నోటి సంరక్షణ
కీమోథెరపీ సమయంలో నోటి ఇన్ఫెక్షన్ మరియు నోటిలో తెల్లని మచ్చలు
కీమోథెరపీ సమయంలో నాలుకపై, చెంపల లోపల పెరుగులా కనిపించే తెల్లని మచ్చలు చాలావరకు ఫంగస్ ఇన్ఫెక్షన్. వీటికి ఇంకా ఎక్కువ పుక్కిలించడం కాదు, డాక్టర్ రాసిచ్చే మందు అవసరం. చికిత్స వల్ల వచ్చే సాధారణ నోటి పుండ్లు వేరుగా కనిపిస్తాయి, వాటికి చికిత్స కూడా వేరు. ఈ రెంటినీ ఎలా గుర్తిస్తారు, మీరు చెప్పిన తర్వాత ఏమి జరుగుతుంది, దీనితో పాటు జ్వరం వస్తే అది ఎందుకు ఎమర్జెన్సీ అవుతుంది — ఈ పేజీ వీటిని వివరిస్తుంది.
సూటిగా సమాధానం
నోటిలో కనిపించే తెల్లని మచ్చలు ఏమిటి?
కీమోథెరపీ సమయంలో నోటిలో తెల్లని మచ్చలు కనిపిస్తే, అవి చాలావరకు ఫంగస్ వల్ల వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్. దీన్నే థ్రష్ (thrush) అంటారు. పెరుగు లేదా పనీర్ ముక్కలు నాలుకపై, చెంపల లోపలి భాగంలో, అంగిలిపై అతుక్కున్నట్టు కనిపిస్తాయి. వాటిని తుడిస్తే ఊడిపోయి, కింద ఎర్రగా, కొన్నిసార్లు రక్తం కారే భాగం బయటపడుతుంది.
ఇది ముఖ్యం ఎందుకంటే సాధారణ నోటి పుండ్ల (mucositis) కంటే దీనికి చికిత్స వేరు. పుక్కిలించడం, మెత్తగా బ్రష్ చేయడం వల్ల ఇది తగ్గదు. దీనికి డాక్టర్ రాసిచ్చే యాంటీ ఫంగల్ మందు అవసరం. ఎంత త్వరగా చూపిస్తే అంత సులువుగా కుదుటపడుతుంది.
చికిత్స సమయంలో ఇది ఎందుకు వస్తుంది?
థ్రష్కు కారణమయ్యే ఫంగస్ చాలామంది నోటిలో ఏ ఇబ్బందీ కలిగించకుండా ఉంటుంది. సైకిల్ తర్వాతి రోజుల్లో తెల్ల రక్తకణాలు తగ్గినప్పుడు ఆ సమతుల్యత చెడిపోయి అది విపరీతంగా పెరుగుతుంది. నోరు ఎండిపోవడం, కట్టుడు పళ్లు, స్టెరాయిడ్లు, యాంటీబయాటిక్స్ — ఇవన్నీ దాని అవకాశాన్ని పెంచుతాయి. వీటిలో కొన్ని క్యాన్సర్ చికిత్సలో భాగంగానే వస్తాయి.
ఇది కాకపోతే ఏమై ఉంటుంది?
నాలుకపై మాత్రమే తెల్లని పొర ఉండి, తుడిచినా ఊడకపోతే అది చాలాసార్లు నోరు ఎండిపోవడం వల్ల ఏర్పడిన పొరే, ఇన్ఫెక్షన్ కాదు. చికిత్స వల్ల వచ్చే పుండ్లు సాధారణంగా పసుపు-బూడిద రంగులో, చుట్టూ ఎర్రగా ఉంటాయి; క్రీమ్ లాంటి తెలుపు రంగులో ఉండవు. ఈ తేడాను మీరే నిర్ణయించాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ మందు రాయకముందు మీ టీమ్ ఒకసారి నోటిలో చూడాలని ఎందుకు అంటారో ఇది వివరిస్తుంది.
మచ్చలను గోకి తీయడానికి ప్రయత్నించవద్దు. దాని వల్ల కింది పొర చిరిగి, రక్తం కారడం, నొప్పి ఇంకా ఎక్కువవుతాయి.తేడా గుర్తించడం
నోటి నొప్పి ఎక్కువగా ఈ మూడింటిలో ఒకటిగా తేలుతుంది
ఇవి ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోతాయి, ఒకే వ్యక్తికి ఒకేసారి ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఉండవచ్చు. అందుకే ఒకేలా అనిపించే నొప్పికి వేర్వేరు విజిట్లలో వేర్వేరు చికిత్స ఇస్తారు.
ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ (థ్రష్)
క్రీమ్ లాంటి తెల్లని మచ్చలు, తుడిస్తే ఊడిపోతాయి, కింద ఎర్రని పచ్చి గాయం లాంటి భాగం, కొన్నిసార్లు పెదవుల చివర్లలో పగుళ్లు. రుచి తగ్గిపోవడం లేదా ఉప్పగా అనిపించడం, ఆహారం గొంతులో అతుక్కున్నట్టు ఉండటం కూడా ఉంటాయి.
సాధారణంగా
- రక్తకణాలు తగ్గిన రోజుల్లో కనిపిస్తుంది
- యాంటీ ఫంగల్ మందుతో చికిత్స
- మందు వాడుతూ వారం రోజుల్లో తగ్గుముఖం
చికిత్స వల్లే వచ్చే నొప్పి
మందులు నోటి లోపలి పొరను పలచబరచడం వల్ల ఎర్రబడటం, లోతు తక్కువ పుండ్లు. తుడిస్తే ఊడే తెల్లని పొర ఉండదు. ఇది సైకిల్ను అనుసరిస్తుంది — చికిత్స అయిన కొన్ని రోజులకు ఎక్కువై, తర్వాతి సైకిల్ ముందు తగ్గుతుంది.
దీనికి యాంటీ ఫంగల్ కాదు — పుక్కిలింతలు, మెత్తని ఆహారం, నొప్పి తగ్గించే మందులతో చూసుకుంటారు.వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్
పెదవులపై లేదా చుట్టుపక్కల కోల్డ్ సోర్స్, లేదా నొప్పితో కూడిన చిన్న బొబ్బలు పగిలి పుండ్లుగా మారడం. ఇంతకుముందు ఇవి వచ్చినవారికే చికిత్స సమయంలో మళ్లీ వస్తాయి. ఏమీ కనిపించకముందే జివ్వుమనే అనుభూతి వస్తుంది.
టీమ్కు చెప్పాల్సినవి
- మీకు ముందు నుంచీ కోల్డ్ సోర్స్ వస్తుంటే
- మచ్చలు కాకుండా బొబ్బలు కనిపిస్తే
లోపల ఉన్న పంటి సమస్య
ఒకే చోట ఉండిపోయే నొప్పి, కొరికినప్పుడు ఎక్కువయ్యే నొప్పి, లేదా నోటి పొర నుంచి కాకుండా పంటి నుంచి వచ్చే నొప్పి. నోటికి అప్పటికే ఉన్న సమస్యను కీమో వల్లే అని అనుకోవడం సులువు, ముఖ్యంగా చాలా కాలంగా దంత వైద్యుడిని చూపించుకోకపోతే.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండికీమోథెరపీ సమయంలో నోటి ఇన్ఫెక్షన్తో పాటు జ్వరం వస్తే అదే రోజు చూపించాలి. తెల్ల రక్తకణాలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇన్ఫెక్షన్ మొదలయ్యే చోట్లలో నోరు ముందు వరుసలో ఉంటుంది, అది రక్తంలోకి వేగంగా పాకవచ్చు. దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లి, ఆ వ్యక్తి కీమోథెరపీ తీసుకుంటున్నారని స్పష్టంగా చెప్పండి. పారాసిటమాల్ వేసి ఎదురుచూడవద్దు; ఇంట్లో మిగిలిపోయిన యాంటీబయాటిక్ మొదలుపెట్టవద్దు — అది జ్వరాన్ని తగ్గించి లోపల ఏమి జరుగుతుందో కప్పిపుచ్చుతుంది తప్ప, దానికి చికిత్స చేయదు.
ఏమి ఆశించాలి
మీరు చెప్పిన తర్వాత ఏమి చేస్తారు?
నోటిలో ఒకసారి చూస్తారు
చాలా సందర్భాల్లో రోగ నిర్ధారణ అంతే. డాక్టర్ లేదా నర్స్ టార్చ్ వెలుతురులో చూసి, మచ్చలు తుడిస్తే ఊడుతున్నాయా అని చెక్ చేసి, ఎంత కాలంగా ఉంది, తినడానికి ఎంత ఇబ్బందిగా ఉంది అని అడుగుతారు.
అప్పుడప్పుడు స్వాబ్
సాధారణంగా దీని అవసరం ఉండదు. కనిపించే తీరు స్పష్టంగా లేకపోతే, ఇన్ఫెక్షన్ మళ్లీ మళ్లీ వస్తుంటే, లేదా మొదటి చికిత్స పనిచేయకపోతే తీసుకుంటారు. మచ్చపై మెల్లగా బ్రష్ రాసే, కొన్ని క్షణాల్లో అయిపోయే సులువైన పని ఇది.
మందు రాస్తారు
ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్కు యాంటీ ఫంగల్ మందు ఇస్తారు. ఎంత వ్యాపించిందనే దాన్ని బట్టి పుక్కిలించే ద్రావణంగా, జెల్గా లేదా మాత్రలుగా ఇస్తారు. తగ్గినట్టు కనిపించినా కోర్సు పూర్తి చేయమని మీ డాక్టర్ సాధారణంగా చెబుతారు — మధ్యలో ఆపేయడమే అది మళ్లీ రావడానికి కారణం.
నోటి సంరక్షణ పద్ధతిని మళ్లీ చూస్తారు
పుక్కిలించడం, మెత్తగా బ్రష్ చేయడం, కట్టుడు పళ్ల శుభ్రత, నోరు ఎండిపోతోందా అనే విషయాలు. తర్వాతి సైకిల్లో ఇది మళ్లీ రాకుండా ఆపేది ఈ భాగమే; మచ్చలు తగ్గగానే చాలామంది వదిలేసేది కూడా ఇదే.
అవకాశం తగ్గించడం
మళ్లీ రాకుండా నిజంగా ఏమి ఉపయోగపడుతుంది?
ప్రమాదాన్ని పూర్తిగా తీసేయలేం. ఎందుకంటే ఆ ఫంగస్ అప్పటికే నోటిలో ఉంటుంది, రక్తకణాలు తగ్గే రోజులు చికిత్సలో భాగమే. మీరు మార్చగలిగేది దానికి ఎంత అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఉన్నాయి అనేది మాత్రమే.
నోరు తడిగా, శుభ్రంగా ఉంచుకోండి
నోరు ఎండిపోవడమే దానికి పెద్ద ఆహ్వానం. రోజంతా కొద్దికొద్దిగా నీళ్లు తాగుతూ ఉండండి, ఉప్పు-బేకింగ్ సోడా కలిపిన నీటితో రోజుకు చాలాసార్లు పుక్కిలించండి, చిగుళ్లు నొప్పిగా ఉన్నా మెత్తగా బ్రష్ చేయడం ఆపవద్దు. పళ్లపై మిగిలిపోయిన మురికి ఇన్ఫెక్షన్కు కూర్చోవడానికి చోటు ఇస్తుంది.
కట్టుడు పళ్ల విషయంలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ
థ్రష్ మళ్లీ మళ్లీ రావడానికి అత్యంత సాధారణ కారణం ఇవే. రాత్రిపూట తీసేయండి, ప్రతిరోజూ శుభ్రం చేయండి, ఇన్ఫెక్షన్కు చికిత్స జరుగుతున్నంత కాలం వాటిని పూర్తిగా పక్కన పెట్టండి. లేకపోతే ఆ ప్లేట్ నుంచే ఫంగస్ మళ్లీ నోటికి చేరుతుంది.
సమతుల్యతను మార్చే వాటిని టీమ్కు చెప్పండి
స్టెరాయిడ్లు, యాంటీబయాటిక్స్, ఇన్హేలర్లు, షుగర్ వ్యాధి — ఇవన్నీ అవకాశాన్ని పెంచుతాయి. వీటిలో దేన్నైనా ఆపాల్సి వస్తుందని కాదు. కానీ ఇవి తెలిస్తే మీ టీమ్ దేనిని గమనించాలి, కొన్నిసార్లు దానితో పాటు ఏమి ఇవ్వాలి అనేది మారుతుంది.
స్టెరాయిడ్ ఇన్హేలర్ వాడుతుంటే, ప్రతిసారి వాడిన తర్వాత నోరు పుక్కిలించడం నిజంగా తేడా చూపిస్తుంది, దానికి పట్టేది కొన్ని క్షణాలే.మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
నిజం చెప్పాలంటే
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు
మీ నోటిలో ఉన్నది ఏమిటో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. మాటల్లో వివరించడానికి ఒక హద్దు ఉంది. తక్కువ వెలుతురులో ఫోన్లో తీసిన ఫొటోలో థ్రష్, చికిత్స వల్ల వచ్చే పుండ్లు, వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ ఒకేలా కనిపించవచ్చు. ఎవరో ఒకరు నేరుగా చూడాల్సిందే.
మీకు ఏ మందు, ఎంత కాలం కావాలో కూడా ఇది చెప్పలేదు. ఇన్ఫెక్షన్ ఎంత వ్యాపించింది, మీరు ఇంకా ఏమి వాడుతున్నారు, చికిత్సను మీ కిడ్నీలు, కాలేయం (లివర్) ఎలా తట్టుకుంటున్నాయి అనే వాటిపై అది ఆధారపడి ఉంటుంది. యాంటీ ఫంగల్ మందులు సాధారణంగా వాడే చాలా మందులతో కలిసి పనిచేసే తీరు మారుతుంది. మెడికల్ షాపులో నేరుగా కొనకుండా వాటిని డాక్టర్ రాసిస్తారు అందుకే.
ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి
నోటిలో తెల్లని మచ్చలు కనిపిస్తే తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ వరకు ఆగకుండా మీ టీమ్కు ఫోన్ చేయండి. అప్పటివరకు పుక్కిలించడం, బ్రష్ చేయడం కొనసాగించండి. దానితో పాటు జ్వరం ఉంటే దాన్ని ఎమర్జెన్సీగా భావించి అదే రోజు వెళ్లండి. మెడికల్ షాపులో నేరుగా కొన్నవి సహా, మీరు వాడుతున్న మందుల జాబితా వెంట తీసుకెళ్లండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
నోటి ఇన్ఫెక్షన్ గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
థ్రష్ ఇంట్లో ఇతరులకు అంటుకుంటుందా?
ఆచరణలో అంటుకోదు. ఆ ఫంగస్ చాలామంది నోటిలో ఏ ఇబ్బందీ కలిగించకుండా అప్పటికే ఉంటుంది; రోగనిరోధక శక్తి తగ్గినప్పుడే అది విపరీతంగా పెరుగుతుంది. కుటుంబ సభ్యులు దూరంగా ఉండాల్సిన, విడిగా తినాల్సిన అవసరం లేదు. సాధారణ జాగ్రత్తలు చాలు — టూత్బ్రష్, గ్లాసు, స్పూన్ పంచుకోవద్దు.
ఇంటి చిట్కాలతో దీన్ని తగ్గించుకోవచ్చా?
ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్కు యాంటీ ఫంగల్ మందు అవసరం. ఉప్పు నీళ్లతో పుక్కిలించడం, కొబ్బరి నూనె, తేనె, వేప వల్ల ఇది తగ్గదు. అవి ప్రయత్నిస్తూ గడిపే కాలంలో తినడం ఇంకా కష్టమవుతుంది, ఇన్ఫెక్షన్ వ్యాపించవచ్చు. నోటి సంరక్షణగా పుక్కిలించడం కొనసాగించండి, కానీ మందును మాత్రం డాక్టర్ దగ్గర రాయించుకోండి.
మందు ఆపగానే మచ్చలు మళ్లీ వచ్చాయి. ఎందుకు?
సాధారణంగా తగ్గినట్టు కనిపించగానే కోర్సును మధ్యలో ఆపేయడం వల్ల, లేదా దాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తెచ్చిపెట్టే ఏదో ఒకటి ఉండటం వల్ల — ఎక్కువగా శుభ్రం చేయని, రాత్రిపూట తీసేయని కట్టుడు పళ్లు. నోరు ఎండిపోవడం, ప్రతి సైకిల్ తర్వాత రక్తకణాలు తగ్గే రోజులు కూడా మళ్లీ రావడాన్ని సాధారణం చేస్తాయి. మళ్లీ వచ్చిందని మీ టీమ్కు చెప్పండి.
ఇది గొంతులోకి దిగుతుందా?
దిగవచ్చు, అది త్వరగా చెప్పాల్సిన విషయం. మింగేటప్పుడు నొప్పి, ఛాతీ ఎముక వెనుక ఆహారం అతుక్కున్నట్టు అనిపించడం, నొప్పి కాకుండా మింగడమే కష్టం కావడం — ఇవి సంకేతాలు. దీనికి మరింత బలమైన చికిత్స కావాలి, ఇంట్లో పుక్కిలింతతో సర్దుకునే విషయం కాదు.
ఈ ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల నా తర్వాతి సైకిల్ వాయిదా పడుతుందా?
కొన్నిసార్లు పడవచ్చు. అలా జరిగితే అది వెనకడుగు కాదు, ఆలోచించి తీసుకున్న నిర్ణయం. ఇన్ఫెక్షన్, మీ బ్లడ్ కౌంట్, మీరు ఎంత బాగా తింటున్నారు — వీటిని బేరీజు వేసి మీ ఆంకాలజిస్ట్ నిర్ణయిస్తారు. నోరు కుదుటపడటానికి కొద్ది కాలం సైకిల్ వాయిదా వేయడం సాధారణమే, చికిత్స పనిచేయడం లేదని దీని అర్థం కాదు.
నా నాలుక తెల్లగా ఉంది కానీ తుడిస్తే ఊడటం లేదు. అది థ్రషేనా?
చాలాసార్లు కాదు. తుడిచినా ఊడని తెల్లని పొర ఎక్కువగా నోరు ఎండిపోవడం, తిండి తగ్గడం, నాలుక కదలికలు తగ్గడం వల్ల వస్తుంది; అవి మెరుగుపడగానే అది తగ్గిపోతుంది. అయినా దానితో పాటు నొప్పి, చెడు రుచి, తినడంలో ఇబ్బంది ఉంటే ఒకసారి చూపించుకోవడం మంచిది. దాన్ని గోకవద్దు.
నా టూత్బ్రష్ పారేయాలా?
అవును. ఇన్ఫెక్షన్కు చికిత్స పూర్తయ్యాక ఒకసారి మార్చండి, మళ్లీ వస్తే మరోసారి మార్చండి. నోటిలో ఉన్నది బ్రష్ వెంట్రుకల్లో నిలిచిపోతుంది. మూత పెట్టకుండా నిటారుగా ఉంచి, వాడకాల మధ్య ఆరనివ్వండి, ఇంట్లో ఇతరుల బ్రష్లకు దూరంగా పెట్టండి, ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు.
నోటి ఇన్ఫెక్షన్ రాకుండా పూర్తిగా ఆపగలమా?
ఆపలేం, అది నిజాయితీగా చెప్పడమే మంచిది. మంచి నోటి సంరక్షణ, కట్టుడు పళ్ల శుభ్రత, నోరు తడిగా ఉంచడం — ఇవి దాని అవకాశాన్ని గణనీయంగా తగ్గిస్తాయి, వచ్చినా సులువుగా తగ్గేలా చేస్తాయి. కానీ రక్తకణాలు తగ్గే రోజులు చికిత్స పనిచేసే విధానంలో భాగమే. ఆ రోజుల్లో మీరు ఎంత జాగ్రత్తగా ఉన్నా కొన్ని ఇన్ఫెక్షన్లు లోపలికి వస్తాయి.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
పేషెంట్ల అనుభవాలు
మేము చికిత్స చేసినవారి మాటల్లోనే వినండి
ప్రతి అనుభవం పేషెంట్ స్వయంగా చెప్పిన వీడియో. ఇక్కడ రాసిన టెస్టిమోనియల్స్ ఏవీ లేవు.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Oral Complications of Chemotherapy and Head/Neck Radiation (PDQ)
- Cancer Research UK — Mouth problems and cancer drugs
- Macmillan Cancer Support — Infection and cancer treatment
- MedlinePlus — Oral thrush
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
నోటిలో ఏదైనా కనిపించి భయమేస్తోందా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.