లేదా చికిత్స యువకులకే అని అనుకుంటారు. సమయం తక్కువగా ఉన్నప్పుడు డాక్టర్లు కూడా వయసును ఒక షార్ట్‌కట్‌గా వాడి ఉండవచ్చు. ఇప్పుడు మాత్రం వయసు ఏదైనా, ప్రతి వ్యక్తిని విడిగా అంచనా వేయడంపైనే దృష్టి స్పష్టంగా మారింది.

వయసు ఎప్పుడు ముఖ్యమవుతుంది?

వయసు పరిమితి కాదు, కానీ కొన్ని విషయాలను మారుస్తుంది. కిడ్నీ పనితీరు తరచుగా తగ్గుతుంది, కండరాల బలం తగ్గుతుంది, బ్యాలెన్స్ అంత నమ్మకంగా ఉండదు. కష్టమైన సైకిల్ తర్వాత పెద్దవారు నెమ్మదిగా కోలుకోవచ్చు. ఇవి జాగ్రత్తగా ప్లాన్ చేయడానికి, దగ్గరగా గమనించడానికి కారణాలు. చికిత్సను పూర్తిగా నిరాకరించడానికి ఆటోమేటిక్ కారణాలు కావు.

పర్ఫార్మెన్స్ స్టేటస్ (performance status)

ఒక వ్యక్తి ఎంత చురుకుగా ఉన్నారో చెప్పడానికి డాక్టర్లు తరచుగా ఒక సులువైన స్కేల్ వాడతారు. అది పూర్తిగా చురుకుగా ఉండటం నుంచి మంచానికే పరిమితం కావడం వరకు ఉంటుంది. ఇది త్వరగా చేయగలిగేది, ఉపయోగకరమైనది. కానీ జ్ఞాపకశక్తి మార్పులు, పోషణ లోపం లాంటి సమస్యలను ఇది పట్టుకోలేకపోవచ్చు. అందుకే ముఖ్యంగా పెద్దవారికి పూర్తి అసెస్‌మెంట్ విలువైనది.

వృద్ధుల కోసం పూర్తి అసెస్‌మెంట్

ఇది నడక, బ్యాలెన్స్, జ్ఞాపకశక్తి, మనసు స్థితి, పోషణ, మందులు, సామాజిక తోడు గురించి కొన్ని ప్రశ్నలు, సులువైన పరీక్షల సముదాయం. చికిత్సలో ఎవరు ఇబ్బంది పడవచ్చో, ఏ అదనపు సహాయం సమస్యలను నివారించగలదో టీమ్ చూడటానికి ఇది సహాయపడుతుంది. భారతదేశంలో ఇది ఇంకా అన్నిచోట్లా మామూలుగా చేసేది కాదు, కాబట్టి దీని గురించి అడగడం మంచిది.

చాలా వయసు పైబడినవారు

ఎనభై ఏళ్ల చివర్లో లేదా తొంభై ఏళ్లలో ఉన్నవారు కూడా తమ పనులు తామే చేసుకుంటూ, ఆరోగ్యం బాగానే ఉంటే చికిత్సకు పరిగణించవచ్చు. వారి ప్లాన్‌లు తరచుగా తేలికగా ఉంటాయి, దగ్గరగా గమనిస్తారు. అలాగే చాలా వయసు పైబడిన చాలామంది కీమో వద్దని ఎంచుకుంటారు. ఆ నిర్ణయానికి కూడా మిగతా ఏ నిర్ణయానికి ఇచ్చేంత గౌరవమే ఇవ్వాలి.

చిన్న వయసు అంటే సురక్షితం అని కాదు

షుగర్ అదుపులో లేని, గుండె బలహీనత (heart failure) లేదా కిడ్నీ జబ్బు ఉన్న అరవైలలోని వ్యక్తికి, ఆరోగ్యంగా ఉన్న ఎనభైలలోని వ్యక్తి కంటే చికిత్స వల్ల ఎక్కువ ప్రమాదం ఉండవచ్చు. వయసు ఒక్కటే తప్పుదారి పట్టించే సూచిక అనడానికి ఇది ఇంకో కారణం. ప్రతి పేషెంట్ మొత్తం ఆరోగ్యాన్ని అంతే జాగ్రత్తగా చూడాలి.

చికిత్స లక్ష్యం ఏమిటి?

కీమో క్యాన్సర్‌ను తొలగించడానికా, మళ్లీ రాకుండా అవకాశం తగ్గించడానికా, లేదా లక్షణాలను అదుపు చేయడానికా అనేదాన్ని బట్టి లాభం, భారం మధ్య సమతుల్యం మారుతుంది. లక్ష్యాన్ని సూటిగా వివరించమని ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగండి. అప్పుడు రాబోయే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ తనకు విలువైనవా కాదా అని పేషెంట్ స్వయంగా నిర్ణయించుకోగలరు.

ఇతర చికిత్సా మార్గాలు

కీమో ఒక్కటే మార్గం కాదు. క్యాన్సర్‌ను బట్టి సర్జరీ, రేడియోథెరపీ, హార్మోన్ చికిత్స, టార్గెటెడ్ మందులు లేదా ఇమ్యూనోథెరపీ సాధ్యం కావచ్చు, కొన్నిసార్లు తక్కువ సైడ్ ఎఫెక్ట్స్‌తో. కొందరికి పూర్తిగా సౌకర్యంపైనే దృష్టి పెట్టడం ఇష్టమైన మార్గం. మీ ఇంట్లోని పెద్దవారి క్యాన్సర్‌కు ఏ విధానాలు వర్తిస్తాయో టీమ్ వివరించగలదు.

వద్దు అని చెబితే ఏమి చేయాలి?

కీమో వద్దని టీమ్ సలహా ఇస్తే, వారికి ప్రత్యేకంగా దేని గురించి ఆందోళన ఉందో అడగండి: గుండె సమస్యా, కిడ్నీ పనితీరా, బరువు తగ్గడమా, లేక ఇంకేదైనానా. కొన్నిసార్లు ఆ సమస్యను ముందు మెరుగుపరచవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఆ సలహా నిజమైన ప్రమాదాన్ని సూచిస్తుంది. కారణం అర్థమైతే కుటుంబం ఆ నిర్ణయాన్ని అంగీకరించడానికైనా, ప్రశాంతంగా సెకండ్ ఒపీనియన్ తీసుకోవడానికైనా సులువవుతుంది.

సెకండ్ ఒపీనియన్ తీసుకోవడం

సెకండ్ ఒపీనియన్ క్యాన్సర్ వైద్యంలో మామూలు భాగం, డాక్టర్లు దాన్ని తప్పుగా తీసుకోకూడదు. అన్ని రిపోర్ట్‌లు, స్కాన్‌లు, ప్రస్తుతం వేసుకుంటున్న మందుల జాబితా తీసుకెళ్లండి. రెండో టీమ్ అదే సలహాను నిర్ధారించవచ్చు, అది మనశ్శాంతినిస్తుంది. లేదా మీ సొంత ఆంకాలజిస్ట్‌తో చర్చించడానికి వేరే విధానాన్ని సూచించవచ్చు.

జ్ఞాపకశక్తి దెబ్బతిన్నప్పుడు

పేషెంట్ మార్గాలను పూర్తిగా ఆలోచించుకోలేకపోతే, ఆ వ్యక్తి ఏమి కోరుకునేవారో ఆలోచించి కుటుంబం, డాక్టర్లు నిర్ణయిస్తారు. హాస్పిటల్స్, తమ పనులు తామే చేసుకోవడం, అనారోగ్యం గురించి వారు గతంలో ఏమి చెప్పారో గుర్తు చేసుకోండి. చిన్న చిన్న ఎంపికలైనా సరే, వారు చేయగలిగినంత వరకు వారిని సంభాషణలో భాగం చేయండి.

నిర్ణయాన్ని తర్వాత మార్చుకోవచ్చా?

ఈరోజు తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని మళ్లీ ఆలోచించవచ్చు. ఇప్పుడు వద్దన్నవారు తర్వాత బలంగా అనిపిస్తే చికిత్స ప్రయత్నించాలనుకోవచ్చు. మొదలుపెట్టినవారు అది మరీ కష్టమైతే ఆపాలనుకోవచ్చు. పేషెంట్ ఆరోగ్యం లేదా కోరికలు మారినప్పుడల్లా ఇంకా ఏమి సాధ్యమో టీమ్ చర్చిస్తుంది.

తర్వాత ఏమి చేయాలి?

వయసు కాకుండా ఇంకా ఏమేమి పరిశీలించారో టీమ్‌ను అడగండి. పూర్తి అసెస్‌మెంట్ జరగకపోతే దాన్ని అడగండి. అన్ని మందులు, రిపోర్ట్‌లు తీసుకెళ్లండి. నిర్ణయంలో మీ ఇంట్లోని పెద్దవారి సొంత మాట వినిపించేలా చూడండి.