సర్వైకల్ క్యాన్సర్ మళ్లీ వస్తే ఎలా గుర్తిస్తారు? ఫాలో-అప్‌లో అసలు ఏమి జరుగుతుంది

ఈ రెండు పదాలను చాలామంది ఒకే అర్థంలో వాడుతారు, కానీ అలా వాడకూడదు. పర్సిస్టెంట్ డిసీజ్ (persistent disease) అంటే క్యాన్సర్ ఎప్పుడూ పూర్తిగా పోలేదు — చికిత్స ముగిసిన సమయానికి కూడా అది గుర్తించగలిగేలా ఉంది. రికరెన్స్ (recurrence) అంటే క్యాన్సర్ పోయింది — డాక్టర్ పరీక్షలో గానీ, స్కాన్లలో గానీ కనిపించలేదు — కొంత కాలం తర్వాత మళ్లీ వచ్చింది.

ఈ తేడా ఎందుకు ముఖ్యం అంటే, ఈ రెండింటినీ వేర్వేరు విధాలుగా చూస్తారు. ప్రతి విజిట్‌లో మీ డాక్టర్లు ఏమి వెతుకుతున్నారు అనేది కూడా దీన్ని బట్టే మారుతుంది.

ఎప్పుడు కంటే ఎక్కడ అనేది ఇంకా ముఖ్యం

రికరెన్స్ ఎప్పుడు కనిపించింది అనేదానికంటే, ఎక్కడ కనిపించింది అనేది ఇంకా ఎక్కువ ముఖ్యం. డాక్టర్లు దీన్ని కింది నమూనాలుగా వివరిస్తారు.

సెంట్రల్ లేదా లోకల్ రికరెన్స్ — మొదట ఉన్న చోటే

గర్భాశయ ముఖద్వారం (సర్విక్స్) లోనే; హిస్టెరెక్టమీ (గర్భాశయం తొలగించే సర్జరీ) జరిగి ఉంటే యోని పై చివర భాగంలో (వెజైనల్ వాల్ట్); లేదా దాని పక్కనే ఉండే కణజాలంలో. డాక్టర్ చేసే పరీక్షలో ఎక్కువగా బయటపడేది ఈ రకమే. చికిత్సకు ఎక్కువ అవకాశాలు ఇంకా మిగిలి ఉండేదీ ఈ రకంలోనే.

రీజనల్ రికరెన్స్ — లింఫ్ నోడ్స్‌లో

పెల్విస్ (కటి భాగం) లోని లింఫ్ నోడ్స్ (గ్రంథులు) లో, లేదా పొట్టలో పెద్ద రక్తనాళం పక్కన ఉండే పారా-అయోర్టిక్ లింఫ్ నోడ్స్‌లో. ఇది సాధారణంగా చేత్తో చేసే పరీక్షలో కాకుండా స్కాన్‌లో కనిపిస్తుంది. అందుకే మొదటిసారి వ్యాధి లింఫ్ నోడ్స్‌కు చేరిన వారిలో, నోడ్స్ పరిస్థితిని జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ ఉంటారు. నోడ్స్ పాజిటివ్ అంటే ఏమిటో సర్వైకల్ క్యాన్సర్‌లో లింఫ్ నోడ్స్ పేజీలో ఉంది.

డిస్టెంట్ రికరెన్స్ — దూర భాగాల్లో

ఎక్కువగా ఊపిరితిత్తుల్లో (లంగ్స్), ఆ తర్వాత కాలేయం (లివర్), ఎముకలు లేదా దూరంగా ఉండే లింఫ్ నోడ్స్‌లో. తగ్గని దగ్గు, కారణం తెలియని ఎముకల నొప్పి, బరువు తగ్గడం లాంటివి ఉంటే తర్వాతి విజిట్ వరకు ఆగకుండా ముందుగానే అపాయింట్‌మెంట్ తీసుకోవాలి అనేది ఇందుకే.

ఏ కాలంలో ఎక్కువగా వస్తుంది?

చికిత్స తర్వాత మొదటి రెండు సంవత్సరాల్లో రికరెన్స్ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. సరిగ్గా అందుకే ఫాలో-అప్ విజిట్లను ఆ కాలంలో దగ్గరదగ్గరగా పెడతారు, ఆ తర్వాత మెల్లగా దూరం పెంచుతారు. ఎవరికి రిస్క్ ఎక్కువ, ఎందుకు అనేది మా సర్వైకల్ క్యాన్సర్ రికరెన్స్ — రిస్క్, సంకేతాలు, పర్యవేక్షణ పేజీలో ఉంది. ఈ పేజీ మాత్రం, మీరు ఫాలో-అప్‌లో ఉన్నప్పుడు క్యాన్సర్ మళ్లీ వస్తే అది ఎలా బయటపడుతుంది అనే దాని గురించి. మొదటి నుంచి మొత్తం చికిత్స మార్గం సర్వైకల్ క్యాన్సర్ ముఖ్య పేజీలో ఉంది.

కింద ఉన్న వాటిలో ఏదీ క్యాన్సర్ మళ్లీ వచ్చిందని అర్థం కాదు. కానీ వీటిలో ఏది ఉన్నా, తర్వాతి షెడ్యూల్డ్ విజిట్ వరకు ఎదురుచూడటం సరైనది కాదు. వీటిలో చాలా లక్షణాలు చికిత్స వల్లే వస్తాయి. ఏది చికిత్స ప్రభావం, ఏది కాదు అని తేల్చాల్సింది డాక్టర్ చేసే పరీక్ష — ఇంట్లో కూర్చుని మీరు వేసుకునే అంచనా కాదు.

కొత్తగా యోని రక్తస్రావం, లేదా స్రావంలో మార్పు

చికిత్స తర్వాత వెజైనల్ వాల్ట్ నుంచి రక్తస్రావం, లేదా స్రావం నీళ్లలా మారడం, రక్తం కలిసి రావడం, దుర్వాసన రావడం — సెంట్రల్ రికరెన్స్ సాధారణంగా ఇలాగే కనిపిస్తుంది. కానీ యోని కణజాలంలో రేడియేషన్ వల్ల వచ్చే మార్పులు, ఇన్ఫెక్షన్ కూడా ఇవే లక్షణాలు తెస్తాయి. ఈ రెండూ సాధారణమే, రెండింటికీ చికిత్స ఉంది. వాటి మధ్య తేడా చెప్పే పరీక్షకు కొన్ని నిమిషాలే పడుతుంది.

పెరుగుతూనే ఉండే పెల్విక్, నడుము కింది భాగం లేదా పిరుదుల నొప్పి

రోజురోజుకూ ఎక్కువవుతున్న నొప్పి, రాత్రి నిద్రలో లేపే నొప్పి, లేదా ఒక కాలు కిందికి పాకే నొప్పి — పెల్విక్ రేడియేషన్ తర్వాత ఉండే మామూలు నొప్పికి ఇది భిన్నం. ఈ విధమైన నొప్పి, పెల్విస్ పక్క గోడ దగ్గర నరాలపై ఒత్తిడి తెస్తున్న వ్యాధి వల్ల కావచ్చు. డాక్టర్లు MRI రాయడానికి ఎక్కువగా కారణమయ్యే సంకేతాల్లో ఇది ఒకటి.

ఒక కాలు మాత్రమే వాపు

నోడ్స్ సర్జరీ లేదా పెల్విక్ రేడియేషన్ తర్వాత వచ్చే లింఫెడీమా (కాలు వాపు) సాధారణంగా మెల్లగా వస్తుంది, కాలు లేదా కాళ్లను ఒకేలా ప్రభావితం చేస్తుంది. వేగంగా వచ్చిన వాపు, ఒక కాలికి మాత్రమే వచ్చిన వాపు, లేదా కొత్త నొప్పితో కలిసి వచ్చిన వాపును వెంటనే పరీక్షించాలి — పెల్విస్‌లో ఏమి జరుగుతోందో అది సూచించవచ్చు కాబట్టి, అలాగే రక్తం గడ్డ (క్లాట్) లేదని నిర్ధారించుకోవాలి కాబట్టి. ఈ తేడా గురించి మా కాళ్ల వాపు, సర్వైకల్ క్యాన్సర్ గైడ్‌లో వివరంగా ఉంది.

మూత్రం లేదా మల విసర్జనలో మార్పులు, మూత్రం తగ్గిపోవడం

పెల్విస్ పక్క గోడ దగ్గర ఉన్న వ్యాధి వల్ల యురేటర్ (కిడ్నీ నుంచి మూత్రాశయానికి మూత్రం తీసుకెళ్లే నాళం) మూసుకుపోతే, కిడ్నీ పనితీరు దెబ్బతినే వరకు చాలాసార్లు ఏ లక్షణమూ ఉండదు. అందుకే ఒక్కోసారి రొటీన్ రక్త పరీక్షే మొదటి హెచ్చరిక ఇస్తుంది. మూత్రంలో లేదా మలంలో రక్తం, లేదా మల విసర్జన అలవాటులో తగ్గని మార్పు ఉంటే కూడా డాక్టర్‌కు చెప్పాలి — ఒకసారి చూపించకుండానే "ఇది రేడియేషన్ ఆలస్య ప్రభావమే" అని సరిపెట్టుకోకూడదు.

తగ్గని దగ్గు, ఆయాసం, ఎముకల నొప్పి లేదా బరువు తగ్గడం

ఈ లక్షణాలు పెల్విస్ బయటి వైపు సూచిస్తాయి. సర్వైకల్ క్యాన్సర్‌లో దూర భాగాలకు వచ్చే రికరెన్స్ ఎక్కువగా కనిపించేది ఊపిరితిత్తుల్లోనే. కారణం తెలియకుండా బరువు తగ్గడం, లేదా కొన్ని వారాల్లో తగ్గని కొత్త ఎముకల నొప్పి ఉంటే — కేవలం గమనిస్తూ కూర్చోకుండా పరీక్ష చేయించుకోవాలి.

స్కాన్ రిపోర్ట్‌లో "అనుమానాస్పదం" అని రాసిన తర్వాత కూడా బయాప్సీకి పంపిస్తే, అది అనవసర ఆలస్యంలా అనిపిస్తుంది. నిజానికి అది దానికి పూర్తి వ్యతిరేకం. రికరెన్స్ అనుమానం ఉన్నప్పుడు కణజాలంతో నిర్ధారించడం ప్రామాణిక దశ కావడానికి కింది కారణాలు ఉన్నాయి.

రేడియేషన్ వల్ల వచ్చిన మార్పులు క్యాన్సర్‌లా కనిపిస్తాయి

రేడియేషన్ తీసుకున్న కణజాలం గట్టిపడి (ఫైబ్రోసిస్), ఆకారం మారిపోతుంది. మానుతున్న కణజాలం PET స్కాన్‌లో వాడే ట్రేసర్‌ను కూడా తీసుకోవచ్చు. రేడియేషన్ అయిపోయిన కొద్ది కాలానికే చేసే స్కాన్లను అర్థం చేసుకోవడం మరీ కష్టం. అందుకే చికిత్స తర్వాత చేసే PET-CT ఫలితాన్ని నమ్మే ముందు, సాధారణంగా ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధి వదులుతారు.

స్కాన్‌లో వెలిగే ప్రతిదీ రికరెన్స్ కాదు

ఇన్ఫెక్షన్, వాపు (ఇన్‌ఫ్లమేషన్), ప్రమాదం లేని చిన్న గడ్డ (బినైన్ నాడ్యూల్), అరుదుగా సంబంధం లేని మరో క్యాన్సర్ — ఇవన్నీ స్కాన్‌ను పాజిటివ్‌గా చూపించగలవు. ఒక సూదితో తేలిపోయే ప్రశ్నకు, కేవలం స్కాన్ ఆధారంగా ఒకరిని పెద్ద సర్జరీకి లేదా మరో కోర్సు రేడియేషన్‌కు పంపడం తీసుకోదగిన రిస్క్ కాదు.

పాథాలజీ కొత్త అవకాశాలను తెరవవచ్చు

రికరెన్స్ నుంచి తీసిన కణజాలాన్ని, శరీరమంతటికీ పనిచేసే చికిత్స (సిస్టమిక్ థెరపీ) ఎంపికకు దారి చూపే మార్కర్ల కోసం పరీక్షించవచ్చు — వాటిలో PD-L1 ఎక్స్‌ప్రెషన్, మిస్‌మ్యాచ్ రిపేర్ స్థితి ఉన్నాయి. నమూనా తీస్తేనే ఈ ఫలితాలు వస్తాయి; అవి చికిత్సా అవకాశాలను గణనీయంగా పెంచవచ్చు.

ఇక్కడ తీసుకునే నిర్ణయాలు చాలా పెద్దవి

రేడియేషన్ తర్వాత ఒంటరిగా ఉన్న సెంట్రల్ రికరెన్స్‌కు పెద్ద సర్జరీని పరిగణించవచ్చు; పెల్విస్ పక్క గోడ దగ్గర లేదా అనేక చోట్ల ఉన్న రికరెన్స్‌ను పూర్తిగా వేరే విధంగా చూస్తారు. ఆ నిర్ణయం ట్యూమర్ బోర్డులో, నిర్ధారణ అయిన రిపోర్ట్ ముందు పెట్టుకుని తీసుకుంటారు — "రికరెన్స్ అనుమానం" అని మాత్రమే రాసిన రిపోర్ట్ ఆధారంగా కాదు.