కీమో వల్ల పిల్లలు పుట్టకుండా పోతారా? రిస్క్, వయసు, కోలుకోవడం

అలా జరగవచ్చు, కానీ ఎప్పుడూ కాదు. జరిగినా అది చాలాసార్లు శాశ్వతం కాదు. కీమో సంతాన సామర్థ్యంపై ప్రభావం చూపుతుందా అనేది ప్రధానంగా మూడు విషయాలపై ఆధారపడుతుంది: వాడే మందుల రకం, చికిత్స మొత్తం మీద అందిన మొత్తం మోతాదు, చికిత్స సమయంలో మీ వయసు.

కొన్ని మందుల గ్రూపులు, ముఖ్యంగా సైక్లోఫాస్ఫమైడ్ (Cyclophosphamide) లాంటి ఆల్కైలేటింగ్ మందులు (alkylating agents), స్టెమ్ సెల్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌కు ముందు ఇచ్చే హై-డోస్ చికిత్స అండాశయాలను గానీ, వీర్యకణాలు తయారుచేసే కణాలను గానీ శాశ్వతంగా దెబ్బతీసే అవకాశం ఎక్కువ. మిగతా మందుల గ్రూపుల్లో రిస్క్ తక్కువ. కీమోతో పాటు పొత్తికడుపు లేదా వృషణాల దగ్గర రేడియేషన్ గానీ, ప్రత్యుత్పత్తి అవయవాలకు సర్జరీ గానీ జరిగితే ప్రభావం పెరుగుతుంది.

వయసు ఈ లెక్కను బాగా మారుస్తుంది. స్త్రీల అండాశయాల్లో అండాల నిల్వ పుట్టుకతోనే నిర్ణయమై ఉంటుంది, వయసుతో తగ్గుతూ వస్తుంది. చిన్న వయసు స్త్రీ చికిత్సలో కొన్ని అండాలు కోల్పోయినా, నెలసరి, సంతానం తిరిగి రావడానికి సరిపడా మిగిలి ఉండవచ్చు. నెలసరి ఆగిపోయే వయసుకు (menopause) దగ్గరగా ఉన్న స్త్రీ మిగిలిన నిల్వ మొత్తం కోల్పోయి మెనోపాజ్‌లోకి వెళ్లిపోవచ్చు.

పురుషుల్లో చికిత్స సమయంలో వీర్యం తయారీ తరచుగా ఆగిపోతుంది లేదా తగ్గుతుంది. కానీ వీర్యాన్ని తయారుచేసే మూల కణాలు (stem cells) నెలలు లేదా సంవత్సరాల్లో కోలుకోవచ్చు. తీవ్రత తక్కువ చికిత్స తర్వాత, చిన్న వయసు పురుషుల్లో ఇది ఎక్కువగా జరుగుతుంది. సంతాన సామర్థ్యం తిరిగి వచ్చినా అది తగ్గి ఉండవచ్చు. స్త్రీలలో మెనోపాజ్ మామూలు కంటే ముందుగా రావచ్చు.

ఒక వ్యక్తికి సరిగ్గా ఏమి జరుగుతుందో ఎవరూ ఖచ్చితంగా చెప్పలేరు. అందుకే చికిత్స మొదలయ్యే ముందు సంతాన సంరక్షణ (fertility preservation) గురించి మాట్లాడటం, పిల్లలు కావాలనుకుంటే చికిత్స తర్వాత టెస్ట్ చేయించుకోవడం సురక్షితమైన మార్గం. ఈ పేజీ సాధారణ ధోరణులను మాత్రమే వివరిస్తుంది. ఇది మీ విషయంలో అంచనా కాదు.

తాత్కాలిక ప్రభావాలు సాధారణం

చికిత్స సమయంలో నెలసరి ఆగిపోవచ్చు, వీర్యకణాల సంఖ్య తగ్గవచ్చు. చాలామందిలో చికిత్స తర్వాత ఇవి మళ్లీ మామూలుకు వస్తాయి.

కోలుకోవడానికి సమయం పడుతుంది

కొందరికి నెలలు పడుతుంది, మరికొందరికి సంవత్సరాలు. ఏం జరుగుతోందో టెస్ట్‌లు చూపిస్తాయి.

చికిత్స సమయంలోనూ గర్భం రావచ్చు

సంతాన సామర్థ్యం తగ్గిందంటే పూర్తిగా లేదని కాదు. గర్భనిరోధం తప్పనిసరి.

మీ చికిత్స తర్వాత మీకు పిల్లలు పుట్టరా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. పైన ఉన్న వర్గాలు చాలా విస్తృతమైనవి. ఒక్కొక్కరి స్పందన ఒక్కోలా ఉంటుంది. మీ వ్యక్తిగత రిస్క్‌ను మీ ఆంకాలజిస్ట్, అవసరమైతే సంతాన నిపుణులతో కలిసి, మాత్రమే అంచనా వేయగలరు.

చికిత్స తర్వాత గానీ, సంతాన సంరక్షణ తర్వాత గానీ పిల్లలు కలిగే విజయ శాతాలను కూడా ఈ పేజీ ఇవ్వలేదు. అవి చాలా వ్యక్తిగత అంశాలపై ఆధారపడతాయి, నిపుణులతోనే మాట్లాడాలి.

కీమో అండాశయాలపై ఎలా ప్రభావం చూపుతుంది?

స్త్రీ పుట్టినప్పుడే జీవితంలో ఉండే అండాలన్నీ అండాశయాల్లోని చిన్న సంచుల్లో (follicles) నిల్వ ఉంటాయి. ఏళ్లు గడిచేకొద్దీ ఈ నిల్వ సహజంగా తగ్గుతుంది. అది అయిపోయినప్పుడు మెనోపాజ్ వస్తుంది. కీమో పెరుగుతున్న ఫాలికల్స్‌ను దెబ్బతీస్తుంది, విశ్రాంతిలో ఉన్నవాటినీ నాశనం చేయగలదు. దాంతో నిల్వ తగ్గుతుంది. తాత్కాలికంగా చికిత్స సమయంలో నెలసరి ఆగిపోవడం తరచుగా జరుగుతుంది.

నెలసరి, సంతానం తిరిగి వస్తాయా అనేది ఎన్ని ఫాలికల్స్ మిగిలాయన్న దానిపై ఆధారపడుతుంది. ఎక్కువ నిల్వతో, సాధారణంగా చిన్న వయసులో చికిత్స మొదలుపెట్టిన స్త్రీకి సంతానం తిరిగి వచ్చేంత మిగిలే అవకాశం ఎక్కువ, కానీ ఆమెకు పిల్లలు కనే సంవత్సరాలు తగ్గిపోవచ్చు. తక్కువ నిల్వ ఉన్న స్త్రీ, చాలాసార్లు వయసు పైబడినవారు, దాన్ని పూర్తిగా కోల్పోయే అవకాశం ఎక్కువ. అందుకే వయసు ఇంత బలమైన సూచిక. చికిత్స తర్వాత అండాల నిల్వ టెస్ట్‌లు ప్లాన్ చేసుకోవడానికి అందుకే అంత ఉపయోగపడతాయి.

కీమో వీర్యం తయారీపై ఎలా ప్రభావం చూపుతుంది?

పురుషుల్లో వృషణాల్లోని మూల కణాల నుంచి వీర్యకణాలు నిరంతరం తయారవుతాయి. వీర్యకణాలుగా మారే వేగంగా విభజించే కణాలను కీమో దెబ్బతీస్తుంది. అందుకే చికిత్స మొదలుపెట్టిన కొన్ని వారాల్లోనే వీర్యకణాల సంఖ్య బాగా పడిపోతుంది. మూల కణాలు బతికి ఉంటే, చికిత్స ముగిసిన తర్వాత వీర్యం తయారీ మళ్లీ మొదలవుతుంది. కానీ దానికి చాలా నెలలు లేదా కొన్ని సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు. సంఖ్య మునుపటి స్థాయికి రాకపోవచ్చు.

కొన్ని చికిత్సలు, ముఖ్యంగా ఎక్కువ మొత్తంలో ఆల్కైలేటింగ్ మందులు, ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌కు ముందు హై-డోస్ చికిత్స, మూల కణాలనే నాశనం చేసి శాశ్వత సంతానలేమికి దారితీయవచ్చు. టెస్టోస్టెరాన్ లాంటి హార్మోన్లపై ప్రభావం వీర్యం తయారీ కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే ఒక పురుషుడు బాగానే ఉన్నట్టు అనిపించి, లైంగిక జీవితం మామూలుగా ఉన్నా, వీర్యకణాలు చాలా తక్కువగా లేదా అసలు లేకుండా ఉండవచ్చు. వీర్యకణాలు తిరిగి వచ్చాయో లేదో వీర్య పరీక్ష మాత్రమే చూపిస్తుంది.

రిస్క్ గురించి నిజాయితీగా మాట్లాడటం

ఒక్కొక్కరి ఫలితం వేరుగా ఉంటుంది కాబట్టి డాక్టర్లు సంతాన రిస్క్‌ను ఖచ్చితమైన అంకెల్లో కాకుండా విస్తృత వర్గాల్లో చెబుతారు. ఆ వర్గం మీకు ఏమిటి అర్థం, ఏ విషయాల్లో స్పష్టత లేదు, సంతాన నిపుణులు ఇంకా వివరంగా చెప్పగలరా అని అడగడం సహజమే. నిజాయితీగా జరిగే సంభాషణలు తర్వాత బాధపడని నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి సహాయపడతాయి.

తర్వాత ఏం చేయాలి?

చికిత్సకు ముందు మీ సంతాన రిస్క్ గురించి ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగండి. పిల్లలు మీకు ముఖ్యం కావచ్చు అనిపిస్తే సంరక్షణ గురించి ఆలోచించండి. చికిత్స సమయంలో గర్భనిరోధం వాడండి. కుటుంబాన్ని ప్లాన్ చేసుకోవడానికి సిద్ధమైనప్పుడు సంతాన టెస్ట్‌లు అడగండి.