Medical Oncologist
కీమో సైడ్ ఎఫెక్ట్స్
మ్యూకోసైటిస్ అంటే ఏమిటి? కీమో వల్ల నోటి పుండ్లు ఎందుకు వస్తాయి
తినలేనంత, తాగలేనంత నోరు నొప్పిగా ఉంటే, దానికి ఒక వైద్య పేరు ఉంది: మ్యూకోసైటిస్. ఇది కీమోథెరపీలో చాలా సాధారణంగా కనిపించే సైడ్ ఎఫెక్ట్. నోరు, జీర్ణ నాళం లోపలి పొరలో వేగంగా పునరుద్ధరణ అయ్యే కణాలను కీమో దెబ్బతీయడం వల్ల వస్తుంది. ఇది ఒక క్రమంలో వస్తుంది: సైకిల్ మొదటి వారంలో మొదలై, తర్వాతి సైకిల్ దగ్గర పడేసరికి మానుతుంది. కారణం తెలిస్తే అదుపు చేయడం, ఎప్పుడు ఫోన్ చేయాలో తెలుసుకోవడం సులువు.
NG
వైద్యపరంగా సమీక్షించినవారు: Dr. Naresh GunduConsultant Medical Oncologist · MBBS, DNB (Internal Medicine), DM (Medical Oncology, AIIMS) · చివరి సమీక్ష సెప్టెంబర్ 2026, తదుపరి సమీక్ష సెప్టెంబర్ 2027
17+ప్యానెల్లో స్పెషలిస్టులు
15,000+చికిత్స పొందిన పేషెంట్లు
35+తెలంగాణ & ఆంధ్రప్రదేశ్లో కేంద్రాలు
12+హైదరాబాద్లో బ్రాంచీలు
సూటిగా సమాధానం
మీ నోటి లోపల నిజంగా ఏమి జరుగుతోంది?
మ్యూకోసైటిస్ (mucositis) అంటే నోరు, గొంతు, జీర్ణ నాళం లోపల ఉండే మెత్తటి పొర (mucosa) వాచిపోవడం. ఆ పొరను కొత్తగా తయారుచేసే కణాలను కీమోథెరపీ దెబ్బతీయడం వల్ల ఇది వస్తుంది. దీనివల్ల తినడం, తాగడం కష్టమయ్యేంత నొప్పి కలిగించే పుండ్లు వస్తాయి. పుండ్లు సాధారణంగా సైకిల్ మొదటి వారంలోనే మొదలై, ఆ సైకిల్ ముగిసేసరికి మానుతాయి.
మ్యూకోసా అంటే ఏమిటి?
మీ నోరు, గొంతు లోపల మ్యూకోసా అనే మెత్తటి కణజాలం పొరలా ఉంటుంది. ఈ పొర మామూలుగా ప్రతి కొన్ని రోజులకు తనను తాను కొత్తగా మార్చుకుంటుంది. శరీరంలో అత్యంత వేగంగా పునరుద్ధరణ అయ్యే భాగాల్లో ఇది ఒకటి.
కీమో దీన్ని ఎందుకు దెబ్బతీస్తుంది?
కీమో వేగంగా విభజన చెందే కణాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. మ్యూకోసా కూడా అంతే వేగంగా విభజన చెందుతుంది, అందుకే అదే ప్రక్రియలో చిక్కుకుంటుంది. పొర పగిలిపోతున్నప్పుడు అది వాచి, పచ్చిగా మారి, తెరిచిన పుండ్లు ఏర్పడతాయి. ఇది నోటిలో, గొంతులో, అన్నవాహికలో (oesophagus), కొన్ని రెజిమెన్లలో (మందుల కలయిక) కింది పేగుల్లో కూడా రావచ్చు.
ఇది అంచనా వేయగలిగే సైడ్ ఎఫెక్ట్. తీవ్రమైన మ్యూకోసైటిస్ మీ పోషణపై, కొన్నిసార్లు చికిత్స షెడ్యూల్పై ప్రభావం చూపుతుంది. తొందరగా చెబితే మీ బృందానికి ఎక్కువ మార్గాలు ఉంటాయి.ఎంత కాలం
మ్యూకోసైటిస్ ఎంత కాలం ఉంటుంది?
పుండ్లు సాధారణంగా కీమో సైకిల్ మొదలైన కొన్ని రోజులకు కనిపిస్తాయి. సైకిల్ మధ్యలో ఎక్కువ నొప్పిగా ఉంటాయి. ఆ సమయానికి దెబ్బతిన్న పొర మళ్లీ పెరగడానికి సమయం దొరకదు.
చాలామందికి తర్వాతి సైకిల్కు ముందు రోజుల్లో, శరీరం మళ్లీ ఆ పొరను కొత్తగా తయారు చేయడం మొదలుపెట్టగానే మానడం మొదలవుతుంది. కీమో పూర్తిగా ముగిసిన తర్వాత, చాలామందికి కొన్ని వారాల్లోనే నోరు మామూలు స్థితికి వస్తుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిప్రతిరోజూ
చికిత్స సమయంలో నోటిని ఎలా జాగ్రత్తగా చూసుకోవాలి?
ప్రతి భోజనం తర్వాత, పడుకునే ముందు మెల్లగా పుక్కిలించండి
మీ బృందం వేరే ఏదైనా చెప్పకపోతే, మామూలు ఉప్పు నీటితో పుక్కిలించండి. మెల్లగా పుక్కిలించండి. గట్టిగా పుక్కిలిస్తే ఇప్పటికే నొప్పిగా ఉన్న పొర ఇంకా ఇబ్బంది పడుతుంది.
ప్రతి ఉదయం అద్దంలో నోరు చూసుకోండి
కొత్త ఎరుపు, తెల్లటి మచ్చలు, పుండ్లు ఉన్నాయేమో చూడండి. మీ బృందానికి వివరించగలిగేలా ఏమి చూశారో రాసుకోండి. నోరు ఎలా కనిపిస్తోందన్న మార్పులే తర్వాత ఏమి చేయాలో నిర్ణయిస్తాయి.
బ్రష్ చేయడం ఆపకండి, మెల్లగా చేయండి
శుభ్రమైన నోరు బాగా మానుతుంది. మెత్తటి బ్రష్ వాడండి, గట్టిగా నొక్కకండి. నొప్పిగా ఉన్న చోట బ్రష్ చేయడం అసాధ్యమైతే, వేరే మార్గాల కోసం మీ బృందాన్ని అడగండి.
మెత్తటి, చల్లటి, కారం లేని ఆహారం ఎంచుకోండి
చల్లటి జావ, పెరుగు, మెదిపిన కూరగాయలు, పలుచటి సూప్లు వేడిగా, కారంగా, కరకరలాడే ఆహారం కంటే చాలా సులువు. ముద్దల మధ్య కొద్దికొద్దిగా నీళ్లు తాగడం సహాయపడుతుంది.
ముందే సిద్ధం
తర్వాతి సైకిల్కు ముందు ఏమి సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి?
- మెత్తటి బ్రిసిల్స్ ఉన్న టూత్బ్రష్
- పుక్కిలింత కోసం మామూలు ఉప్పు. ఫ్లేవర్ లేదా మందు కలిపినది కాదు.
- ప్రతి ఉదయం నోటి లోపల చూసుకోవడానికి చిన్న టార్చ్ లేదా ఫోన్ లైట్
- మెత్తటి, కారం లేని ఆహారం, పుండ్లు వచ్చాక కాదు, సైకిల్ మొదలవకముందే ఇంట్లో ఉంచుకోండి
- మీ బృందం రాత్రి వేళల్లో అందుబాటులో ఉండే ఫోన్ నంబర్, త్వరగా దొరికే చోట రాసి పెట్టుకోండి
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
!
మీ ఆంకాలజీ బృందానికి ఎప్పుడు ఫోన్ చేయాలి?
శరీరంలో నీరు తగ్గకుండా ఉండేంత కూడా మింగలేకపోతే, లేదా మీ బృందం ఇప్పటికే చెప్పినవి నొప్పిని తగ్గించకపోతే అదే రోజు ఫోన్ చేయండి.
పుండ్లతో పాటు నాలుకపై తెల్లటి మచ్చలు లేదా బూజులాంటి పూత ఉంటే అది ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ కావచ్చు. దానికి ప్రత్యేక చికిత్స కావాలి. ఆగకుండా మీ బృందానికి చెప్పండి.
నోటి పుండ్లతో పాటు ఏ జ్వరం వచ్చినా వెంటనే చూపించాలి. నోటిలో పగిలిన చర్మం ఇన్ఫెక్షన్కు దారి. కీమో సమయంలో జ్వరం ఎప్పుడూ అత్యవసరమే, చూద్దాంలే అని ఆగకూడదు.
ఇంకా తెలుసుకోవాల్సినవి
మ్యూకోసైటిస్ గురించి ఇంకా ఏమి తెలుసుకోవాలి?
నోరు నొప్పిగా ఉన్నప్పుడు మామూలుగా తినగలనా?
తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు మామూలుగా తినడం చాలాసార్లు సాధ్యం కాదు, అది ఊహించదగినదే. నీరు తగ్గకుండా చూసుకోవడం, ఏ రూపంలో వీలైతే ఆ రూపంలో శక్తినిచ్చే ఆహారం తీసుకోవడంపై దృష్టి పెట్టండి: చల్లటి సూప్లు, మెత్తటి ఆహారం, పులుపు, కారం లేని స్మూతీలు. బరువు తగ్గుతుంటే, లేదా ఏదీ లోపల నిలవకపోతే మీ బృందానికి చెప్పండి. డైటీషియన్ సలహా సహాయపడవచ్చు.
మెడికల్ షాపు మౌత్వాష్ వాడవచ్చా?
చాలా మౌత్వాష్లలో ఆల్కహాల్ లేదా గాఢమైన యాంటీసెప్టిక్స్ ఉంటాయి. అవి ఇప్పటికే దెబ్బతిన్న పొరను ఇంకా దెబ్బతీస్తాయి. మీ బృందం సూచించని మౌత్వాష్ ఏదీ వాడవద్దు. మామూలు ఉప్పు నీటికి మించి ఏదైనా కావాలంటే ప్రత్యేకంగా అడగండి. మీ చికిత్సకు, రెజిమెన్కు ఏది సురక్షితమో వారు చెబుతారు.
ప్రతి సైకిల్లో ఇలా జరుగుతుందా?
చాలాసార్లు జరుగుతుంది, కానీ తీవ్రత సైకిల్కు సైకిల్కు మారుతుంది. కొందరికి తర్వాతి సైకిల్స్ సులువుగా అనిపిస్తాయి, మరికొందరికి దానికి భిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రతిసారి ఎంత తీవ్రంగా ఉందో చెబితే, తర్వాతిసారి మీకు ఎలా సహాయం చేయాలో మీ బృందం మార్చగలదు. అందుకే ప్రతి సైకిల్ తర్వాత సరిగ్గా చెప్పడం ముఖ్యం.
చికిత్స సమయంలో డెంటిస్ట్ దగ్గరికి వెళ్లవచ్చా?
ఏ పంటి అపాయింట్మెంట్ అయినా ముందుగా మీ ఆంకాలజీ బృందంతో మాట్లాడండి. బ్లడ్ కౌంట్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కొన్ని పనుల వల్ల రక్తస్రావం, ఇన్ఫెక్షన్ ప్రమాదం ఉంటుంది. మామూలు చెకప్లు సాధారణంగా ఆగవచ్చు. పంటి ఎమర్జెన్సీ వస్తే ముందుగా మీ ఆంకాలజీ బృందానికి చెప్పండి. చికిత్స సమయంలో సురక్షితమైన సంరక్షణ వారు ఏర్పాటు చేయగలరు.
ఇంటి చిట్కా వాడుతున్నాను, సురక్షితమేనా?
కొన్ని సంప్రదాయ చిట్కాలు కీమోతో పాటు హాని చేయవు. మరికొన్నింటిని ఈ పరిస్థితిలో ఇంకా అధ్యయనం చేయలేదు. నోట్లో రాసుకునేవి, నోటి ద్వారా తీసుకునే ఆయుర్వేద, నాటు మందులు అన్నీ మీ బృందానికి చెప్పండి. పరస్పర ప్రభావాలు చూడటానికి వారికి ఆ సమాచారం కావాలి. దాచిపెడితే, వారు చూడలేని ప్రమాదంలో మిమ్మల్ని మీరు పెట్టుకుంటారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మ్యూకోసైటిస్ గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
మ్యూకోసైటిస్ ఎందుకు వస్తుంది?
మీ నోరు, గొంతు, జీర్ణ నాళం లోపలి పొరలోని కణాలను కీమోథెరపీ దెబ్బతీయడం వల్ల మ్యూకోసైటిస్ వస్తుంది. ఈ కణాలు చాలా వేగంగా విభజన చెందుతాయి. అందుకే క్యాన్సర్ కణాల లాగే ఇవీ సులువుగా దెబ్బతింటాయి. పొర పగిలిపోయినప్పుడు అది వాచి, తెరిచిన పుండ్లు ఏర్పడతాయి. కొన్ని కీమో రెజిమెన్లకు ఇది వచ్చే అవకాశం ఇతరుల కంటే ఎక్కువ. మీ రెజిమెన్తో ఏమి ఆశించాలో మీ ఆంకాలజిస్ట్ చెప్పగలరు.
మ్యూకోసైటిస్ ప్రమాదకరమా?
కొద్దిపాటి మ్యూకోసైటిస్ ఇబ్బందిగా ఉన్నా అదుపులో ఉంచగలిగేదే. తీవ్రమైనది వైద్యపరంగా ఆందోళన కలిగిస్తుంది. ఎందుకంటే అది తినడం, తాగడం ఆపేస్తుంది. దానివల్ల మీ పోషణ, చికిత్స పూర్తి చేసే సామర్థ్యం దెబ్బతింటాయి. నోటిలో పగిలిన చర్మం ఇన్ఫెక్షన్కు దారి కూడా. కీమో సమయంలో రోగనిరోధక కణాలు తగ్గి ఉండవచ్చు, అప్పుడు ఇన్ఫెక్షన్లు త్వరగా తీవ్రమవుతాయి. తొందరగా చెబితే ఆ స్థితికి చేరకముందే మీ బృందం చర్య తీసుకోగలదు.
మ్యూకోసైటిస్ ఎలా కనిపిస్తుంది?
ఇది బుగ్గల లోపల, చిగుళ్లు, నాలుక, మెత్తటి అంగిలిపై ఎరుపు, కొద్దిపాటి వాపుతో మొదలవుతుంది. పెరిగే కొద్దీ తెల్లటి లేదా పసుపు రంగు మచ్చలు రావచ్చు. తర్వాత తాకితే కొద్దిగా రక్తం వచ్చే తెరిచిన పుండ్లు ఏర్పడవచ్చు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో పుండ్లు కలిసిపోయి పెద్ద పచ్చి ప్రాంతాలుగా మారవచ్చు. ప్రతి ఉదయం అద్దంలో నోరు చూసుకుని, ప్రతి విజిట్లో మీరు చూసినది మీ బృందానికి చెప్పండి.
మ్యూకోసైటిస్ రాకుండా ఆపవచ్చా?
ఈ ప్రమాదం ఉన్న చాలా కీమో రెజిమెన్లలో దీన్ని పూర్తిగా ఆపలేరు. చికిత్సకు ముందు, చికిత్స సమయంలో నోటి శుభ్రత, అంటే మెల్లగా బ్రష్ చేయడం, మామూలు నీటితో పుక్కిలించడం, చాలామందిలో తీవ్రతను తగ్గిస్తుంది. చికిత్స మొదటి రోజు నుంచే జాగ్రత్తగా నోటి సంరక్షణ అత్యంత నమ్మదగిన మార్గమని ASCO, ESMO మార్గదర్శకాలు స్థిరంగా చెబుతున్నాయి. మీ రెజిమెన్ను బట్టి మీ బృందం అదనపు జాగ్రత్తలు సూచించవచ్చు.
మ్యూకోసైటిస్ నా కీమో షెడ్యూల్పై ప్రభావం చూపుతుందా?
చూపవచ్చు. తగినంత ఆహారం, నీరు తీసుకోలేనంత తీవ్రమైతే, లేదా ఇన్ఫెక్షన్కు దారితీస్తే, మీ ఆంకాలజిస్ట్ తర్వాతి సైకిల్ వాయిదా వేయవచ్చు లేదా డోస్ తగ్గించవచ్చు. ఇది మిమ్మల్ని సురక్షితంగా ఉంచడానికి తీసుకునే వైద్య నిర్ణయం, చికిత్స విఫలమైందని కాదు. సరిగ్గా, తొందరగా చెబితే, షెడ్యూల్ మార్చాల్సిన అవసరం లేకుండానే మ్యూకోసైటిస్ను అదుపు చేసే అవకాశం మీ బృందానికి ఎక్కువ.
చికిత్స ముగిశాక నా నోరు మామూలు స్థితికి వస్తుందా?
చాలామందికి కీమో ముగిసి, మ్యూకోసా కొత్తగా తయారయ్యే సమయం దొరికాక నోరు పూర్తిగా మానుతుంది. ఇది సాధారణంగా చివరి సైకిల్ ముగిసిన కొన్ని వారాల్లో జరుగుతుంది. తల, మెడ లేదా గొంతుకు రేడియేషన్ కూడా తీసుకుని ఉంటే కోలుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చు. చాలామందికి చికిత్స పూర్తయిన కొన్ని వారాల నుంచి కొన్ని నెలల్లో నోరు మామూలుగా అనిపిస్తుంది.
మా స్పెషలిస్ట్ డాక్టర్లు
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Medical Oncologist
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Medical Oncologist
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Medical Oncologist
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Medical Oncologist
Medical Oncologist
Surgical Oncologist
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Surgical Oncologist
Surgical Oncologist
Surgical Oncologist
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Surgical Oncologist
Radiation Oncologist
Radiation Oncologist
Radiation Oncologist
Hematologist
Surgical Oncologist
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
Surgical Oncologist
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Oral Complications of Cancer Therapies (PDQ)
- Cancer Research UK — Mouth problems and cancer treatment
- Macmillan Cancer Support — Mouth problems
- MASCC — MASCC/ISOO Mucositis Guidelines
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.