కీమో రకాలు
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్ కీమో: సైడ్ ఎఫెక్ట్స్, ఏమి ఆశించాలి
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్ అత్యంత పాతవి, ఎక్కువగా వాడే కీమో క్లాసుల్లో ఒకటి. ఇవి క్యాన్సర్ కణాల లోపలి DNAపై నేరుగా పనిచేస్తాయి. ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్ కీమో సైడ్ ఎఫెక్ట్స్లో వికారం, అలసట, జుట్టు రాలడం, బ్లడ్ కౌంట్ తగ్గడం సాధారణం. ఈ క్లాస్కు ప్రత్యేకమైన రెండు దీర్ఘకాలిక విషయాలు ఉన్నాయి: పిల్లలు పుట్టే సామర్థ్యంపై ప్రభావం, చాలా కాలం తర్వాత మరో రక్త క్యాన్సర్ వచ్చే చిన్న ముప్పు. మొదటి సైకిల్కు ముందే వీటి గురించి అడగండి.
సూటిగా సమాధానం
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్ కీమో శరీరంలో ఏం చేస్తుంది?
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్ (alkylating agents) క్యాన్సర్ కణంలోని DNAకు అతుక్కుని, దాని రెండు తంతువులను ఒకదానికొకటి కట్టేస్తాయి. DNA విడిపోయి కాపీ కాకపోతే ఆ కణం విభజన చెందలేదు. ఈ క్లాస్ మందులతో సాధారణంగా వికారం, అలసట, జుట్టు రాలడం, బ్లడ్ కౌంట్లు తగ్గడం కనిపిస్తాయి.
ఈ క్లాస్కు ప్రత్యేకమైన రెండు దీర్ఘకాలిక విషయాలు
పిల్లలు పుట్టే సామర్థ్యంపై ప్రభావం, చాలా కాలం తర్వాత మరో రక్త క్యాన్సర్ వచ్చే చిన్న ముప్పు — ఈ రెండూ ఈ క్లాస్తో ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవలసినవి. చికిత్స మొదలుపెట్టక ముందే ఈ రెండింటి గురించి మీ ఆంకాలజిస్ట్తో మాట్లాడటం మంచిది.
విభజన చెందని కణాలపైనా పనిచేస్తాయి
కొన్ని కీమో క్లాసులు కణం చురుగ్గా విభజన చెందుతున్నప్పుడే పనిచేస్తాయి. ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్ మాత్రం విభజన చెందుతున్న కణాలపైనా, విశ్రాంతిలో ఉన్న కణాలపైనా పనిచేయగలవు. అందుకే చాలా రకాల క్యాన్సర్లలో, చాలా దశల్లో వీటిని వాడతారు.
ఈ క్లాస్లో ఉండే మందులు
సైక్లోఫాస్ఫమైడ్ (Cyclophosphamide), సిస్ప్లాటిన్ (Cisplatin), కార్బోప్లాటిన్ (Carboplatin), క్లోరాంబుసిల్ (Chlorambucil), మెల్ఫలాన్ (Melphalan), బుసల్ఫాన్ (Busulfan), టెమోజోలమైడ్ (Temozolomide) వంటివి ఈ క్లాస్లోకి వస్తాయి. వీటిలో మీకు ఏది ఇస్తారు అనేది మీ క్యాన్సర్ రకం, దశ, చికిత్స ప్లాన్పై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆ నిర్ణయం క్లాస్ పేరు చూసి కాదు, మీ ట్రీట్మెంట్ చేస్తున్న ఆంకాలజిస్ట్ తీసుకుంటారు.
ఇది ఒక క్లాస్ గురించిన సాధారణ సమాచారం. మీ మందుతో ఏమి ఆశించాలో మీ ఆంకాలజిస్ట్ లేదా ఫార్మసిస్ట్ను అడిగి తెలుసుకోండి.పోలిక
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్కు, యాంటీమెటాబొలైట్స్కు తేడా ఏమిటి?
రెండూ కీమో మందులే, కానీ పనిచేసే విధానం, వచ్చే ఇబ్బందులు వేరు. ఇది సాధారణంగా కనిపించే తీరు మాత్రమే.
ఎలా పనిచేస్తాయి
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: DNA తంతువులకు అతుక్కుని వాటిని ఒకదానికొకటి కట్టేస్తాయి, దాంతో కణం DNAను కాపీ చేసుకోలేక విభజన చెందలేదు
యాంటీమెటాబొలైట్స్: DNAకు కావలసిన బిల్డింగ్ బ్లాక్లను పోలిన నకిలీ ముక్కలుగా పనిచేసి, కాపీ ప్రక్రియను వేరే దశలో ఆపేస్తాయి
ఏ కణాలపై పనిచేస్తాయి
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: చురుగ్గా విభజన చెందుతున్న కణాలపైనా, విశ్రాంతిలో ఉన్న కణాలపైనా
యాంటీమెటాబొలైట్స్: ప్రధానంగా DNAను కాపీ చేసుకుంటున్న కణాలపైనే
జుట్టు రాలడం
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: ఈ క్లాస్లోని చాలా మందులతో సాధారణం
యాంటీమెటాబొలైట్స్: తక్కువ; మందును బట్టి మారుతుంది
వికారం
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: చాలాసార్లు ఎక్కువే, ముఖ్యంగా ప్లాటినం ఉన్న మందులతో
యాంటీమెటాబొలైట్స్: మారుతుంది; కొన్నింటితో వికారం కంటే నోటి పుండ్లే ఎక్కువ
సంతానోత్పత్తిపై ప్రభావం
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: అవును — అండాల, వీర్యకణాల నిల్వను తగ్గించగలవు, కొన్నిసార్లు శాశ్వతంగా
యాంటీమెటాబొలైట్స్: ఈ క్లాస్లోని చాలా మందులతో ముప్పు తక్కువ
చాలా కాలం తర్వాత రెండో క్యాన్సర్ ముప్పు
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: గుర్తించబడిన దీర్ఘకాలిక ముప్పు, ముఖ్యంగా రక్త క్యాన్సర్ల విషయంలో
యాంటీమెటాబొలైట్స్: మొత్తంగా ముప్పు తక్కువ
ఇండియాలో వాడే ఉదాహరణలు
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్: సైక్లోఫాస్ఫమైడ్ (Endoxan), సిస్ప్లాటిన్ (Cisplat), కార్బోప్లాటిన్ (Carboplat), టెమోజోలమైడ్ (Temonat), క్లోరాంబుసిల్, మెల్ఫలాన్
యాంటీమెటాబొలైట్స్: మెథొట్రెక్సేట్, 5-ఫ్లోరోయురాసిల్, క్యాపిసిటబిన్ (Xeloda), జెమ్సిటబిన్
చికిత్స సమయంలో
ఈ కీమోతో మీకు ఎక్కువగా కనిపించే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్
- ప్రతి సైకిల్ తర్వాతి రోజుల్లో వికారం, వాంతులు — వీటిని తగ్గించడానికే కీమోతో పాటు వికారం తగ్గించే మందులు ఇస్తారు
- అలసట — డోస్ ఇచ్చిన రోజు మాత్రమే కాదు, చికిత్స సాగుతున్న వారాల పాటు అది పెరుగుతూ పోతుంది
- జుట్టు రాలడం — మొదటి కొన్ని వారాల్లోనే పల్చబడటం లేదా పూర్తిగా రాలడం సాధారణం; ఎంత రాలుతుందో మందును, వ్యక్తిని బట్టి మారుతుంది
- తెల్ల రక్తకణాలు, ఎర్ర రక్తకణాలు, ప్లేట్లెట్లు తగ్గడం — వీటిని మీ టీమ్ రెగ్యులర్ బ్లడ్ టెస్ట్లతో గమనిస్తుంది
- తెల్ల రక్తకణాలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇన్ఫెక్షన్ ముప్పు ఎక్కువ — ఆ సమయంలో జ్వరం సాధారణం కాదు, అదే రోజు చూపించాలి
- కొందరికి నోటి పుండ్లు, ముఖ్యంగా ఎక్కువ డోస్లలో
- సైక్లోఫాస్ఫమైడ్, ఐఫాస్ఫమైడ్ (Ifosfamide)తో మూత్రాశయంలో మంట — మీ రెజిమెన్కు ఇది వర్తిస్తుందా, ముప్పు ఎలా తగ్గించాలో మీ టీమ్ చెబుతుంది
- సిస్ప్లాటిన్ వంటి ప్లాటినం మందులతో కిడ్నీ పనితీరులో మార్పులు — వీటిని బ్లడ్ టెస్ట్లతో గమనిస్తారు
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండికీమో సైకిల్ తర్వాత బ్లడ్ కౌంట్లు తక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో వచ్చే జ్వరం మామూలు జ్వరం కాదు. ఇన్ఫెక్షన్ను ఎదుర్కోవడానికి కావలసినన్ని తెల్ల రక్తకణాలు లేవని అది సూచిస్తుంది. రాత్రి గడిపి ఉదయం చూద్దాంలే అనుకోవద్దు — మీ టీమ్ ఇచ్చిన నంబర్కు అదే రోజు ఫోన్ చేయండి, లేదా దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లి మీరు కీమో తీసుకుంటున్నారని చెప్పండి.
దీర్ఘకాలంలో
ఈ క్లాస్ కీమోతో దీర్ఘకాలిక ముప్పులు ఏమిటి?
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్కు ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవలసిన దీర్ఘకాలిక విషయాలు రెండు — సంతానోత్పత్తి, చాలా కాలం తర్వాత వచ్చే రెండో క్యాన్సర్.
పిల్లలు పుట్టే అవకాశంపై ప్రభావం
ఈ మందులు అండాల లేదా వీర్యకణాల నిల్వను తగ్గించగలవు, కొన్నిసార్లు పూర్తిగా అయిపోయేలా చేయగలవు. కొందరిలో అది కాలక్రమేణా తిరిగి కోలుకుంటుంది, మరికొందరిలో శాశ్వతంగా ఉండిపోవచ్చు. మీరు పిల్లలు కనే వయసులో ఉండి, ఇది మీకు ముఖ్యమైతే, మొదటి డోస్ ఇచ్చే ముందే మీ ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండి. అండాలు, వీర్యం లేదా పిండాలను ఫ్రీజ్ చేసి భద్రపరచడం చికిత్స మొదలవక ముందే చేయాల్సిన పని, తర్వాత కాదు.
చాలా కాలం తర్వాత రెండో క్యాన్సర్ ముప్పు
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్ తీసుకున్నవారిలో కొద్దిమందికి, మొదటి చికిత్స జరిగిన చాలా సంవత్సరాల తర్వాత, మరో రక్త క్యాన్సర్ — ఎక్కువగా అక్యూట్ మైలాయిడ్ లుకేమియా లేదా మైలోడిస్ప్లాస్టిక్ సిండ్రోమ్ — రావచ్చు. ఇది ఈ క్లాస్తో ఉండే తెలిసిన ప్రభావమని ASCO, ESMO మార్గదర్శకాలు గుర్తించాయి. ఇప్పుడు ఉన్న క్యాన్సర్కు చికిత్స చేయడం వల్ల కలిగే మేలుతో పోలిస్తే ఈ ముప్పు చాలా చిన్నది, కానీ ఆ విషయం మీకు తెలియాల్సిన హక్కు ఉంది.
మీ చికిత్స చరిత్రను ఎప్పుడూ చెప్పండి
భవిష్యత్తులో ఏ డాక్టర్ను కలిసినా — చాలా సంవత్సరాల తర్వాత అయినా, వేరే ఊరిలో అయినా — మీరు ఏ కీమో తీసుకున్నారో చెప్పండి. మీ చికిత్స చరిత్రను బట్టే మీకు ఏ పరీక్షలు, ఎంత తరచుగా అవసరమో వాళ్లు నిర్ణయిస్తారు. డిశ్చార్జ్ సమ్మరీ, కీమో చార్ట్ కాపీలను భద్రంగా ఉంచుకోండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్ కీమో గురించి అడిగేవి
సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఎంత త్వరగా మొదలవుతాయి?
వికారం సాధారణంగా డోస్ ఇచ్చిన కొన్ని గంటల్లోనే మొదలవుతుంది, కీమోతో పాటు ఇచ్చే మందులతో అది చాలావరకు అదుపులో ఉంటుంది. అలసట మొదటి సైకిల్ తర్వాతే ఒక్కసారిగా రాదు, చికిత్స సాగుతున్న వారాల్లో పెరుగుతూ వస్తుంది. జుట్టు రాలడం ఎక్కువగా మొదటి కొన్ని వారాల్లో మొదలవుతుంది. ప్రతి సైకిల్ తర్వాతి రోజుల్లో బ్లడ్ కౌంట్లు అత్యంత తక్కువ స్థాయికి చేరతాయి, దాన్ని బట్టే మీ టీమ్ బ్లడ్ టెస్ట్ల సమయాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. సంతానోత్పత్తిపై ప్రభావం మాత్రం చికిత్స ముగిశాకే తెలియవచ్చు, అందుకే ఆ చర్చ మొదటి డోస్కు ముందే జరగాలి.
ఈ కీమో తర్వాత పిల్లలు పుట్టే అవకాశం ఉంటుందా?
అది మీకు ఇచ్చిన మందులు, మొత్తం ఎంత ఇచ్చారు, చికిత్స సమయంలో మీ వయసు, అంతకు ముందు మీ సంతానోత్పత్తి స్థితి — వీటన్నింటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్స్ అండాల, వీర్యకణాల నిల్వను తగ్గించగలవు, కొందరిలో ఆ ప్రభావం శాశ్వతం. ముఖ్యమైన విషయం ఒక్కటే — అండాలు, వీర్యం లేదా పిండాలను ఫ్రీజ్ చేయడం మొదటి డోస్కు ముందే ఏర్పాటు చేసుకోవాలి, తర్వాత కాదు. ఇప్పటివరకు ఈ విషయం మీతో ఎవరూ మాట్లాడకపోతే తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో మీరే అడగండి. అవసరమైతే మీ ఆంకాలజిస్ట్ ఫెర్టిలిటీ స్పెషలిస్ట్కు రిఫర్ చేస్తారు.
రెండో క్యాన్సర్ ముప్పు గురించి భయపడాలా?
ఆ ముప్పు నిజమే, ASCO, ESMO మార్గదర్శకాలు దాన్ని గుర్తించాయి. కానీ దాన్ని సరైన కోణంలో చూడాలి. ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్ కీమో తర్వాత రెండో రక్త క్యాన్సర్ వచ్చేవారి సంఖ్య, మొదటి క్యాన్సర్కు చికిత్స వల్ల మేలు పొందేవారి సంఖ్యతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. చికిత్స మొత్తంలో ఎంత మందు తీసుకున్నారనే దాన్ని బట్టి కూడా ఈ ముప్పు మారుతుంది. ఆచరణలో చేయాల్సింది ఒక్కటే — భవిష్యత్తులో ఏ డాక్టర్ను కలిసినా మీరు ఏ కీమో తీసుకున్నారో చెప్పండి, దాన్ని బట్టి ఏ పరీక్షలు అవసరమో వాళ్లు నిర్ణయిస్తారు.
ఈ కీమో తర్వాత జుట్టు మళ్లీ వస్తుందా?
చాలామందికి వస్తుంది. ఈ క్లాస్తో జుట్టు రాలడం సాధారణంగా తాత్కాలికమే, చికిత్స ముగిశాక జుట్టు మళ్లీ రావడం మొదలవుతుంది. కొత్తగా వచ్చే జుట్టు మొదట్లో ఒత్తు, రంగులో కొంచెం తేడాగా అనిపించవచ్చు, తర్వాత మామూలు స్థితికి వస్తుంది. ఎంత రాలుతుందనేది ఈ క్లాస్లోని ఒక్కో మందుతో ఒక్కోలా ఉంటుంది, వ్యక్తిని బట్టి కూడా మారుతుంది. చాలాకాలం లేదా ఎక్కువ డోస్లలో చికిత్స తీసుకున్న కొద్దిమందిలో జుట్టు కొంత పల్చగానే ఉండిపోవచ్చు. మీ రెజిమెన్తో జుట్టు రాలడం ఆశించాలా అని మీ ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండి, ఎందుకంటే సమాధానం మందును బట్టి మారుతుంది.
ఎముక మజ్జ పని తగ్గడం అంటే ఏమిటి, అది ఎలా తెలుస్తుంది?
చికిత్స సమయంలో ఎముక మజ్జ మామూలు కంటే తక్కువ రక్తకణాలను తయారు చేయడాన్నే అలా అంటారు. దీనివల్ల మూడు మార్పులు వస్తాయి — తెల్ల రక్తకణాలు తగ్గి ఇన్ఫెక్షన్ ముప్పు పెరగడం, ఎర్ర రక్తకణాలు తగ్గి రక్తహీనతతో అలసట, ఊపిరి ఆడకపోవడం, ప్లేట్లెట్లు తగ్గి రక్తం గడ్డకట్టడం ఆలస్యం కావడం. మీ టీమ్ చికిత్స అంతటా బ్లడ్ కౌంట్లను రెగ్యులర్గా చెక్ చేస్తుంది. కౌంట్లు తక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో జ్వరమే అత్యంత అత్యవసర లక్షణం — కీమో సమయంలో జ్వరాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు, మీ టీమ్ ఇచ్చిన నంబర్కు ఫోన్ చేయండి.
ఈ క్లాస్లోని అన్ని మందులూ ఒకే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఇస్తాయా?
లేదు, ఇది స్పష్టంగా తెలుసుకోవడం ముఖ్యం. క్లాస్ మొత్తానికి పనిచేసే ప్రాథమిక విధానం ఒకటే అయినా, ఒక్కో మందును ఇచ్చే పద్ధతి, ఏ అవయవంపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది, ప్రధాన సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఏమిటి అనేవి వేరుగా ఉంటాయి. సిస్ప్లాటిన్ కిడ్నీపై ప్రభావం, నరాల్లో మార్పులకు ఎక్కువగా పేరు. కార్బోప్లాటిన్తో ఎముక మజ్జపై ప్రభావం ఎక్కువ. సైక్లోఫాస్ఫమైడ్, ఐఫాస్ఫమైడ్తో మూత్రాశయంలో మంట. బ్రెయిన్ ట్యూమర్లకు క్యాప్సూల్ రూపంలో ఇచ్చే టెమోజోలమైడ్ది మరో తీరు. క్లోరాంబుసిల్, మెల్ఫలాన్లను ఎక్కువగా రక్త, ఎముక మజ్జ క్యాన్సర్లలో వాడతారు. క్లాస్ గురించి కాకుండా మీ మందు గురించి మీ ఆంకాలజిస్ట్ లేదా ఫార్మసిస్ట్ను అడగడమే ఉపయోగం.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Chemotherapy to Treat Cancer
- American Cancer Society — How Chemotherapy Drugs Work
- Cancer Research UK — Cancer drugs A to Z
- Cancer.Net (ASCO) — Fertility Concerns and Preservation for Women
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.