కీమో తర్వాత రెండో క్యాన్సర్: నిజాయితీగా చూస్తే

రావచ్చు, కానీ అది అరుదు. మొదటి క్యాన్సర్‌కు చికిత్స తీసుకున్న తర్వాత వచ్చే కొత్త, వేరే రకం క్యాన్సర్‌ను రెండో క్యాన్సర్ (second cancer) అంటారు. ఇది పాత క్యాన్సర్ మళ్లీ రావడం కాదు. కొన్ని కీమో మందులు, రేడియోథెరపీ ఆరోగ్యకరమైన కణాల జన్యు పదార్థాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. కొద్దిమందిలో దీనివల్ల కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత కొత్త క్యాన్సర్ రావచ్చు. ఈ ప్రమాదం నిజమే, దీని గురించి తెలుసుకోవడం సరైనదే. కానీ చాలామందికి మొదటి క్యాన్సర్‌కు చికిత్స చేయడం వల్ల వచ్చే ప్రయోజనం ఈ చిన్న అదనపు ప్రమాదం కంటే చాలా ఎక్కువ. చాలా రెండో క్యాన్సర్లు చికిత్స కాకుండా వేరే కారణాలతో కూడా ముడిపడి ఉంటాయి: వారసత్వంగా వచ్చే జన్యువులు, పొగాకు, మద్యం, వయసు పెరగడం, మొదటి క్యాన్సర్‌కు కారణమైన అవే జీవనశైలి అంశాలు.

కొన్ని చికిత్సలతో ప్రమాదం ఎక్కువ. సైక్లోఫాస్ఫమైడ్ (Cyclophosphamide), క్లోరాంబుసిల్ (Chlorambucil), మెల్ఫలాన్ (Melphalan), బుసల్ఫాన్ (Busulfan) లాంటి ఆల్కైలేటింగ్ మందులు, ఎటోపోసైడ్ (Etoposide), డాక్సోరుబిసిన్ (Doxorubicin) లాంటి టోపోఐసోమరేజ్ ఇన్హిబిటర్లు రక్త క్యాన్సర్ల ప్రమాదాన్ని కొద్దిగా పెంచుతాయి. ముఖ్యంగా అక్యూట్ మైలాయిడ్ లుకేమియా (acute myeloid leukaemia), మైలోడిస్‌ప్లాస్టిక్ సిండ్రోమ్ (myelodysplastic syndrome). ఇవి సాధారణంగా చికిత్స తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాల్లోపు కనిపిస్తాయి. రేడియోథెరపీ ఇచ్చిన ప్రాంతంలో ఘన క్యాన్సర్లు (solid cancers) రావచ్చు. ఉదాహరణకు యువతుల్లో లింఫోమాకు ఛాతీకి రేడియోథెరపీ తర్వాత రొమ్ము క్యాన్సర్, మెడకు రేడియోథెరపీ తర్వాత థైరాయిడ్ క్యాన్సర్. ఇవి సాధారణంగా పదేళ్ల తర్వాత లేదా ఇంకా ఆలస్యంగా కనిపిస్తాయి. స్టెమ్ సెల్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌తో ఇచ్చే హై-డోస్ చికిత్స, చిన్నతనంలో చికిత్స, కీమో, రేడియోథెరపీ కలిపి ఇవ్వడం ఈ ప్రమాదాన్ని ఇంకా పెంచుతాయి.

ఈ ప్రమాదం గురించి తెలిస్తే ఆందోళన కాకుండా అప్రమత్తంగా ఉండగలరు. మీ చికిత్స రికార్డులు దాచుకోండి. మీ టీమ్ సూచించే అదనపు స్క్రీనింగ్ పాటించండి, ఉదాహరణకు ఛాతీకి రేడియోథెరపీ తర్వాత రొమ్ము స్క్రీనింగ్ ముందుగానే మొదలుపెట్టడం. ఫాలో-అప్‌కు వెళ్లండి. అసాధారణంగా కమిలిన మచ్చలు, పదే పదే ఇన్ఫెక్షన్లు, విపరీతమైన అలసట, కొత్త గడ్డలు, కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం లాంటి లక్షణాలు చెప్పండి. పొగాకుకు దూరంగా ఉండటం, మద్యం తగ్గించడం, చర్మాన్ని ఎండ నుంచి కాపాడుకోవడం, చురుకుగా ఉండటం మొత్తం క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తాయి. ఈ పేజీ సాధారణ చిత్రాన్ని వివరిస్తుంది; మీ సొంత ప్రమాదం గురించి మీ ఆంకాలజిస్ట్ చర్చించగలరు.

ప్రమాదం చిన్నదే, కానీ నిజమే

చాలామందికి చికిత్స ప్రయోజనం దీనికంటే చాలా ఎక్కువ.

చికిత్సను బట్టి మారుతుంది

కొన్ని మందులు, రేడియోథెరపీతో ప్రమాదం ఎక్కువ.

స్క్రీనింగ్, అలవాట్లు సహాయపడతాయి

అదనపు స్క్రీనింగ్, ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు, లక్షణాలు చెప్పడం త్వరగా గుర్తించడానికి తోడ్పడతాయి.

మీకు వ్యక్తిగతంగా రెండో క్యాన్సర్ ప్రమాదం ఎంత అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది మీ చికిత్స, వయసు, జన్యువులు, జీవనశైలిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మీ ఆంకాలజిస్ట్ దీన్ని మీతో చర్చించగలరు.

ఇది సంఖ్యలు కూడా ఇవ్వలేదు. చికిత్సలను బట్టి, వ్యక్తులను బట్టి ప్రమాదం చాలా తేడాగా ఉంటుంది.

రెండో క్యాన్సరా, మొదటిది మళ్లీ వచ్చిందా?

రెండో క్యాన్సర్ అంటే వేరే రకం క్యాన్సర్. మొదటిది మళ్లీ రావడం అంటే అదే క్యాన్సర్ తిరిగి రావడం. బయాప్సీతో సహా పరీక్షలు వీటిని వేరు చేసి చెప్పడానికి డాక్టర్లకు సహాయపడతాయి. ఈ తేడా ముఖ్యం, ఎందుకంటే చికిత్స వేరుగా ఉంటుంది.

వారసత్వ ప్రమాదం

కొందరిలో వారసత్వంగా వచ్చిన జన్యు మార్పులు (mutation) పలు క్యాన్సర్ల ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. మీకు చిన్న వయసులో క్యాన్సర్ వచ్చినా, కుటుంబంలో పలువురికి క్యాన్సర్ వచ్చినా, జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్ లేదా టెస్టింగ్ అవసరమా అని అడగండి.

ఆధునిక చికిత్స, తక్కువ ప్రమాదం

దీర్ఘకాల ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి చికిత్సా విధానాలు మారాయి: రేడియోథెరపీ ప్రాంతాన్ని చిన్నదిగా చేయడం, సురక్షితమైన చోట డోస్ తగ్గించడం, కొన్ని మందులను పరిమితం చేయడం. ఇటీవల చికిత్స తీసుకున్న వారికి, దశాబ్దాల క్రితం చికిత్స తీసుకున్న వారి కంటే ప్రమాదం తక్కువగా ఉండవచ్చు.

ఛాతీకి రేడియోథెరపీ తర్వాత స్క్రీనింగ్

చిన్న వయసులో ఛాతీకి రేడియోథెరపీ తీసుకున్న మహిళలకు రొమ్ము స్క్రీనింగ్ సాధారణం కంటే ముందుగానే మొదలుపెట్టమని సూచించవచ్చు. మీకు ఏది వర్తిస్తుందో మీ టీమ్‌ను అడగండి.

పొగాకు, రెండో క్యాన్సర్లు

పొగ తాగడం, పొగాకు నమలడం చాలా క్యాన్సర్ల ప్రమాదాన్ని బాగా పెంచుతాయి. ముఖ్యంగా ఊపిరితిత్తులు, తల-మెడ లేదా మూత్రాశయ క్యాన్సర్ తర్వాత. మానేయడం అత్యంత ప్రభావవంతమైన రక్షణ చర్యల్లో ఒకటి.

మానసిక ప్రభావం

రెండో క్యాన్సర్ ప్రమాదం గురించి తెలుసుకోవడం కలవరపెట్టవచ్చు. ఆచరణాత్మక అడుగులపై, మద్దతుపై దృష్టి పెడితే ఆందోళన అదుపులో ఉంటుంది.

చికిత్స తర్వాత రక్త సమస్యలు

మైలోడిస్‌ప్లాస్టిక్ సిండ్రోమ్ అంటే ఎముక మజ్జ (bone marrow) ఆరోగ్యకరమైన రక్తకణాలను సరిగ్గా తయారు చేయలేని స్థితి. కొన్ని కీమోల తర్వాత ఇది రావచ్చు, కొన్నిసార్లు అక్యూట్ మైలాయిడ్ లుకేమియాగా మారవచ్చు. అలసట, ఊపిరి ఆడకపోవడం, ఇన్ఫెక్షన్లు, కమిలిన మచ్చలు దీని సంకేతాలు. బ్లడ్ కౌంట్ దీన్ని గుర్తించడానికి సహాయపడుతుంది.

చర్మ క్యాన్సర్లు

రేడియోథెరపీ జరిగిన ప్రాంతాల చర్మంలో, ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ తర్వాత రోగనిరోధక శక్తి తగ్గిన వారి చర్మంలో చర్మ క్యాన్సర్ ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. చర్మాన్ని రెగ్యులర్‌గా చూసుకోండి, ఎండ నుంచి కాపాడుకోండి.

ఛాతీకి రేడియోథెరపీ తర్వాత ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్

ఛాతీకి రేడియోథెరపీ తీసుకున్న వారికి, ముఖ్యంగా పొగ తాగే వారికి, తర్వాత ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రమాదం ఎక్కువ. పొగ మానేయడం తప్పనిసరి. తగ్గని దగ్గు లేదా దగ్గులో రక్తం వస్తే చెప్పాలి.

భయం లేకుండా ప్రమాదం గురించి మాట్లాడటం

మీ చికిత్స రెండో క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగడం సహజం. అనిశ్చితి కంటే అసలు ప్రమాదం ఎంతో తెలుసుకోవడం తక్కువ భయపెడుతుందని చాలామంది గమనిస్తారు.

రెండో క్యాన్సర్‌కు చికిత్స

రెండో క్యాన్సర్‌కు దాని రకం, వ్యాప్తిని బట్టి, గత చికిత్సను పరిగణనలోకి తీసుకుని చికిత్స చేస్తారు. పాత చికిత్సలు కొన్ని ఎంపికలను పరిమితం చేయవచ్చు. అందుకే చికిత్స రికార్డులు ముఖ్యం.

పిల్లలు, యువకులు

చిన్నతనంలో క్యాన్సర్ నుంచి బయటపడిన వారికి, వారి చికిత్సను బట్టి రెండో క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్‌తో సహా జీవితాంతం ఫాలో-అప్ ఉపయోగపడుతుంది.

కుటుంబ చరిత్ర, స్క్రీనింగ్

మీ కుటుంబంలో క్యాన్సర్లు ఉంటే డాక్టర్లకు చెప్పండి. స్క్రీనింగ్ లేదా జెనెటిక్ టెస్టింగ్ ప్లాన్ మారవచ్చు.

తాజా సమాచారంతో ఉండటం

క్యాన్సర్ చికిత్స తర్వాత స్క్రీనింగ్ మార్గదర్శకాలు మారుతూ ఉంటాయి. కొత్త సిఫారసులు ఏవైనా వర్తిస్తాయా అని ఫాలో-అప్‌లో అడగండి.

రేడియోథెరపీ ప్రాంతాల రికార్డులు

రేడియోథెరపీ ఇచ్చిన ప్రాంతాలను రేడియోథెరపీ విభాగం రికార్డు చేస్తుంది. ఒక సారాంశం అడగండి; భవిష్యత్ స్క్రీనింగ్‌కు అది మార్గదర్శకంగా ఉంటుంది.

తర్వాత ఏమి చేయాలి?

మీ ప్రమాదం, అదనపు స్క్రీనింగ్ గురించి ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగండి, చికిత్స రికార్డులు దాచుకోండి, ఫాలో-అప్‌కు వెళ్లండి, పొగాకు వద్దు, మద్యం తగ్గించండి, చర్మాన్ని కాపాడుకోండి, చురుకుగా ఉండండి, కొత్త లక్షణాలు వెంటనే చెప్పండి.