కీమో తర్వాత సంవత్సరాలు ఉండే తిమ్మిర్లు, నరాల దెబ్బ

కొన్నిసార్లు ఉండగలదు. కొన్ని కీమో మందులు చేతులు, కాళ్లకు స్పర్శ, కదలిక సంకేతాలు తీసుకెళ్లే పొడవైన నరాలను దెబ్బతీయవచ్చు. దీని వల్ల తిమ్మిర్లు, జలదరింపు, సూదులు గుచ్చినట్టు అనిపించడం, మంట లేదా కరెంట్ షాక్ లాంటి నొప్పి, చలికి సున్నితత్వం, చిన్న వస్తువులు పట్టుకోవడంలో తడబాటు, బ్యాలెన్స్ తప్పడం (neuropathy) వస్తాయి. ఎక్కువగా ఇందులో పాత్ర ఉన్న మందులు: ఆక్సాలిప్లాటిన్ (Oxaliplatin), సిస్ప్లాటిన్ (Cisplatin), టాక్సేన్ మందులైన పాక్లిటాక్సెల్ (Paclitaxel), డోసిటాక్సెల్ (Docetaxel), విన్‌క్రిస్టిన్ (Vincristine), మైలోమాకు వాడే బోర్టెజోమిబ్ (Bortezomib), థాలిడోమైడ్ (Thalidomide) వంటి కొన్ని కొత్త మందులు. చాలామందికి చికిత్స ముగిసిన తర్వాత నెలల వ్యవధిలో లక్షణాలు క్రమంగా తగ్గుతాయి; కొన్ని మందులతో మెరుగుపడే ముందు కొంతకాలం పెరగవచ్చు. మరికొందరికి కొంత నరాల దెబ్బ సంవత్సరాలు ఉండిపోతుంది; కొందరిలో అది శాశ్వతం.

ఎంతకాలం ఉంటుందో దేనిపై ఆధారపడుతుంది?

ఇది మందు, తీసుకున్న మొత్తం పరిమాణం, చికిత్స సమయంలో లక్షణాలు ఎంత తీవ్రమయ్యాయి, డయాబెటిస్, విటమిన్ B12 లోపం, మద్యం, కిడ్నీ వ్యాధి లేదా ముందే ఉన్న నరాల సమస్యల వంటి నరాలను ప్రభావితం చేసే ఇతర అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. నరాల లక్షణాలు ఇబ్బంది పెడితే, శాశ్వత దెబ్బ ప్రమాదం తగ్గించడానికి ఆంకాలజిస్ట్‌లు చికిత్స సమయంలోనే మందులను తగ్గించడం లేదా ఆపడం చేస్తుంటారు. చికిత్స ముగిశాక, దెబ్బతిన్న నరాలను నమ్మకంగా బాగుచేసే చికిత్స ప్రస్తుతం లేదు. కానీ లక్షణాలు తగ్గించడానికి, గాయాల నుంచి మిమ్మల్ని కాపాడటానికి చేయగలిగినది చాలా ఉంది.

నిర్వహణలో మూడు భాగాలు

మొదటిది, లక్షణాలు తగ్గించడం: డ్యూలోక్సెటిన్ (Duloxetine), ప్రెగబాలిన్ (Pregabalin), గాబాపెంటిన్ (Gabapentin) లేదా అమిట్రిప్టిలిన్ (Amitriptyline) వంటి డాక్టర్ రాయగల మందులతో కొందరికి మేలు; మరికొందరికి క్రీములు, మృదువైన మసాజ్ లేదా వెచ్చదనం సహాయపడతాయి. రెండోది, పనితీరు కాపాడుకోవడం: బ్యాలెన్స్, బలం కోసం ఫిజియోథెరపీ, చేతి పనుల కోసం ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ. మూడోది, సురక్షితంగా ఉండటం: రోజూ పాదాలు చూసుకోవడం, సరిపోయే చెప్పులు వేసుకోవడం, నీటి వేడిని జాగ్రత్తగా చూడటం, ఇంట్లో పడిపోకుండా ఏర్పాట్లు చేసుకోవడం. డయాబెటిస్, విటమిన్ B12 తగ్గడం వంటి నరాల దెబ్బకు ఇతర కారణాలను కూడా చెక్ చేసి చికిత్స చేయాలి. చాలామంది కాలక్రమేణా మెరుగవుతారు; కోలుకోవడం నెమ్మదిగా, నెలలు లేదా ఇంకా ఎక్కువకాలం కొనసాగవచ్చు. ఈ పేజీ సాధారణ చిత్రాన్ని వివరిస్తుంది; మీ లక్షణాలను మీ డాక్టర్ అంచనా వేయగలరు.

మీ నరాల దెబ్బ మెరుగవుతుందా, ఎంతకాలం పడుతుంది అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది మందు, తీసుకున్న పరిమాణం, మీ ఆరోగ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మీకు ఏ మందు సరిపోతుందో కూడా ఇది సలహా ఇవ్వలేదు. మీ డాక్టర్ నిర్ణయిస్తారు; మీ అంతట మీరు మందులు మొదలుపెట్టవద్దు, మార్చవద్దు.

ఇంట్లో సురక్షితంగా ఉండటం

స్నానం నీటిని మోచేతితో లేదా థర్మామీటర్‌తో చూడండి, వంటగదిలో గ్లోవ్స్ వాడండి, నేలపై వస్తువులు లేకుండా ఉంచండి, రాత్రి లైట్లు వాడండి, అవసరమైన చోట పట్టుకోవడానికి రాడ్లు బిగించండి, ఇంట్లోనూ బయటా మంచి గ్రిప్ ఉన్న చెప్పులు వేసుకోండి. చేతులు మొద్దుబారి ఉంటే కత్తులు, వేడి పాత్రలతో జాగ్రత్త.

వాహనం నడపడం

పాదాలు మొద్దుబారితే పెడల్స్ తెలియకపోవచ్చు. నడపడం సురక్షితమా అనే సందేహం ఉంటే డాక్టర్‌ను అడగండి, అంచనా వేయించుకోవడం గురించి ఆలోచించండి.

చలికి సున్నితత్వం

ఆక్సాలిప్లాటిన్ తర్వాత చల్లని పానీయాలు, చల్లని గాలి లక్షణాలను రేకెత్తించవచ్చు. వెచ్చని పానీయాలు, గ్లోవ్స్, చల్లని ఉపరితలాలకు దూరంగా ఉండటం సహాయపడతాయి.

నరాల దెబ్బను ఎలా అంచనా వేస్తారు

డాక్టర్లు లక్షణాల గురించి అడిగి, స్పర్శ, రిఫ్లెక్స్‌లు, బలం, బ్యాలెన్స్ పరీక్షిస్తారు. కొన్నిసార్లు నరాలు సంకేతాలను ఎంత బాగా తీసుకెళ్తున్నాయో కొలవడానికి నరాల వాహక పరీక్షలు (nerve conduction studies) చేస్తారు. డయాబెటిస్, విటమిన్ B12 తగ్గడం, థైరాయిడ్ సమస్యలు లేదా కిడ్నీ వ్యాధి వంటి ఇతర కారణాల కోసం బ్లడ్ టెస్ట్‌లు చేస్తారు.

నొప్పి ఉపశమన మార్గాలు

నరాల దెబ్బ వల్ల మంట లేదా చురుక్కుమనే నొప్పి వస్తే, డాక్టర్లు డ్యూలోక్సెటిన్, ప్రెగబాలిన్, గాబాపెంటిన్ లేదా అమిట్రిప్టిలిన్ వంటి మందులు రాయవచ్చు, లేదా క్రీములు సూచించవచ్చు. ఇవి మామూలు నొప్పి మందుల్లా పనిచేయవు; సహాయపడటానికి సమయం పట్టవచ్చు. మగత లేదా కళ్లు తిరగడం వంటి సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ రావచ్చు, కాబట్టి ఎప్పుడూ డాక్టర్ సలహా పాటించండి.

బ్యాలెన్స్, పడిపోవడం

పాదాలు మొద్దుబారితే అవి ఎక్కడ ఉన్నాయో మెదడుకు తెలిసే భావన తగ్గి, ముఖ్యంగా చీకట్లో లేదా ఎగుడుదిగుడు నేలపై బ్యాలెన్స్ కష్టమవుతుంది. ఫిజియోథెరపీ వ్యాయామాలు, సలహా ఇస్తే చేతికర్ర వాడటం, మంచి వెలుతురు, తట్టుకునే వస్తువులు తీసేయడం పడిపోవడాన్ని తగ్గిస్తాయి.

చేతుల పనితీరు

వేళ్లు మొద్దుబారితే బటన్లు, రాయడం, టైప్ చేయడం, వంట, చిన్న వస్తువులు తీసుకోవడం కష్టమవుతుంది. ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్‌లు లావు పెన్నులు, బటన్ హుక్‌లు, సులువుగా పట్టుకోగల పాత్రల వంటి సర్దుబాటు సాధనాలు, చేతి పనితీరు కాపాడుకోవడానికి వ్యాయామాలు సూచించగలరు.

ఉద్యోగం, రోజువారీ జీవితం

సున్నితమైన చేతి కదలికలు, ఎక్కువసేపు నిలబడటం లేదా వాహనం నడపడం అవసరమైన ఉద్యోగాలపై నరాల దెబ్బ ప్రభావం చూపవచ్చు. మీ యజమానితో, ఉంటే ఆక్యుపేషనల్ హెల్త్‌తో సర్దుబాట్ల గురించి చర్చించండి.

అదనపు పద్ధతులు

కొందరికి మృదువైన మసాజ్, సురక్షితమైన వేడిలో పాదాలు నానబెట్టడం, యోగా లేదా ఆక్యుపంక్చర్‌తో ఉపశమనం దొరుకుతుంది. ఆధారాలు ఒక్కోదానికి ఒక్కోలా ఉన్నాయి, కాబట్టి ఏ పద్ధతి గురించైనా డాక్టర్‌తో మాట్లాడండి; కాలడం లేదా గాయం ప్రమాదం ఉన్నదేదీ చేయవద్దు.

మానసిక ప్రభావం, సపోర్ట్

దీర్ఘకాల నరాల లక్షణాలతో జీవించడం నిరాశ, ఒంటరితనం కలిగించవచ్చు, ముఖ్యంగా అభిరుచులు లేదా ఉద్యోగంపై ప్రభావం పడితే. కొనసాగే నొప్పి లేదా తిమ్మిర్లు మనసు, నిద్రపైనా ప్రభావం చూపుతాయి. దాని గురించి మాట్లాడటం, సపోర్ట్ గ్రూపులు, కౌన్సెలింగ్ చాలామందికి సహాయపడతాయి.

భవిష్యత్ చికిత్స, పరిశోధన

ఎప్పుడైనా మళ్లీ క్యాన్సర్ చికిత్స అవసరమైతే, ఉన్న నరాల దెబ్బ గురించి ఆంకాలజిస్ట్‌కు చెప్పండి; అది మందుల ఎంపికను ప్రభావితం చేస్తుంది. కీమో వల్ల వచ్చే నరాల దెబ్బను నివారించడం, చికిత్స చేయడంపై పరిశోధకులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు. క్లినికల్ ట్రయల్ ఏదైనా అందుబాటులో ఉందా అని అడగండి.

లక్షణాల రికార్డు, టీమ్‌తో మాట్లాడటం

లక్షణాలు, ఏది సహాయపడుతోంది, ఏది పెంచుతోంది రాసుకుంటే డాక్టర్ చికిత్సను సర్దుబాటు చేసి కాలక్రమేణా మెరుగుదలను గమనించగలరు. నడక, రాయడం లేదా వంట వంటి నిర్దిష్ట పనులపై లక్షణాలు ఎలా ప్రభావం చూపుతున్నాయో వివరిస్తే సహాయాన్ని సరిగ్గా అందించగలరు.

తర్వాత ఏమి చేయాలి

లక్షణాల గురించి డాక్టర్‌కు చెప్పండి, ఇతర కారణాల చెకప్ అడగండి, లక్షణాల ఉపశమనం, ఫిజియోథెరపీ, ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ గురించి అడగండి, పాదాలు, చేతులను కాపాడుకోండి, ఇంటిని సురక్షితంగా చేసుకోండి, గాయాలు లేదా ఒక్కసారిగా బలహీనత వస్తే చెప్పండి.