కీమో మెదడుకు ఎలా చేరుతుంది
ఇంట్రాథెకల్ కీమోథెరపీ: వెన్నుపాము ద్రవంలోకి కీమో ఎలా ఇస్తారు?
ఇంట్రాథెకల్ కీమోథెరపీ డ్రిప్ కాదు, టాబ్లెట్ కాదు. మెదడు, వెన్నుపాము చుట్టూ ఉండే ద్రవంలోకి నేరుగా ఇచ్చే ఇంజెక్షన్ ఇది. మామూలు కీమో చేరలేని చోటుకు మందును చేర్చడానికి ఇలా ఇస్తారు. వినడానికి భయంగా అనిపించినా, ఈ ప్రక్రియ అనుకున్నదానికంటే సులువు. లోకల్ అనస్థీషియా ఇస్తారు కాబట్టి ఒక చిన్న మంట తప్ప పెద్దగా నొప్పి ఉండదు. చాలామంది కొంతసేపు విశ్రాంతి తర్వాత అదే రోజు ఇంటికి వెళ్తారు.
సూటిగా సమాధానం
ఇంట్రాథెకల్ కీమోథెరపీ అంటే ఏమిటి?
ఇంట్రాథెకల్ కీమోథెరపీ (intrathecal chemotherapy) అంటే మెదడు, వెన్నుపాము చుట్టూ ఉండే ద్రవంలోకి (spinal fluid) నేరుగా ఇచ్చే కీమో ఇంజెక్షన్. ఇది డ్రిప్ కాదు, టాబ్లెట్ కాదు. నరంలోకి ఎక్కించే కీమో లేదా నోటి ద్వారా వేసుకునే కీమో మెదడు చుట్టూ ఉండే రక్షణ పొర (blood-brain barrier) దాటి లోపలికి వెళ్లలేదు. అందుకే అక్కడ ఉన్న క్యాన్సర్ కణాలకు మామూలు కీమో చేరదు. ఈ ఇంజెక్షన్ ఆ పొరను దాటవేసి మందును నేరుగా అక్కడికి చేరుస్తుంది. లోకల్ అనస్థీషియా (స్థానికంగా మొద్దుబార్చే ఇంజెక్షన్) ఇచ్చి చేస్తారు కాబట్టి నొప్పి చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
డ్రిప్ లేదా టాబ్లెట్ మెదడులోని క్యాన్సర్కు ఎందుకు చేరదు?
మీ మెదడు, వెన్నుపామును రక్తనాళాల లోపలి గోడలో ఉండే ఒక దట్టమైన కణాల పొర కాపాడుతుంది. రక్తం నుంచి మెదడులోకి ఏది వెళ్లాలి, ఏది వెళ్లకూడదు అనేది ఈ పొర చాలా కచ్చితంగా నియంత్రిస్తుంది. దీన్నే blood-brain barrier అంటారు.
సాధారణంగా ఈ పొర మనకు రక్షణే. కానీ దీనివల్లే డ్రిప్ ద్వారా గానీ, నోటి ద్వారా గానీ ఇచ్చే చాలా కీమో మందులు పనిచేసేంత మోతాదులో వెన్నుపాము ద్రవంలోకి చేరలేవు.
మెదడు, వెన్నుపాము చుట్టూ ఉండే ద్రవంలోకి వ్యాపించిన క్యాన్సర్ కణాలు ఈ పొర వెనుక దాక్కుని ఉంటాయి. డ్రిప్ వాటి దగ్గరకు వెళ్లలేదు. మందును నేరుగా ఆ ద్రవంలోకే ఇంజెక్ట్ చేస్తే ఈ పొర సమస్యే ఉండదు.
ప్రక్రియ
ఇంట్రాథెకల్ కీమో ఎలా ఇస్తారు? అడుగడుగునా ఏం జరుగుతుంది?
-
మిమ్మల్ని సరైన భంగిమలో పడుకోబెడతారు
మీరు పక్కకు తిరిగి, మోకాళ్లను ఛాతీ వైపు ముడుచుకుని పడుకుంటారు. లేదా ఒక దిండుపై ముందుకు వంగి కూర్చుంటారు. ఈ రెండు భంగిమల్లోనూ నడుము వెనుక వెన్నెముక ఎముకల మధ్య ఖాళీ తెరుచుకుంటుంది.
-
వీపును శుభ్రం చేస్తారు
నడుము వెనుక చర్మాన్ని యాంటీసెప్టిక్తో శుభ్రం చేస్తారు. ఇంజెక్షన్ ఇచ్చే చోటు చుట్టూ స్టెరైల్ (క్రిములు లేని) గుడ్డ కప్పుతారు.
-
లోకల్ అనస్థీషియా ఇస్తారు
చర్మం, దాని కింది కణజాలం మొద్దుబారడానికి చిన్న ఇంజెక్షన్ ఇస్తారు. ఒక క్షణం చిన్న మంట అనిపిస్తుంది, ఆ తర్వాత ఆ ప్రాంతం మొద్దుబారుతుంది. మిగతా ప్రక్రియ అంతా ఆ మొద్దుబారిన భాగంలోనే జరుగుతుంది.
-
సన్నని సూదిని లోపలికి పంపుతారు
నడుము వెనుక రెండు వెన్నెముక ఎముకల మధ్య నుంచి, వెన్నుపాము ద్రవం ప్రవహించే ఖాళీలోకి సన్నని సూదిని పంపుతారు. ఒత్తిడి అనిపించవచ్చు, కానీ పదునైన నొప్పి ఉండదు.
-
కొంచెం ద్రవాన్ని బయటకు తీయవచ్చు
కొన్నిసార్లు ముందుగా కొంచెం వెన్నుపాము ద్రవాన్ని ల్యాబ్ పరీక్ష కోసం తీస్తారు. ఇది మామూలుగా చేసేదే, ఒక్క క్షణంలో అయిపోతుంది.
-
మందును ఇంజెక్ట్ చేస్తారు
కీమో మందును నెమ్మదిగా ద్రవంలోకి ఇంజెక్ట్ చేస్తారు. దీనికి కొన్ని నిమిషాలు పడుతుంది. ఈ సమయంలో మీరు వీలైనంత కదలకుండా ఉండాలి.
-
ఆ తర్వాత విశ్రాంతి
సూదిని తీసేసి చిన్న డ్రెస్సింగ్ వేస్తారు. ఇంటికి వెళ్లే ముందు కొంతసేపు సెంటర్లోనే నిటారుగా పడుకుని విశ్రాంతి తీసుకుంటారు. దీనివల్ల తర్వాత తలనొప్పి వచ్చే అవకాశం తగ్గుతుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండినొప్పి గురించి
ఇంట్రాథెకల్ ఇంజెక్షన్ నొప్పిగా ఉంటుందా? ఆ తర్వాత ఏమి ఆశించాలి?
మొత్తం ప్రక్రియలో అత్యంత పదునైన భాగం లోకల్ అనస్థీషియా ఇంజెక్షనే. అది ఇచ్చినప్పుడు ఒక క్షణం మంట అనిపిస్తుంది, ఆ తర్వాత చర్మం, లోపలి కణజాలం మొద్దుబారుతాయి.
ప్రక్రియ జరుగుతున్నప్పుడు
ఒత్తిడి లేదా ఏదో వింతగా అనిపించవచ్చు. ఏదైనా పదునుగా, నొప్పిగా అనిపిస్తే వెంటనే చెప్పండి. అవసరమైతే ఇంకా అనస్థీషియా ఇవ్వగలరు. భరించి మౌనంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
ఆ తర్వాత వచ్చే తలనొప్పి
లేచి కూర్చున్నప్పుడు లేదా నిలబడినప్పుడు వచ్చే తలనొప్పి ఈ ప్రక్రియ తర్వాత అత్యంత సాధారణంగా కనిపించే సైడ్ ఎఫెక్ట్. నిటారుగా పడుకోవడం, ద్రవాలు ఎక్కువగా తాగడం దీనికి సహాయపడతాయి. తలనొప్పి తీవ్రంగా ఉన్నా, తగ్గకపోయినా మీ బృందానికి చెప్పండి.
ఇంజెక్షన్ తర్వాత రోజుల్లో చూపు, మాట, చేతులు కాళ్ల బలం, లేదా ఆలోచనలో ఏదైనా మార్పు గమనిస్తే వెంటనే మీ బృందానికి చెప్పండి. ఇవి సాధారణం కాదు, కానీ ముందుగానే చెప్పడం ముఖ్యం.ఆ రోజు
ఆ రోజు సెంటర్లో ఏం జరుగుతుంది?
CION కేంద్రాల్లో ఇంట్రాథెకల్ కీమోను డే కేర్ ప్రక్రియగా ఇస్తారు. రాత్రి హాస్పిటల్లో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
- ప్రక్రియకు ముందు మీ బృందం మీ బ్లడ్ టెస్ట్ రిపోర్ట్లను నిర్ధారించుకుంటుంది.
- మీరు వాడుతున్న మందులన్నీ చెక్ చేస్తారు, మీ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెబుతారు.
- శిక్షణ పొందిన డాక్టరే ఈ ఇంజెక్షన్ ఇస్తారు.
- ఆ తర్వాత మీరు సెంటర్లోనే కొంతసేపు విశ్రాంతి తీసుకుంటారు.
- చాలామంది అదే రోజు ఇంటికి వెళ్తారు.
- ఇంట్లో దేన్ని గమనించాలి, ఏదైనా ఆందోళన కలిగిస్తే ఎవరికి ఫోన్ చేయాలి అనేది మీ బృందం చెబుతుంది.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
కుటుంబాల భయాలు
ఈ ప్రక్రియకు ముందు చాలామంది దేని గురించి భయపడతారు?
వెన్నులో సూది అనగానే వచ్చే భయాలు సహజం. ఒక్కో భయానికి డాక్టర్లు చెప్పే సమాధానం ఇది.
సూది వెన్నుపామును దెబ్బతీస్తుందా?
పెద్దవారిలో వెన్నుపాము నడుము భాగంలోని మొదటి లేదా రెండో వెన్నెముక ఎముక దగ్గర ముగుస్తుంది. ఇంజెక్షన్ దానికంటే కింద ఇస్తారు. అక్కడ ద్రవంలో నరాల మూలాలు మాత్రమే స్వేచ్ఛగా తేలుతూ ఉంటాయి. సూది వెన్నుపామును తాకదు.
ప్రసవ సమయంలో ఇచ్చే ఎపిడ్యూరల్ (epidural) ఇంజెక్షన్ సురక్షితంగా ఉండటానికి కారణం కూడా ఇదే శరీర నిర్మాణ సూత్రం. సూదిని ముందుకు పంపే ముందు డాక్టర్ స్థానాన్ని నిర్ధారించుకుంటారు.
సర్జరీకి ముందు ఇచ్చే వెన్ను ఇంజెక్షన్ లాంటిదేనా?
పద్ధతి ఒకటే. నడుము వెనుక నుంచి వెన్నుపాము ద్రవం ఉండే ఖాళీలోకి సూది, ముందుగా లోకల్ అనస్థీషియా. కానీ ఉద్దేశం వేరు. సర్జరీకి ఇచ్చే స్పైనల్ బ్లాక్ శరీర కింది భాగాన్ని మొద్దుబార్చడానికి. ఇంట్రాథెకల్ కీమో ఇంజెక్షన్ మెదడు, వెన్నుపామును తడిపే ద్రవంలోకి మందు చేర్చడానికి. రెండూ నడుములోని అదే గుర్తును వాడతాయి.
ఏ మందులు ఈ పద్ధతిలో ఇస్తారు?
ఈ పద్ధతిలో ఎక్కువగా వాడే మందులు మెథోట్రెక్సేట్ (Methotrexate), సైటరాబిన్ (Cytarabine). మీకు ఏ మందు ఇస్తున్నారు, మీ చికిత్స ప్రణాళికలో దాని పాత్ర ఏమిటి అనేది మీ ఆంకాలజిస్ట్ చెబుతారు.
మీ చికిత్స బృందంతో మాట్లాడకుండా ఏ మందునూ మొదలుపెట్టవద్దు, ఆపవద్దు, మార్చవద్దు అనేది వారి నిలిచి ఉండే సలహా.తలనొప్పి కాకుండా ఇంకా ఏ సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ రావచ్చు?
కొందరికి ప్రక్రియ తర్వాత ఒక రోజు అలసటగా ఉంటుంది. ఈ పద్ధతిలో ఇచ్చే కీమో కొంతమంది రోగుల్లో నరాలకు సంబంధించిన తాత్కాలిక ప్రభావాలు చూపవచ్చు. ఇంజెక్షన్ తర్వాత రోజుల్లో చూపు, మాట, చేతులు కాళ్ల బలం, ఆలోచనలో మార్పు కనిపిస్తే వెంటనే బృందానికి చెప్పండి. ఇవి సాధారణం కాదు, కానీ ముందుగానే చెప్పడం ముఖ్యం.
పిల్లలకు ఈ ప్రక్రియ చేయవచ్చా?
చేయవచ్చు. పిల్లల్లో వచ్చే లుకేమియా (రక్త క్యాన్సర్) చికిత్సలో ఇంట్రాథెకల్ కీమో ఒక ప్రామాణిక భాగం. చిన్న పిల్లలు కదలకుండా, హాయిగా ఉండటానికి సాధారణంగా మత్తు (sedation) లేదా కొద్దిసేపు ఉండే జనరల్ అనస్థీషియా ఇస్తారు. ఆ రోజు ఏం ప్లాన్ చేశారు, మీ బిడ్డను ఎలా ప్రశాంతంగా ఉంచుతారు అనేది పిల్లల ఆంకాలజీ బృందం స్పష్టంగా వివరిస్తుంది.
ఇంట్రాథెకల్ చికిత్స లుకేమియా ప్రామాణిక చికిత్సలో భాగం కాకముందు, శరీరంలో మిగతా చోట్ల వ్యాధి బాగా స్పందించినా, మెదడు, వెన్నుపాము ద్రవంలో వ్యాధి తిరిగి రావడం చాలా సాధారణంగా జరిగేది. మెదడు, వెన్నుపామును లక్ష్యంగా చేసుకున్న కీమో చేర్చడంతో ఇది గణనీయంగా మారింది. ఈ మార్గం ఎందుకు ఉంది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రామాణిక చికిత్సలో ఎందుకు కొనసాగుతోంది అనేదానికి కారణం blood-brain barrier ఒక్కటే.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇంట్రాథెకల్ కీమోథెరపీ గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
ఇంట్రాథెకల్ కీమోను ఏ వ్యాధులకు వాడతారు?
ఎక్కువగా లుకేమియా, కొన్ని రకాల లింఫోమాల్లో వాడతారు. ఈ వ్యాధుల్లో క్యాన్సర్ కణాలు మెదడు, వెన్నుపాము చుట్టూ ఉండే ద్రవంలోకి చేరగలవు. వేరే చోటు నుంచి క్యాన్సర్ ఆ భాగాల పొరకు వ్యాపించినప్పుడు కూడా వాడతారు. దీన్ని leptomeningeal metastasis అంటారు. మెదడులోకి వ్యాధి రాకుండా నివారించడానికి ఇస్తున్నారా, ఇప్పటికే ఉన్న వ్యాధికి చికిత్సగా ఇస్తున్నారా అనేది మీ ఆంకాలజిస్ట్ వివరిస్తారు.
మొత్తం విజిట్కు ఎంత సమయం పడుతుంది?
ఇంజెక్షన్కు కొన్ని నిమిషాలే పడుతుంది. కానీ సిద్ధం చేయడం, ప్రక్రియ, ఆ తర్వాత సెంటర్లో విశ్రాంతి అన్నీ కలిపి సాధారణంగా కొన్ని గంటలు పడుతుంది. సగం రోజు అనుకుని ప్లాన్ చేసుకోండి. అదే రోజు వెన్నుపాము ద్రవాన్ని పరీక్షకు తీస్తుంటే ఇది మారవచ్చు.
ప్రక్రియకు ముందు తినవచ్చా, తాగవచ్చా?
చాలామంది పెద్దవారికి ముందు మామూలుగా తినడం, తాగడం సరిపోతుంది. ఎందుకంటే ఈ ప్రక్రియకు జనరల్ అనస్థీషియా అవసరం లేదు. మత్తు ఇవ్వాలని ప్లాన్ చేస్తే, అది చిన్న పిల్లల్లో ఎక్కువ, మీ బృందం ఖాళీ కడుపుతో ఉండటం గురించి స్పష్టమైన సూచనలు ఇస్తుంది. ఊహించుకోకుండా మీ బృందం చెప్పినట్టే చేయండి.
ఇంటికి తీసుకెళ్లడానికి ఎవరైనా తోడు అవసరమా?
అవును. ఇంటికి వెళ్లే ప్రయాణంలో, ఆ రోజు మిగతా సమయంలో మీతో ఎవరైనా ఉండాలి. ప్రక్రియ తర్వాత వచ్చే తలనొప్పి, ఉండాల్సిన భంగిమ, ఆ రోజు మొత్తం ప్రభావం వల్ల మీరే వాహనం నడుపుకుని వెళ్లడం సురక్షితం కాదు. తోడు ఎవరూ లేకపోతే ప్రక్రియ రోజుకు ముందే మీ బృందానికి చెప్పండి. వారు ప్లాన్ చేయడంలో సహాయపడతారు.
మామూలు పనులకు ఎంత త్వరగా తిరిగి రావచ్చు?
చాలామంది మరుసటి రోజు లేదా ఆ తర్వాతి రోజుకల్లా తేలికపాటి పనులు మొదలుపెడతారు. ప్రక్రియ తర్వాత తలనొప్పి వస్తే, బలవంతంగా పనిచేయడం కంటే విశ్రాంతి ఎక్కువ సహాయపడుతుంది. బాగా అనిపించే వరకు కష్టమైన శ్రమ మానండి. మీ పరిస్థితికి ప్రత్యేకంగా ఏమైనా ఉంటే మీ బృందం చెబుతుంది.
ప్రక్రియకు ముందు నా బృందానికి ఏమి చెప్పాలి?
మీరు వాడే ప్రతి మందు గురించి చెప్పండి, ఆయుర్వేద, నాటు మందులు, సప్లిమెంట్లతో సహా. ఏవైనా అలర్జీలు ఉంటే చెప్పండి, ముఖ్యంగా లోకల్ అనస్థీషియా మందులకు. ఆస్పిరిన్తో సహా రక్తం పలుచబడే మందులు వాడుతుంటే, ముందుగా ఆపాలా అని అడగండి. గతంలో వెన్ను సర్జరీ జరిగినా, వెన్నెముకకు పెద్ద సమస్యలు ఉన్నా ఆ రోజుకు ముందే చెప్పండి. అది వాడే పద్ధతిని మార్చవచ్చు.
ఇంట్రాథెకల్ కీమో ఒక్కసారి ఇస్తే సరిపోతుందా?
ఇది మీ చికిత్స ప్రణాళికపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ పేజీ ఎన్నిసార్లు ఇస్తారు, ఎంత విరామంతో ఇస్తారు అనేది చెప్పలేదు. ఆ వివరాలు మీ వ్యాధి, మీ రెజిమెన్ (మందుల కలయిక)ను బట్టి మారతాయి. మీ ఆంకాలజిస్ట్ మీ ప్రణాళికలో ఈ ఇంజెక్షన్ పాత్రను, దాని షెడ్యూల్ను వివరిస్తారు. ప్రతి రిపోర్ట్ కాపీని దగ్గర ఉంచుకోండి.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- Cancer Research UK — Chemotherapy into your spinal fluid (intrathecal chemotherapy)
- Macmillan Cancer Support — Intrathecal chemotherapy
- National Cancer Institute — Chemotherapy to Treat Cancer
- NCCN — NCCN Guidelines for Patients
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
ఇంట్రాథెకల్ కీమో గురించి సందేహాలు ఉన్నాయా?
మీ రిపోర్ట్లు, చికిత్స ప్రణాళిక గురించి మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.