అలసటను నిర్వహించడం
కీమో సమయంలో శక్తిని విభజించుకోవడం, అలసటను నిర్వహించడం
కీమోలో ఉన్న చాలామందికి ఎక్కువ విశ్రాంతి తీసుకున్నా అలసట తగ్గదని అనుభవం చెబుతుంది. కీమో అలసట వేరే విధంగా పనిచేస్తుంది. బాగున్నప్పుడు అన్నీ చేసేసి, తర్వాత కూలిపోవడం కాకుండా, రోజంతా పనిని విభజించుకోవడమే సాధారణంగా సహాయపడుతుంది. కీమో సమయంలో శక్తిని ఎలా విభజించుకోవాలి, బూమ్-బస్ట్ చక్రం అంటే ఏమిటి, అన్నీ చేయలేనప్పుడు దేనికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి, ఏ అలసటకు అదే రోజు బృందానికి చెప్పాలి, ఇవన్నీ ఈ పేజీలో.
సూటిగా సమాధానం
కీమో రోజున శక్తిని ఎలా విభజించుకోవాలి?
శక్తిని విభజించుకోవడం (pacing) అంటే బాగున్నప్పుడు అన్నీ ఒకేసారి చేసేయకుండా, పనిని రోజంతా పంచుకోవడం. కీమోలో ఉన్న చాలామంది ఒక పద్ధతిలో పడిపోతారు: మంచి రోజున అతిగా చేసి, ఆ తర్వాత రోజుల తరబడి కూలిపోతారు. దీన్నే బూమ్-బస్ట్ (boom-bust) అంటారు. ఆ కుదుపును చదును చేసి, రోజురోజుకూ మీరు పనిచేయగలిగేలా ఉంచడమే పేసింగ్ లక్ష్యం.
మీ శక్తి ఒక రోజు బడ్జెట్
పేసింగ్ అంటే మీకున్న శక్తిలోపే పనిచేయడం, దాన్ని ఒకేసారి ఖర్చు చేయకపోవడం. మీ రోజు శక్తిని ఒక నిర్ణీత బడ్జెట్గా చూడండి. మధ్యాహ్నం లోపే అంతా వాడేస్తే, సాయంత్రం, రాత్రి మీ దగ్గర లేని దానికంటే ఎక్కువ ఖర్చు అవుతాయి.
ఆపాల్సిన అవసరం రాకముందే ఆపండి
ఆచరణలో నియమం ఇది: ఇక చేయలేను అనిపించే ముందే పనిని ఆపండి, పూర్తిగా అలసిపోయాక కాదు. తేలికపాటి పని ఇరవై నుంచి ముప్పై నిమిషాలు చేశాక, అలసట రాకముందే కొద్దిసేపు విశ్రాంతి తీసుకుంటే, రోజులో మిగతా భాగానికి ఎక్కువ శక్తి మిగులుతుంది.
ఇది రోజంతా విశ్రాంతి తీసుకోవడం కాదు. పూర్తి విశ్రాంతి కాలక్రమేణా అలసటను పెంచుతుంది, ఎందుకంటే శరీరం క్రమంగా పని చేయగల సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతుంది. లక్ష్యం: క్రమమైన, ప్రణాళిక ప్రకారం కదలిక, దానితో పాటు క్రమమైన, ప్రణాళిక ప్రకారం విశ్రాంతి.
నిద్ర, నొప్పి, వికారం కోసం చికిత్స సమయంలో వాడే కొన్ని మందులు అలసటను పెంచగలవు. ఆయుర్వేద, నాటు మందులు, మెడికల్ షాపులో నేరుగా కొనేవి సహా మీరు వాడుతున్న ప్రతి మందు, సప్లిమెంట్ గురించి మీ బృందానికి చెప్పండి.రోజువారీ పద్ధతి
పేసింగ్ కోసం ఒక రోజు ఎలా నడపాలి?
మీ శక్తిని నిజాయితీగా అంచనా వేయండి
ఇంకేదైనా చేసే ముందు, మీ శక్తికి పదికి ఎంత మార్కు వేస్తారో చూడండి. నాలుగు వేరు, ఏడు వేరు. ఆ రోజు ప్లాన్ మీరు నిజంగా ఎక్కడ ఉన్నారో దానికి సరిపోవాలి, ఎక్కడ ఉండాలనుకుంటున్నారో దానికి కాదు.
మూడు పనులే ఎంచుకోండి
ఈరోజు అత్యంత ముఖ్యమైన మూడు పనులు రాసుకోండి. మూడూ పూర్తి చేశాక ఇంకా శక్తి మిగిలితే ఇంకొన్ని కలుపుకోవచ్చు. మూడుతో మొదలుపెడితే, కష్టమైన రోజున కూడా ఆ రోజుకు చేసినదేదో ఉంటుంది.
పని తర్వాత కాదు, ముందే విశ్రాంతి
ఒక పనికి ముందు పది నుంచి పదిహేను నిమిషాల చిన్న విశ్రాంతి, మీ నిల్వ శక్తిని త్వరగా ఖర్చు కాకుండా చూస్తుంది. పూర్తిగా అలసిపోయేవరకు ఆగి విశ్రాంతి తీసుకుంటే, కోలుకోవడానికి చాలా ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.
పని, విశ్రాంతి మార్చి మార్చి
కొద్దిసేపు కదలండి, తర్వాత కొద్దిసేపు విశ్రాంతి. సరైన నిష్పత్తి మీ చికిత్స సైకిల్లో మారుతూ ఉంటుంది. గత వారం ఏమి చేయగలిగారో దాన్ని బట్టి కాదు, ఈ వారం ఎలా అనిపిస్తోందో దాన్ని బట్టి సర్దుబాటు చేసుకోండి.
ఏమి చేశారో, ఎలా అనిపించిందో రాయండి
ఏమి చేశారు, ఎంతసేపు, తర్వాత ఎలా అనిపించింది అనే చిన్న రోజువారీ రికార్డు, ఆ క్షణంలో కనిపించని పద్ధతులను కొద్ది వారాల్లోనే చూపిస్తుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిఈ పద్ధతిని గుర్తించండి
బూమ్-బస్ట్ అంటే ఏమిటి, అది అలసటను ఎందుకు పెంచుతుంది?
మంచి రోజున చాలామంది వెనుకబడిన పనులన్నీ పూర్తి చేయాలని చూస్తారు. ఇల్లు శుభ్రం చేయడం, వంట, మెసేజ్లకు జవాబులు, షాపింగ్. ఆ రోజు ముగిసేసరికి, వారి శరీరం ప్రస్తుతం భరించగలిగిన దానికంటే ఎక్కువ ఖర్చు చేసేస్తారు. ఆ తర్వాత వచ్చే రోజుల్లో పెద్దగా ఏమీ చేయలేరు.
సమస్య ఒక్క రోజుది కాదు
ఇదే బూమ్-బస్ట్ చక్రం. సమస్య ఏ ఒక్క రోజుదీ కాదు, వారాల తరబడి సాగే పద్ధతిది. ప్రతి కూలిపోవడం నుంచి కోలుకోవడానికి గత దానికంటే ఎక్కువ సమయం పడుతుంది, మీకు అందుబాటులో ఉండే మొత్తం శక్తి నెమ్మదిగా తగ్గుతుంది.
పేసింగ్ ఆ చక్రాన్ని ఎలా తెంచుతుంది?
మీ పని స్థాయిని స్థిరంగా ఉంచడం ద్వారా పేసింగ్ ఈ చక్రాన్ని తెంచుతుంది. ప్రతిరోజూ కొంచెం తక్కువైనా స్థిరంగా చేయడం, శ్రమకు, అలసటకు మధ్య ఊగడం కంటే ఎక్కువ కాలం నిలుస్తుంది.
పదాలు
మీ బృందం వాడే పదాలు, సులువైన మాటల్లో
- బూమ్-బస్ట్ చక్రం (boom-bust cycle)
- మంచి రోజున అతిగా చేసి, ఆ తర్వాతి రోజుల్లో బాగా కూలిపోయే పద్ధతి. పేసింగ్ తెంచాలనుకునే ప్రధాన పద్ధతుల్లో ఇది ఒకటి.
- శక్తి పరిధి (energy envelope)
- మీ ప్రస్తుత ఆరోగ్య స్థితిలో మీ శరీరం ఒక రోజులో భరించగలిగే మొత్తం పని. కూలిపోయేవరకు దాన్ని సాగదీయకుండా, ఆ పరిధిలోపే ఉండటమే పేసింగ్.
- పనుల డైరీ (activity diary)
- ఏమి చేశారు, ఎలా అనిపించింది అనే రోజువారీ రికార్డు. రోజులో మీ మెరుగైన సమయాలను కనుక్కోవడానికి, ఏ పనులు ఎక్కువ శక్తి తీసుకుంటాయో గుర్తించడానికి, మీ సామర్థ్యం వారం వారం మారుతోందా చూడటానికి వాడతారు.
- క్యాన్సర్ సంబంధిత అలసట (cancer-related fatigue)
- క్యాన్సర్, దాని చికిత్స వల్ల వచ్చే ప్రత్యేకమైన అలసట. మామూలు అలసటలా కాకుండా, ఇది నిద్రతో లేదా విశ్రాంతితో మాత్రమే నమ్మకంగా తగ్గదు.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
ఈ పేసింగ్ పద్ధతులు కీమో చికిత్సలో భాగంగా వచ్చే, క్రమంగా పెరిగే అలసటను నిర్వహించడానికి. అలసట తీవ్రంగా ఉన్నా, మీ మామూలు పద్ధతి కంటే ఒక్కసారిగా చాలా ఎక్కువైనా, ఇవి పరీక్షకు ప్రత్యామ్నాయం కావు. ఊపిరి ఆడకపోవడం, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, కళ్లు తిరగడం, లేదా ముఖం పాలిపోవడంతో పాటు వచ్చే అలసట రక్తహీనత లేదా వెంటనే చూడాల్సిన వేరే కారణం కావచ్చు. మంచం మీద నుంచి లేవలేనంత, కనీస సొంత పనులు చేసుకోలేనంత అలసట ఉంటే అదే రోజు మీ బృందానికి చెప్పండి. చికిత్స ముగిశాక కూడా కొనసాగే లేదా బాగా పెరిగే అలసటకు కూడా ఇంట్లో నిర్వహణ కాదు, సరైన పరీక్ష కావాలి.
ఎంపిక చేసుకోవడం
అన్నీ చేయలేనప్పుడు దేనికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి?
ఈ వరుసలో ప్రాధాన్యం ఇవ్వండి: ముందు మీ చికిత్సకు, భద్రతకు అవసరమైనవి. తర్వాత రోజువారీ జీవితం నడవడానికి కావాల్సినవి. ఆ తర్వాత మీ జీవన నాణ్యతకు నిజంగా ముఖ్యమైనవి. ఒక చిన్న కలయిక, ఒక ఫోన్ కాల్, కొద్దిసేపు బయట కూర్చోవడం.
మిగతావన్నీ ప్రస్తుతానికి ఐచ్ఛికమే
ఇంటి పనులు, సామాజిక బాధ్యతలు, వేరే వాళ్లు చేయగలిగే బయటి పనులు, ఇవి చికిత్స ప్రాధాన్యతలు కావు. చాలామందికి ఇది వినడానికి ఉన్నంత సులువుగా ఉండదు, ఎందుకంటే దీని అర్థం సహాయాన్ని అంగీకరించడం.
ఇది పేసింగ్ సమస్య కాదు
అలసట మీ మామూలు పద్ధతి కంటే ఒక్కసారిగా చాలా ఎక్కువైతే, లేదా ఊపిరి ఆడకపోవడం, గుండె దడతో పాటు వస్తే, అదే రోజు మీ బృందానికి చెప్పండి. ఇది పేసింగ్ సమస్య కాదు. అది రక్తహీనత లేదా వైద్య పరీక్ష అవసరమయ్యే వేరే కారణం కావచ్చు.
ESMO ప్రకారం, క్యాన్సర్ చికిత్సలో అత్యధికంగా చెప్పబడే లక్షణం క్యాన్సర్ సంబంధిత అలసటే. వికారం, నొప్పి కంటే ఎక్కువ. అయినా చాలామంది ఏమీ చెప్పరు, అలసట ఊహించినదే, తప్పనిదే అనుకుంటారు. చెప్పనప్పుడు, రక్తహీనత సహా చికిత్స చేయగలిగే కారణాలు కొన్నిసార్లు గుర్తించకుండా పోతాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పేసింగ్, శక్తి నిర్వహణ గురించి అడిగే ప్రశ్నలు
ఎక్కువ విశ్రాంతి తీసుకుంటే కీమో అలసట తగ్గుతుందా?
సాధారణంగా తగ్గదు. మామూలు అలసటకు కీమో అలసటకు తేడా ఇదే: పూర్తి విశ్రాంతి దీన్ని సరిచేయకపోగా కాలక్రమేణా పెంచుతుంది. అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ విశ్రాంతి తీసుకుంటే, శరీరం క్రమంగా పని చేయగల సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతుంది, ప్రతిదీ మీ నుంచి ఎక్కువ తీసుకుంటుంది. రోజంతా పడుకోవడం కంటే, తేలికపాటి క్రమమైన కదలికతో పాటు ప్రణాళిక ప్రకారం విశ్రాంతి బాగా పనిచేస్తుంది. ఏ పనీ అసాధ్యం అనిపించేంత తీవ్రమైన అలసట ఉంటే మీ బృందానికి చెప్పండి. ఆ స్థాయి అలసటకు కొన్నిసార్లు రక్తహీనత లాంటి చికిత్స చేయగలిగే కారణం ఉంటుంది.
నా అలసట కీమో వల్లా, రక్తహీనత వల్లా ఎలా తెలుసుకోవాలి?
అనుభూతిని బట్టి మాత్రమే చాలాసార్లు చెప్పలేరు. అందుకే మీ బృందం మీ బ్లడ్ కౌంట్ను క్రమంగా చెక్ చేస్తుంది. రక్తహీనత వల్ల వచ్చే అలసటతో పాటు కొద్ది శ్రమకే ఊపిరి ఆడకపోవడం, ముఖం పాలిపోవడం, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం ఉంటాయి, కానీ ఇవి సూక్ష్మంగా ఉండవచ్చు. మీ అలసట ఒక్కసారిగా బాగా ఎక్కువైతే, కూర్చుని లేచినప్పుడే ఊపిరి ఆడకపోతే, లేదా విశ్రాంతిలో కూడా గుండె వేగంగా కొట్టుకుంటుంటే, తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ కోసం ఆగకుండా అదే రోజు మీ బృందానికి చెప్పండి.
కీమో సమయంలో చురుకుగా ఉండటం సురక్షితమా?
తేలికపాటి కదలికను సాధారణంగా ప్రోత్సహిస్తారు. చికిత్స కాలంలో అలసటను తగ్గించే మార్గంగా చాలామంది పేషెంట్లకు తేలిక నుంచి మధ్యస్థ స్థాయి కదలికను ASCO మార్గదర్శకాలు సమర్థిస్తాయి. ముఖ్యమైనది, మీరు సైకిల్లో ఎక్కడ ఉన్నారు, ఆ సమయంలో మీ బ్లడ్ కౌంట్ ఎలా ఉంది అనేదానికి స్థాయిని సరిపోల్చడం. మీకు ఏది సరైనదో మీ ఆంకాలజిస్ట్ లేదా ఫిజియోథెరపిస్ట్ను అడగండి. రోజూ చిన్న నడక వేరు, తీవ్రమైన వ్యాయామం వేరు. మొదటిదే సహాయపడే అవకాశం చాలా ఎక్కువ.
పగలు బాగా అలసిపోతున్నా రాత్రి నిద్ర పట్టకపోతే?
ఈ కలయిక సాధారణం, విసుగు తెప్పిస్తుంది. కీమో అలసట, సరిగా లేని నిద్ర, మీరు ఊహించినట్టు ఎప్పుడూ కలిసి నడవవు. బాగా అలసిపోయి ఉండి కూడా రాత్రి విశ్రాంతి కష్టం కావచ్చు. నిద్రపోయే, లేచే సమయాన్ని స్థిరంగా ఉంచడం సహాయపడుతుంది. పగలు ఎక్కువసేపు నిద్రపోవడం మానండి, అది రాత్రి నిద్రను కష్టతరం చేస్తుంది. నిద్ర సమస్యలు కొనసాగితే మీ బృందానికి చెప్పండి. సహాయపడే మందులు, మందులు కాని పద్ధతులు ఉన్నాయి. సరిగా లేని నిద్రను భరించడం కంటే నేరుగా చికిత్స చేయడం మేలు.
పనుల డైరీ రాయాలా?
అవును, సాదాసీదాగా అయినా రాయగలిగితే. ఏమి చేశారు, తర్వాత ఎలా అనిపించింది అనే కొద్ది వారాల నోట్స్ సాధారణంగా ఆ క్షణంలో కనిపించని పద్ధతులను బయటపెడతాయి: రోజులో మీ మెరుగైన సమయాలు, ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువ శక్తి తీసుకున్న పనులు, మీ సామర్థ్యం వారం వారం మారుతోందా. అలసట మీ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తోందని మీరు చెప్పినప్పుడు, మీ బృందానికి ఇది ఒక స్పష్టమైన ఆధారం ఇస్తుంది. పరీక్షించాల్సిన లేదా చికిత్స చేయాల్సిన ప్రత్యేక కారణం ఉందా అని అంచనా వేయడానికి అది సహాయపడుతుంది.
అలసట పెరుగుతోందని బృందానికి ఎప్పుడు చెప్పాలి?
అలసట మీకు ముఖ్యమైన వాటికి అడ్డు వస్తుంటే, తీవ్రంగా అనిపించకపోయినా, తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో చెప్పండి. అలసట మీ మామూలు పద్ధతి కంటే ఒక్కసారిగా చాలా ఎక్కువైతే, కొద్ది శ్రమకే ఊపిరి ఆడకపోతే, విశ్రాంతిలో గుండె వేగంగా కొట్టుకుంటుంటే, లేదా మూర్ఛ వచ్చినట్టు, కళ్లు తిరిగినట్టు అనిపిస్తే అదే రోజు చెప్పండి. ఈ సంకేతాలు రక్తహీనత లేదా వెంటనే చూడాల్సిన వేరే కారణాన్ని సూచించవచ్చు. చాలా సందర్భాల్లో అలసట చికిత్స చేయగలిగే లక్షణం. అది మిమ్మల్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తోందో మీ బృందానికి తెలిస్తేనే సరిగా అంచనా వేయగలరు.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- European Society for Medical Oncology — Cancer-Related Fatigue: ESMO Clinical Practice Guidelines
- American Society of Clinical Oncology — Cancer-Related Fatigue Guideline
- Macmillan Cancer Support — Tiredness (fatigue)
- Cancer Research UK — Tiredness (fatigue) and cancer
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
అలసట రోజువారీ జీవితాన్ని ఆపేస్తోందా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.