కీమో బ్రెయిన్: మతిమరుపు, ఏకాగ్రత తగ్గడం చాలాకాలం ఉంటే

కొందరికి ఉంటుంది. కీమోథెరపీ సమయంలో, తర్వాత చాలామంది ఆలోచనలో మార్పులు గమనిస్తారు: మాటలు లేదా పేర్లు మర్చిపోవడం, మాట్లాడుతుండగా విషయం తప్పిపోవడం, ఏకాగ్రత కుదరకపోవడం, ఆలోచన నెమ్మదించడం, ఒకేసారి రెండు మూడు పనులు చేయలేకపోవడం, బుర్ర మబ్బుగా ఉన్నట్టు అనిపించడం. దీన్నే కీమో బ్రెయిన్ (మతిమరుపు, ఏకాగ్రత తగ్గడం) లేదా కీమో ఫాగ్ అంటారు. డాక్టర్లు దీన్ని cancer-related cognitive impairment అని కూడా అంటారు.

చాలామందిలో ఈ మార్పులు చికిత్స తర్వాత నెలల కాలంలో మెల్లగా మెరుగవుతాయి. కొద్దిమందిలో మాత్రం సంవత్సరాల పాటు ఉంటాయి. ఇవి సాధారణంగా తీవ్రంగా కాకుండా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, అయినా ఉద్యోగం, చదువు, రోజువారీ పనులు, బంధాలు, ఆత్మవిశ్వాసంపై ప్రభావం చూపవచ్చు. ఇవి నిజమైనవి, పరిశోధనల్లో గుర్తించబడినవి. బద్ధకానికి గానీ, ఊహకు గానీ గుర్తు కాదు. మీ అనుభవాన్ని నిజమని గుర్తించడమే మొదటి ముఖ్యమైన అడుగు.

ఇది ఎందుకు జరుగుతుంది?

కారణాలు క్లిష్టమైనవి, చాలాసార్లు కలిసి పనిచేస్తాయి. కీమో నేరుగా మెదడు కణాలను, రక్తనాళాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. ముందుగా వచ్చే మెనోపాజ్, బ్రెస్ట్ లేదా ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్‌కు ఇచ్చే హార్మోన్ చికిత్సలు లాంటి హార్మోన్ మార్పులు జ్ఞాపకశక్తిని ప్రభావితం చేయవచ్చు. దీర్ఘకాల అలసట, సరిగ్గా నిద్ర పట్టకపోవడం, ఆందోళన, డిప్రెషన్, నొప్పి, ఎర్ర రక్తకణాలు తక్కువగా ఉండటం, థైరాయిడ్ సమస్యలు, నొప్పి మందులు, నిద్ర మాత్రలు, వికారం తగ్గించే మందులు కూడా కారణం కావచ్చు. క్యాన్సర్ వల్ల వచ్చే ఒత్తిడి కూడా ఏకాగ్రతను దెబ్బతీస్తుంది.

మెదడుకు రేడియోథెరపీ, లేదా వెన్నుపాము ద్రవంలోకి మెథోట్రెక్సేట్ (Methotrexate) లాంటి మెదడును లక్ష్యంగా చేసుకునే చికిత్స తీసుకున్నవారికి, ముఖ్యంగా పిల్లలకు, నేర్చుకోవడం, జ్ఞాపకశక్తిపై ఎక్కువ ప్రభావం ఉండవచ్చు.

సహాయం దొరుకుతుంది

నిద్ర సమస్యలు, మనసు బాగోలేకపోవడం, థైరాయిడ్ సమస్యలు, ఎర్ర రక్తకణాలు తక్కువగా ఉండటం లాంటి కారణాలకు చికిత్స చేస్తే ఆలోచన మెరుగుపడవచ్చు. క్రమం తప్పని వ్యాయామం ఆలోచనా శక్తిని మెరుగుపరుస్తుందనడానికి మంచి ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్‌లు లేదా సైకాలజిస్ట్‌లు నేర్పే కాగ్నిటివ్ రీహాబిలిటేషన్, జ్ఞాపకశక్తి, శ్రద్ధ సమస్యలను దాటి పని చేసుకునే ఆచరణాత్మక పద్ధతులు నేర్పుతుంది. జాబితాలు, ఫోన్ రిమైండర్లు, రోజువారీ క్రమం, ఒకసారి ఒక పనే చేయడం లాంటి చిన్న సాధనాలు రోజువారీ జీవితానికి సహాయపడతాయి. ఆఫీసులో లేదా చదువులో చిన్న సర్దుబాట్లు పెద్ద తేడా తెస్తాయి. ఈ పేజీ సాధారణ చిత్రాన్ని వివరిస్తుంది. మీ లక్షణాలను మీ డాక్టర్ అంచనా వేయగలరు.

ఇది నిజమైనది, గుర్తించబడినది

కీమో తర్వాత ఆలోచనలో మార్పులు బాగా నమోదైనవి.

చాలా కారణాలు కలిసి ఉంటాయి

చికిత్స, హార్మోన్లు, నిద్ర, మనసు, మందులు అన్నీ పాత్ర పోషించవచ్చు.

పద్ధతులు, చికిత్స సహాయపడతాయి

వ్యాయామం, రీహాబిలిటేషన్, కారణాలకు చికిత్స పనితీరును మెరుగుపరుస్తాయి.

మీ ఆలోచనా మార్పులకు కారణం ఏమిటో, అవి మెరుగవుతాయో లేదో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. ఒక డాక్టర్ మిమ్మల్ని పరీక్షించి, అవసరమైతే టెస్ట్‌లు ఏర్పాటు చేయగలరు. మీరు తీసుకున్న చికిత్స తర్వాత దీర్ఘకాల మార్పులు ఎంత సాధారణమో కూడా ఇది చెప్పలేదు. మీ ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగండి.

ఆలోచనా మార్పులను ఎలా అంచనా వేస్తారు?

డాక్టర్లు మీ లక్షణాల గురించి అడుగుతారు, నిద్ర, మనసు, మందులు, థైరాయిడ్, బ్లడ్ కౌంట్ చెక్ చేస్తారు. కొన్నిసార్లు సైకాలజిస్ట్‌తో జ్ఞాపకశక్తి, ఆలోచనా పరీక్షలు ఏర్పాటు చేస్తారు. లక్షణాలు అసాధారణంగా లేదా తీవ్రంగా ఉంటేనే సాధారణంగా బ్రెయిన్ స్కాన్ అవసరం.

ఆఫీసులో, చదువులో

నిశ్శబ్దంగా ఉండే పని చోటు, రాతపూర్వక సూచనలు, పనులకు అదనపు సమయం, అనువైన పని గంటలు, తక్కువ అంతరాయాలు చాలామందికి సహాయపడతాయి. వీటి గురించి మీ యజమాని లేదా కాలేజీతో మాట్లాడండి. మీరు అన్ని వివరాలు చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ చికిత్స ఏకాగ్రతను ప్రభావితం చేయగలదని చెబితే ఈ సర్దుబాట్లకు ఒప్పుకోవడం సులువు అవుతుంది. విద్యార్థులకు రికార్డ్ చేసిన క్లాసులు, పరీక్షల్లో అదనపు సమయం, మధ్యలో విరామాలు, కోర్స్‌వర్క్ ప్లానింగ్‌లో సాయం ఉపయోగపడతాయి. మీ విద్యాసంస్థ స్టూడెంట్ సపోర్ట్ విభాగాన్ని అడగండి.

పిల్లలు, చదువు

క్యాన్సర్ చికిత్స తీసుకున్న పిల్లలకు, ముఖ్యంగా మెదడును లక్ష్యంగా చేసుకునే చికిత్స తీసుకున్నవారికి, స్కూల్ చదువు కష్టమయ్యే కొద్దీ నేర్చుకోవడంలో ఇబ్బందులు కనిపించవచ్చు. విద్యాపరమైన అంచనా, స్కూల్ సహాయం ఉపయోగపడతాయి.

బ్రెయిన్ ట్రైనింగ్ యాప్‌లు

కొందరికి పజిల్స్, బ్రెయిన్ ట్రైనింగ్ గేమ్స్ ఇష్టంగా ఉంటాయి, అవి కొన్ని నిర్దిష్ట నైపుణ్యాలకు సహాయపడవచ్చు. కానీ విస్తృత ప్రయోజనాలకు ఆధారాలు పరిమితం. శారీరక వ్యాయామం, ఆచరణాత్మక పద్ధతులకు ఎక్కువ బలమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి.

కుటుంబంతో మాట్లాడటం, వారి సహాయం

కుటుంబ సభ్యులు మతిమరుపు గమనించి ఆందోళన పడవచ్చు, లేదా విసుగు చెందవచ్చు. ఇది గుర్తించబడిన ప్రభావమని వివరిస్తే అందరూ ఓపికగా ఉండగలరు. బంధువుకు చికిత్స తర్వాత మతిమరుపు ఉంటే, ఓపికగా ఉండండి, అడిగితే తప్ప వారి వాక్యాలను మీరు పూర్తి చేయకండి, రిమైండర్లలో సాయం చేయండి, మార్పులు ఎక్కువైతే పరీక్ష చేయించుకోమని ప్రోత్సహించండి.

మనసుపై ప్రభావం

ఆలోచనా మార్పులు ఆత్మవిశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. కౌన్సెలింగ్, సపోర్ట్ గ్రూప్‌లు అలవాటు పడటానికి, పద్ధతులు కనుక్కోవడానికి సహాయపడతాయి. ఆందోళన, డిప్రెషన్ జ్ఞాపకశక్తిని, ఏకాగ్రతను ఇంకా దెబ్బతీస్తాయి. మనసు సమస్యలకు చికిత్స చేస్తే చాలాసార్లు ఆలోచన కూడా మెరుగుపడుతుంది.

వయసు, ఆలోచన

వయసుతో జ్ఞాపకశక్తిలో మార్పులు సహజమే. కానీ క్యాన్సర్ చికిత్స తర్వాత కొత్తగా వచ్చిన లేదా ఎక్కువవుతున్న సమస్యలను డాక్టర్‌కు చెప్పడం మంచిది.

ఇంట్లో పనికొచ్చే పద్ధతులు

తాళాలు, కళ్లద్దాలు, ఫోన్ రోజూ ఒకే చోట పెట్టండి. అపాయింట్‌మెంట్‌లకు క్యాలెండర్ లేదా ప్లానర్ వాడండి. మందులకు ఫోన్ అలారం పెట్టుకోండి. పనులను చిన్న చిన్న భాగాలుగా విభజించండి. ఫోన్ కాల్స్‌లో, అపాయింట్‌మెంట్‌లలో ముఖ్యమైన విషయాలు రాసుకోండి. మీరు ఎక్కువ సౌకర్యంగా ఉండే భాషలో ముఖ్యమైన సంభాషణలు చేయండి. కొందరికి ఒక భాష నుంచి మరో భాషకు మారేటప్పుడు ఇబ్బంది ఎక్కువగా అనిపిస్తుంది.

నిద్ర, ఆహారం

సరిగ్గా నిద్ర లేకపోతే జ్ఞాపకశక్తి, దృష్టిపై గట్టి ప్రభావం ఉంటుంది. క్రమమైన నిద్ర అలవాట్లు, పడుకునే ముందు స్క్రీన్ సమయం తగ్గించడం, నిద్ర సమస్యలకు చికిత్స ఆలోచనను మెరుగుపరుస్తాయి. సమతుల ఆహారం, తగినంత నీళ్లు, మద్యం తగ్గించడం మెదడు ఆరోగ్యానికి తోడ్పడతాయి.

ఆలోచనను ప్రభావితం చేసే మందులు

బలమైన నొప్పి మందులు, నిద్ర మాత్రలు, కొన్ని వికారం తగ్గించే, ఆందోళన తగ్గించే మందులు ఆలోచనను ప్రభావితం చేయవచ్చు. మీ మందులను సమీక్షించమని మీ డాక్టర్‌ను అడగండి. మీ డాక్టర్ సాధారణంగా ఇలా చెబుతారు: ఏ మందునూ మీ అంతట మీరే ఆపవద్దు. బ్రెస్ట్ లేదా ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్‌కు హార్మోన్ చికిత్స తీసుకుంటున్నప్పుడు ఆలోచనలో మార్పులు గమనిస్తే మీ ఆంకాలజిస్ట్‌కు చెప్పండి. వారు ఎంపికల గురించి మాట్లాడగలరు.

మనసును చురుకుగా ఉంచడం

చదవడం, కొత్త నైపుణ్యం నేర్చుకోవడం, పజిల్స్, సంగీతం, మనుషులతో కలవడం మనసును నిమగ్నంగా ఉంచుతాయి, కాలక్రమేణా ఆలోచనకు తోడ్పడవచ్చు.

డ్రైవింగ్, భద్రత

ఏకాగ్రత సమస్యలు డ్రైవింగ్, వంట, డబ్బు లావాదేవీలు సురక్షితంగా చేయడాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంటే, మీ డాక్టర్‌తో, కుటుంబంతో మాట్లాడండి.

మార్పులను నమోదు చేయడం

అలసటగా లేదా ఒత్తిడిలో ఉన్నప్పుడు లాంటి, ఆలోచనా సమస్యలు ఎప్పుడు ఎక్కువవుతాయో రాసుకోండి. అది మీ రోజును ప్లాన్ చేసుకోవడానికి, డాక్టర్‌తో మాట్లాడటానికి సహాయపడుతుంది.

రీహాబిలిటేషన్ ఎలా పొందాలి

హాస్పిటల్ ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ, సైకాలజీ లేదా రీహాబిలిటేషన్ సేవల ద్వారా కాగ్నిటివ్ రీహాబిలిటేషన్ దొరకవచ్చు. రిఫరల్ కోసం మీ బృందాన్ని అడగండి.

మెరుగుదలపై ఆశ

చికిత్స ముగిసిన తర్వాత చాలాకాలం పాటు ఆలోచనలో మెల్లమెల్లగా మెరుగుదల గమనిస్తూనే ఉంటారు చాలామంది.

తర్వాత ఏమి చేయాలి

ఆలోచనా మార్పుల గురించి మీ డాక్టర్‌కు చెప్పండి, కారణాలను చెక్ చేయమని అడగండి, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయండి, జ్ఞాపకశక్తి సాధనాలు, రోజువారీ క్రమం పాటించండి, కాగ్నిటివ్ రీహాబిలిటేషన్ గురించి అడగండి, ఆఫీసులో లేదా చదువులో సర్దుబాట్లు చేసుకోండి. ఒక్కసారిగా లేదా తీవ్రమైన మార్పులు వస్తే వెంటనే చెప్పండి.