కాగితం మీద మీ కుటుంబ వృక్షం
పెడిగ్రీ ఎలా చదవాలి: కుటుంబ వృక్షంలోని గుర్తులకు అర్థం ఏమిటి
పెడిగ్రీ అంటే ప్రామాణిక గుర్తులతో గీసిన మీ కుటుంబ వృక్షం. చతురస్రాలు మగవారు, వృత్తాలు ఆడవారు. ఎవరికి క్యాన్సర్ వచ్చిందో రంగు నింపి చూపిస్తారు. గుర్తు గుండా ఏటవాలు గీత ఉంటే ఆ బంధువు జీవించి లేరు అని అర్థం. ఈ కొన్ని గుర్తులు తెలిస్తే మీ బొమ్మలో పొరపాట్లను మీరే పట్టుకోవచ్చు. ఒక్కో గుర్తును, బొమ్మను అడుగు అడుగుగా ఎలా చదవాలో, కౌన్సెలర్ను ఎప్పుడు అడగాలో ఈ పేజీ వివరిస్తుంది.
ఈ పేజీలో
- పెడిగ్రీ అంటే ఏమిటి, నాది చదవడం ఎందుకు నేర్చుకోవాలి?
- ఆకారాలు, రంగు నింపడం, గీతలకు అర్థం ఏమిటి?
- నా పెడిగ్రీని ఒక్కో అడుగుగా ఎలా చదవాలి?
- పెడిగ్రీ మీద రాసే పదాలకు సాదా అర్థం ఏమిటి?
- బొమ్మలో మీకు ఏమి కనిపించవచ్చు, దానికి అర్థం ఏమిటి?
- ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
- పెడిగ్రీ గురించి కుటుంబాలు అనుకునే నాలుగు విషయాలు, అసలు నిజం ఏమిటి?
- పెడిగ్రీ చదవడం గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
సూటిగా సమాధానం
పెడిగ్రీ అంటే ఏమిటి, నాది చదవడం ఎందుకు నేర్చుకోవాలి?
పెడిగ్రీ (pedigree) అంటే ఒక ప్రామాణిక గుర్తుల పద్ధతిలో గీసిన మీ కుటుంబ వృక్షం (ఫ్యామిలీ ట్రీ). ప్రతి ఆకారం ఒక వ్యక్తి, ప్రతి గీత ఒక బంధుత్వం. ఎవరికి క్యాన్సర్ వచ్చిందో రంగు నింపి చూపిస్తారు. కొన్ని గుర్తులు తెలిస్తే చాలు, మీ పెడిగ్రీని మీరే చదివి అది సరిగ్గా ఉందో లేదో చూసుకోవచ్చు.
మీరే ఒకసారి చూసుకోవడం ఎందుకు ముఖ్యం?
ఒకే సిట్టింగ్లో మీరు చెప్పిన వివరాలతో కౌన్సెలర్ ఈ బొమ్మను గీస్తారు. పేర్లు కలగలిసిపోవచ్చు, ఒక కజిన్ను తప్పు వైపు గీయవచ్చు, ఒక అత్తనో పిన్నినో మర్చిపోవచ్చు. ప్రతి రిస్క్ అంచనా, టెస్ట్ గురించిన ప్రతి నిర్ణయం ఈ బొమ్మ మీదే ఆధారపడుతుంది. దాన్ని మీరు చదవగలిగితే, ఒక పొరపాటు మొత్తం కుటుంబానికి ఇచ్చే సలహాను ప్రభావితం చేసే ముందే దాన్ని పట్టుకోవచ్చు.
బొమ్మను ఎలా అమర్చుతారు?
ప్రతి తరం ఒక్కో వరుసలో ఉంటుంది. అందరికంటే పెద్ద తరం — సాధారణంగా మీ తాతయ్యలు, అమ్మమ్మలు, నానమ్మలు — పైన ఉంటారు. అందరికంటే చిన్న తరం కింద ఉంటుంది. వరుసలకు తరచుగా రోమన్ అంకెలతో గుర్తు పెడతారు. ఒక్కో వరుసలోని వ్యక్తులకు ఎడమ నుంచి కుడికి నంబర్లు ఇస్తారు. అలా చేస్తే పేరు రాయకుండానే ఎవరైనా ఒక వ్యక్తిని వేలు పెట్టి చూపించవచ్చు.
మీ పెడిగ్రీ కాపీ అడగండి. మీ కుటుంబాన్ని ఎలా నమోదు చేశారో చూసే హక్కు మీకు ఉంది.ప్రాథమిక గుర్తులు
ఆకారాలు, రంగు నింపడం, గీతలకు అర్థం ఏమిటి?
చాలామంది కౌన్సెలర్లు ఒకే అంతర్జాతీయ ప్రమాణాన్ని పాటిస్తారు. అందుకే హైదరాబాద్లో గీసిన పెడిగ్రీని ఎక్కడి కౌన్సెలర్ అయినా చదవగలరు.
చతురస్రాలు, వృత్తాలు
చతురస్రం (square) మగ బంధువును, వృత్తం (circle) ఆడ బంధువును సూచిస్తుంది. లింగం చెప్పనప్పుడు, లేదా కొందరు తోబుట్టువులను కలిపి ఒకే గుర్తుగా గీసినప్పుడు డైమండ్ (వజ్రం ఆకారం) వాడతారు.
రంగు నింపడం (షేడింగ్)
నింపిన గుర్తు అంటే ఆ వ్యక్తికి అధ్యయనం చేస్తున్న వ్యాధి ఉంది అని అర్థం — ఇక్కడ సాధారణంగా క్యాన్సర్. బొమ్మ పక్కన ఉండే ఒక కీ (key) ఏ షేడింగ్కు ఏ అర్థమో చెబుతుంది.
- పూర్తిగా నింపితే: ఒక క్యాన్సర్
- నాలుగు భాగాలుగా విభజిస్తే: ఒకటి కంటే ఎక్కువ క్యాన్సర్లు
- లోపల ఒక చుక్క: ఆరోగ్యంగా ఉన్న క్యారియర్
వ్యక్తుల మధ్య గీతలు
అడ్డగీత భార్యాభర్తలను కలుపుతుంది. ఆ గీత నుంచి కిందికి దిగే నిలువుగీత వారి పిల్లలకు దారి తీస్తుంది. పిల్లలు ఒక అడ్డు పట్టీ నుంచి పుట్టిన క్రమంలో వేలాడుతుంటారు, పెద్దవారు ఎడమ వైపు. రక్త సంబంధీకులైన భార్యాభర్తలను రెండు గీతలు (డబుల్ లైన్) కలుపుతాయి.
గుర్తు మీద ఉండే గుర్తులు
గుర్తు గుండా ఒక ఏటవాలు గీత ఉంటే, ఆ వ్యక్తి జీవించి లేరు అని అర్థం. కుటుంబాన్ని మొదటిసారి క్లినిక్కు తీసుకొచ్చిన వ్యక్తి వైపు ఒక బాణం చూపిస్తుంది.
- కింద రాసిన మాటలు: క్యాన్సర్ రకం, నిర్ధారణ అయినప్పటి వయసు
- ప్లస్ లేదా మైనస్: టెస్ట్ పాజిటివ్ లేదా నెగటివ్
- ప్రశ్నార్థకం: వివరాలు ఇంకా నిర్ధారించలేదు
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిమీరే చదవడం
నా పెడిగ్రీని ఒక్కో అడుగుగా ఎలా చదవాలి?
బాణాన్ని వెతకండి
బాణం చూపిస్తున్న వ్యక్తి దగ్గర మొదలుపెట్టండి. సాధారణంగా అది మీరే, లేదా క్యాన్సర్ ఉన్న బంధువు. మిగతా అంతా ఆ వ్యక్తికి ఉన్న సంబంధం ఆధారంగానే చదువుతారు.
మీ సొంత వరుసను చూసుకోండి
మీ అన్నదమ్ములను, అక్కచెల్లెళ్లను లెక్కపెట్టండి. ఒక్కొక్కరూ సరైన లింగంతో, సరైన క్రమంలో ఉన్నారా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారో లేదో సరిగ్గా గుర్తు పెట్టారా అని చూడండి.
తల్లిదండ్రులు, తాతయ్యల వరుసలకు వెళ్లండి
అమ్మ వైపు బంధువులు, నాన్న వైపు బంధువులు బొమ్మలో ఎదురెదురు వైపుల ఉండాలి. ఎవరూ అటు నుంచి ఇటు మారిపోలేదని చూసుకోండి.
నింపిన ప్రతి గుర్తు కింది నోట్స్ చదవండి
క్యాన్సర్ రకం, నిర్ధారణ అయినప్పటి వయసు చూడండి. తప్పు వయసు లేదా తప్పు అవయవం — ఇదే చాలా సాధారణంగా జరిగే పొరపాటు, అన్నిటికంటే ఎక్కువ ప్రభావం చూపేది కూడా ఇదే.
ఒక్కో వైపు ఉన్న తీరును గమనించండి
ఒకే వైపు ఎక్కువ నింపిన గుర్తులు, చిన్న వయసులో వచ్చిన క్యాన్సర్లు, అరుదైన క్యాన్సర్లు — కౌన్సెలర్ వెతికేది ఇవే. వారికి ఏమి కనిపిస్తోందో అడగండి.
బొమ్మ పక్కన
పెడిగ్రీ మీద రాసే పదాలకు సాదా అర్థం ఏమిటి?
- కుటుంబ వృక్షం (pedigree)
- ప్రామాణిక గుర్తులతో గీసిన కుటుంబ వృక్షం. కౌన్సెలర్లు సాధారణంగా కనీసం మూడు తరాలను ఇందులో చూపిస్తారు.
- ప్రోబ్యాండ్ (proband)
- కుటుంబంలో జెనెటిక్స్ సర్వీస్ను మొదటిసారి కలిసిన వ్యక్తి, తరచుగా క్యాన్సర్ ఉన్నవారు. వారిని ఒక బాణంతో గుర్తిస్తారు.
- కన్సల్టాండ్ (consultand)
- సలహా కోసం అడుగుతున్న వ్యక్తి. వారు ఆరోగ్యంగానే ఉండవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఇది మీరే కావచ్చు, ప్రోబ్యాండ్ మీ తల్లి లేదా తండ్రి కావచ్చు.
- ప్రభావితులు (affected)
- అధ్యయనం చేస్తున్న వ్యాధి వచ్చినవారు. క్యాన్సర్ పెడిగ్రీలో దీని అర్థం ఆ వ్యక్తికి క్యాన్సర్ నిర్ధారణ అయింది అని.
- రక్త సంబంధంలో వివాహం (consanguinity)
- ఒకరికొకరు రక్త సంబంధీకులైన భార్యాభర్తలు — ఉదాహరణకు కజిన్స్, లేదా మామయ్య, మేనకోడలు (మేనరికం). దీన్ని రెండు గీతలతో చూపిస్తారు.
- కీ (key)
- మీ ప్రత్యేక బొమ్మలో ఏ షేడింగ్కు లేదా ఏ రంగుకు ఏ అర్థమో వివరించే చిన్న బాక్స్.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
పక్కపక్కన పెడితే
బొమ్మలో మీకు ఏమి కనిపించవచ్చు, దానికి అర్థం ఏమిటి?
మీతో సూటిగా
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
మీ పెడిగ్రీ మీ రిస్క్ విషయంలో ఏమి సూచిస్తుందో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. గుర్తులను చదవడం ఒక నైపుణ్యం. కుటుంబంలోని తీరును, వయసులను, తెలియని ఖాళీలను బేరీజు వేయడం మరో నైపుణ్యం — అది కౌన్సెలర్ పని. మీ ప్రత్యేక బొమ్మకు అర్థం ఏమిటి అనేది, దాన్ని గీసిన కౌన్సెలర్ను అడగాల్సిన ప్రశ్న.
క్లినిక్ను బట్టి బొమ్మలు కొంచెం మారతాయి
ఈ ప్రమాణాన్ని విస్తృతంగా వాడతారు. కానీ కౌన్సెలర్లు తమ సొంత నోట్స్ను, షేడింగ్ కీలను జోడిస్తారు. మీ బొమ్మ మీద ఉన్న కీని ఎప్పుడూ ముందుగా చదవండి. ఏదైనా గుర్తు అర్థం కాకపోతే అడగండి.
భారతీయ కుటుంబాల్లో ఎక్కడ మరింత జాగ్రత్త అవసరం?
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో బంధువుల మధ్య వివాహాలు సాధారణం. దాని వల్ల కొన్ని బొమ్మల్లో గీతలు తిరిగి వెనక్కి చుట్టుకుంటాయి, ఒకే బంధువు రెండు వైపులా కనిపించవచ్చు. మీ తల్లిదండ్రులు ఒకరికొకరు రక్త సంబంధీకులైతే, ఆ విషయం కౌన్సెలర్కు సూటిగా చెప్పండి. కుటుంబ వృక్షాన్ని ఎలా చదవాలో అది మారుస్తుంది.
ఇది ఎవరికి వర్తించదు?
కుటుంబంలో పెద్ద వయసులో ఒక్క బంధువుకు మాత్రమే క్యాన్సర్ వచ్చిన చాలామందికి వివరమైన పెడిగ్రీ అవసరం ఉండదు. టెస్టింగ్ అవసరం లేదని చూపించడానికి, మీ డాక్టర్ తీసుకునే సాధారణ కుటుంబ చరిత్ర చాలాసార్లు సరిపోతుంది.
సాధారణ నమ్మకాలు
పెడిగ్రీ గురించి కుటుంబాలు అనుకునే నాలుగు విషయాలు, అసలు నిజం ఏమిటి?
ఆరోగ్యంగా ఉన్న బంధువులు కూడా అంతే ముఖ్యం. ఐదుగురు ఆరోగ్యవంతులైన అక్కచెల్లెళ్లు ఉన్న తల్లి కథ వేరు, క్యాన్సర్ వచ్చిన ఒకే ఒక సోదరి ఉన్న తల్లి కథ వేరు.
జన్యువులో మార్పును మగవారు కూడా సరిగ్గా ఆడవారిలాగే తమలో కలిగి ఉంటారు, పిల్లలకు అందిస్తారు. ఆడవారు తక్కువగా ఉన్న నాన్న వైపు కుటుంబంలో ఒక తీరు దాగి ఉండవచ్చు. మగవారిని కూడా బొమ్మలో గీసినప్పుడే అది బయటపడుతుంది.
సాధారణంగా వచ్చే క్యాన్సర్లు యాదృచ్ఛికంగానో, కుటుంబం అంతా పంచుకునే అలవాట్ల వల్లనో ఒకే కుటుంబంలో కలిసి కనిపించవచ్చు. కౌన్సెలర్ నింపిన ఆకారాల సంఖ్యను మాత్రమే కాదు, క్యాన్సర్ రకాన్ని, వయసును కూడా చూస్తారు.
మీకు కొత్త విషయం తెలిసినప్పుడల్లా పెడిగ్రీని అప్డేట్ చేస్తారు. కొత్తగా ఎవరికైనా క్యాన్సర్ నిర్ధారణ అయినా, ఒక వయసును సరిచేయాల్సి వచ్చినా, ఆ విషయం ఎప్పుడూ మీ కౌన్సెలర్కు తెలియజేయాలి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పెడిగ్రీ చదవడం గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
నా పెడిగ్రీ కాపీ అడగవచ్చా?
అడగవచ్చు. అది మీ రికార్డులో భాగం, చాలామంది కౌన్సెలర్లు సంతోషంగా ఇస్తారు. కాపీ ఉంటే ఇంట్లో పెద్దవాళ్లతో కలిసి దాన్ని చూసుకోవచ్చు. మీకు తెలియని వివరాలు తరచుగా వారికి గుర్తుంటాయి.
నా బొమ్మలో ఏదైనా పొరపాటు కనిపిస్తే?
వీలైనంత త్వరగా మీ కౌన్సెలర్కు చెప్పండి — టెస్టింగ్ అయిపోయిన తర్వాతైనా సరే. తప్పు క్యాన్సర్ రకం లేదా తప్పు వయసు మీకు, మీ బంధువులకు ఇచ్చే సలహాను మార్చవచ్చు. బొమ్మను అప్డేట్ చేసి, రిస్క్ అంచనాను మళ్లీ చూస్తారు.
అమ్మకు క్యాన్సర్ వస్తే నాన్న వైపు బంధువులను ఎందుకు గీస్తున్నారు?
ఎందుకంటే జన్యు మార్పు తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరి నుంచైనా రావచ్చు. కుటుంబంలో ఒక తీరు ఎక్కడ ఉందో, అసలు ఉందో లేదో అంచనా వేయడానికి కౌన్సెలర్కు రెండు వైపులా అవసరం. నాన్న వైపు నుంచి వచ్చే మార్పు కూడా సరిగ్గా అదే విధంగా పనిచేస్తుంది.
దత్తత తీసుకున్న బంధువులను ఎలా చూపిస్తారు?
దత్తత వచ్చిన వ్యక్తి గుర్తు చుట్టూ సాధారణంగా చతురస్ర బ్రాకెట్లు [ ] గీస్తారు. ఆ వ్యక్తిని కుటుంబంలోకి దత్తత తీసుకున్నారా, లేక బయటికి దత్తత ఇచ్చారా అనేది ఒక గీత చూపిస్తుంది. దత్తత వచ్చిన బంధువులకు రక్త సంబంధీకులకు ఉండే అదే వారసత్వ రిస్క్ ఉండదు కాబట్టి ఇది ముఖ్యం.
కవలలను ఎలా గీస్తారు?
కవలలు రెండు వేర్వేరు గీతల నుంచి కాకుండా ఒకే బిందువు నుంచి వేలాడతారు. ఒకేలా ఉండే కవలల (identical twins) రెండు గీతలను ఒక చిన్న అడ్డు పట్టీ కలుపుతుంది. ఒకేలా ఉండే కవలలకు ఒకే జన్యువులు ఉంటాయి. కాబట్టి ఒకరి ఫలితం సాధారణంగా మరొకరికి కూడా వర్తిస్తుంది.
ఒక బంధువు పక్కన ప్రశ్నార్థకం ఉంటే అర్థం ఏమిటి?
ఆ వివరం ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదు. రకం తెలియకుండా క్యాన్సర్ అని మాత్రమే మీకు చెప్పి ఉండవచ్చు, లేదా వయసు ఒక అంచనా కావచ్చు. ఆ బంధువు వివరాలను పూర్తిగా లెక్కలోకి తీసుకునే ముందు, నిర్ధారించడానికి రికార్డులు వెతకమని కౌన్సెలర్ మిమ్మల్ని అడగవచ్చు.
నా తల్లిదండ్రులు బంధువులా అని కౌన్సెలర్ ఎందుకు అడుగుతున్నారు?
తల్లిదండ్రులు ఒకరికొకరు రక్త సంబంధీకులైతే, వారిద్దరిలో ఒకే అరుదైన జన్యు మార్పు ఉండే అవకాశం ఎక్కువ. కొన్ని వారసత్వ వ్యాధుల్లో ఇది మిగతావాటి కంటే ఎక్కువ ముఖ్యం. ఇది ఎలాంటి తీర్పు లేకుండా అడిగే వైద్యపరమైన ప్రశ్న మాత్రమే. దీన్ని రెండు గీతలతో నమోదు చేస్తారు.
అపాయింట్మెంట్కు ముందే నా కుటుంబ వృక్షాన్ని నేనే గీయవచ్చా?
బొమ్మ కంటే రాసిన జాబితా ఎక్కువ ఉపయోగపడుతుంది. రెండు వైపులా ఉన్న ప్రతి బంధువును, వారికి క్యాన్సర్ వచ్చిందా, ఏ రకం, అప్పుడు దాదాపు ఎంత వయసు — ఇవన్నీ రాసుకోండి. ఏమి తీసుకురావాలో సందేహం ఉంటే CION హెల్ప్లైన్కు ఫోన్ చేయండి.
CION ఆంకాలజిస్టులను కలవండి. మీ కుటుంబ చరిత్ర లేదా జెనెటిక్ రిపోర్ట్ను వారి దగ్గరకు తీసుకురండి.
కుటుంబంలో క్యాన్సర్ ఎక్కువగా కనిపించినవారిని మా మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు చూస్తారు, అవసరమైన చోట జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్, టెస్టింగ్ ఏర్పాటు చేస్తారు, ఆ తర్వాతి తనిఖీలను ప్లాన్ చేస్తారు.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Cancer Genetics Risk Assessment and Counseling (PDQ)–Health Professional Version
- MedlinePlus Genetics — Why is it important to know my family health history?
- Cancer Research UK — What happens when you see a genetic counsellor
- National Cancer Institute — Genetic Testing for Inherited Cancer Susceptibility Syndromes
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
మీ కుటుంబ వృక్షాన్ని ఎవరైనా మీతో కలిసి చూడాలనుకుంటున్నారా?
జెనెటిక్ కౌన్సెలర్ మీ పెడిగ్రీని మీతో కలిసి చూసి, తప్పుగా అనిపించే దేన్నైనా సరిచేయగలరు. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.