కీమో తర్వాత వినికిడి తగ్గడం, చెవుల్లో రొద: ఏమి చేయాలి

సాధారణంగా అవును. చెవి లోపలి భాగంలో శబ్దాన్ని మెదడుకు సంకేతాలుగా మార్చే సున్నితమైన రోమ కణాలు ఉంటాయి. కొన్ని క్యాన్సర్ చికిత్సలు వాటిని దెబ్బతీయగలవు. ఈ కణాలు మళ్లీ పుట్టవు. అందుకే చికిత్స వల్ల వచ్చిన వినికిడి లోపం సాధారణంగా శాశ్వతంగానే ఉండిపోతుంది. దీనితో అత్యంత బలంగా ముడిపడిన మందు సిస్‌ప్లాటిన్ (Cisplatin). కొంత తక్కువ స్థాయిలో కార్బోప్లాటిన్ (Carboplatin) కూడా — ముఖ్యంగా ఎక్కువ మొత్తంలో ఇచ్చినప్పుడు, లేదా స్టెమ్ సెల్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌కు ముందు ఇచ్చినప్పుడు. తల, మెడ భాగానికి ఇచ్చే రేడియోథెరపీ, ముఖ్యంగా చెవుల దగ్గర లేదా మెదడు దగ్గర ఇచ్చినప్పుడు, వినికిడిపై ప్రభావం చూపవచ్చు. అది కొన్నిసార్లు సంవత్సరాల తర్వాత కనిపించవచ్చు. క్యాన్సర్ చికిత్స సమయంలో ఇన్ఫెక్షన్ కోసం ఇచ్చిన కొన్ని యాంటీబయాటిక్స్, కొన్ని మూత్రం ఎక్కువ చేసే మాత్రలు కూడా రిస్క్‌ను పెంచుతాయి. వినికిడి లోపం సాధారణంగా కీచుమనే, సన్నని శబ్దాల (high-pitched) దగ్గర మొదలవుతుంది. అందుకే గోల ఉన్న చోట మాటలు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. దీంతో పాటు చెవుల్లో గింగురుమనడం లేదా రొద వినిపించవచ్చు.

పిల్లలపై ప్రభావం ఇంకా ఎక్కువ. ఒకటి — వాళ్లు ఎక్కువగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. రెండు — మాట, భాష, చదువు నేర్చుకోవడానికి వినికిడి చాలా అవసరం. గోల ఉన్న తరగతి గదిలో కొద్దిపాటి సన్నని శబ్దాల వినికిడి లోపం కూడా పిల్లవాడు చెప్పేది అర్థం చేసుకోవడాన్ని, స్కూల్‌లో ముందుకు సాగడాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. సిస్‌ప్లాటిన్ తర్వాత వచ్చే వినికిడి లోపం సాధారణంగా చికిత్స సమయంలోనే లేదా ముగిసిన కొద్ది కాలంలోనే వచ్చి, ఆ తర్వాత అలాగే స్థిరంగా ఉండిపోతుంది. కానీ కొందరిలో ఆ తర్వాతి సంవత్సరాల్లో ఇంకా ఎక్కువ కావచ్చు — ముఖ్యంగా రేడియోథెరపీ తర్వాత, లేదా గోలకు ఎక్కువగా గురవడం, వయసు పెరగడం వల్ల. అందుకే రిస్క్ ఉన్నవారికి దీర్ఘకాల ఫాలో-అప్‌లో వినికిడి పరీక్షలు భాగం.

దెబ్బతిన్నదాన్ని సాధారణంగా వెనక్కి తేలేకపోయినా, సహాయం చేయడానికి చాలా ఉంది. ఆడియాలజిస్ట్ చేసే వినికిడి పరీక్షలు లోపం ఏ రకంగా, ఎంత ఉందో చూపిస్తాయి. చాలామందికి — పిల్లలతో సహా — వినికిడి యంత్రాలు (hearing aids) బాగా పనిచేస్తాయి. టీచర్ దగ్గర కూర్చోబెట్టడం, సౌండ్ సిస్టమ్ వాడటం, స్పీచ్ థెరపీ వంటి తరగతి గది సహాయం పిల్లలు నేర్చుకోవడానికి తోడ్పడుతుంది. మిగిలిన వినికిడిని పెద్ద శబ్దాల నుంచి కాపాడుకోవడం, చెవుల్లో రొదను సౌండ్ థెరపీ, కౌన్సెలింగ్‌తో తగ్గించుకోవడం, చెవులపై ప్రభావం చూపే మందులతో ఏ చికిత్స మొదలుపెట్టే ముందైనా మీ వినికిడి లోపం గురించి డాక్టర్లకు చెప్పడం — ఇవన్నీ ముఖ్యం. ఈ పేజీ సాధారణ చిత్రాన్ని మాత్రమే వివరిస్తుంది. మీ వినికిడి ఎలా ఉందో ఆడియాలజిస్ట్ మాత్రమే అంచనా వేయగలరు.

దెబ్బ సాధారణంగా శాశ్వతం

చెవి లోపలి రోమ కణాలు మళ్లీ పుట్టవు.

సన్నని శబ్దాలు ముందుగా పోతాయి

గోల ఉన్న చోట మాటలు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమవుతుంది.

సహాయం బాగా పనిచేస్తుంది

వినికిడి యంత్రాలు, స్కూల్ సహాయం, శబ్దం నుంచి రక్షణ పెద్ద తేడా తెస్తాయి.

మీ వినికిడి దెబ్బతిందా, ఎంతవరకు దెబ్బతిందా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. ఆడియాలజిస్ట్ చేసే వినికిడి పరీక్ష మాత్రమే ఆ సమాధానం ఇవ్వగలదు.

ఏ వినికిడి యంత్రం వాడాలో కూడా ఇది సిఫార్సు చేయలేదు. మీకు ఏ పరికరం సరిపోతుందో ఆడియాలజిస్ట్ చెబుతారు.

పెద్దల్లో వినికిడి లోపం సంకేతాలు

గుంపులో లేదా గోల ఉన్న చోట సంభాషణ అర్థం చేసుకోవడం కష్టం కావడం, టీవీ వాల్యూమ్ పెంచడం, ఎదుటివారిని మళ్లీ చెప్పమని అడగడం, పక్షుల అరుపులు లేదా అలారం వంటి సన్నని శబ్దాలు వినపడకపోవడం, చెవుల్లో రొద — ఇవి పెద్దల్లో కనిపించవచ్చు. చాలాసార్లు ఆ వ్యక్తి కంటే ముందే కుటుంబ సభ్యులు దీన్ని గమనిస్తారు.

పిల్లల్లో వినికిడి లోపం సంకేతాలు

పిలిస్తే పలకకపోవడం, ఏకాగ్రత లేనట్టు కనిపించడం, మాటలు ఆలస్యంగా రావడం, స్కూల్‌లో ఇబ్బంది పడటం, ఫోన్ లేదా టీవీ వాల్యూమ్ పెంచడం — ఇవి పిల్లల్లో కనిపించవచ్చు. చిన్నతనంలో సిస్‌ప్లాటిన్ ఇచ్చి ఉంటే వినికిడి పరీక్షలు ఇంకా ముఖ్యం.

వినికిడి యంత్రాలు, ఖర్చు

వినికిడి యంత్రాల ధరలు ఒక్కోలా ఉంటాయి. వినికిడి యంత్రాలకు సహాయం చేసే ప్రభుత్వ పథకాలు, హాస్పిటల్ కార్యక్రమాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థల గురించి అడిగి తెలుసుకోండి — ముఖ్యంగా పిల్లల కోసం.

శబ్దం నుంచి రక్షణ

మిగిలిన వినికిడిని కాపాడుకోండి: పెద్ద శబ్దంతో పాటలు వినకండి, గోల ఎక్కువ ఉండే కార్యక్రమాల్లో, పని ప్రదేశాల్లో చెవి రక్షణ వాడండి, హెడ్‌ఫోన్ వాల్యూమ్ మధ్యస్థంగా ఉంచండి.

భవిష్యత్తు చికిత్సకు ముందు

ముందుముందు వినికిడిపై ప్రభావం చూపే మందులతో చికిత్స అవసరమైతే, మీకు ఇప్పటికే ఉన్న వినికిడి లోపం గురించి డాక్టర్లకు చెప్పండి. అప్పుడు వారు దాన్ని గమనించగలరు లేదా వేరే మందు ఎంచుకోగలరు.

మానసిక ప్రభావం

వినికిడి లోపం వల్ల ఒంటరితనం, చిరాకు రావచ్చు. సపోర్ట్ గ్రూప్‌లు, కౌన్సెలింగ్, మాట్లాడే పద్ధతుల్లో చిన్న మార్పులు సహాయపడతాయి.

కుటుంబ సభ్యులకు చిట్కాలు

మాట్లాడేటప్పుడు ఆ వ్యక్తి ముఖం వైపు చూస్తూ మాట్లాడండి, వెనుక గోల తగ్గించండి, అరవకుండా స్పష్టంగా మాట్లాడండి, అదే మాట మళ్లీ చెప్పే బదులు వేరే మాటల్లో చెప్పండి.

వినికిడిని ఎలా పరీక్షిస్తారు

పెద్దలకు, పెద్ద పిల్లలకు సాధారణంగా హెడ్‌ఫోన్ పెట్టి వేర్వేరు స్థాయిల్లో శబ్దాలు వినిపిస్తారు. వినిపించినప్పుడు సంకేతం ఇవ్వమని అడుగుతారు. సన్నని శబ్దాల పరీక్ష తొలి దశ దెబ్బను పట్టుకోవచ్చు. చాలా చిన్న పిల్లలకు వారి స్పందన అవసరం లేకుండా, చెవి స్పందనలను కొలిచే పరీక్షలు ఉంటాయి.

చికిత్స సమయంలో పర్యవేక్షణ

సిస్‌ప్లాటిన్ తీసుకునేవారికి, ముఖ్యంగా పిల్లలకు, చికిత్సకు ముందు, చికిత్స సమయంలో వినికిడి పరీక్షలు చేయవచ్చు. అప్పుడు మార్పులను ఆంకాలజిస్ట్‌తో ముందుగానే చర్చించవచ్చు.

సన్నని శబ్దాల లోపానికి వినికిడి యంత్రాలు

ఇప్పటి వినికిడి యంత్రాలను సన్నని శబ్దాలను ప్రత్యేకంగా పెంచేలా సెట్ చేయవచ్చు. దీంతో మాటలు స్పష్టంగా వినిపిస్తాయి. ఆడియాలజిస్ట్‌ను రెగ్యులర్‌గా కలుస్తూ ఉంటే సెట్టింగ్‌లు సరిగ్గా ఉంటాయి.

ఇతర పరికరాలు

ఫోన్, టీవీ శబ్దాన్ని నేరుగా వినికిడి యంత్రానికి పంపే పరికరాలు, స్క్రీన్‌పై రాసి చూపే క్యాప్షన్‌లు, మాటను అక్షరాలుగా మార్చే యాప్‌లు రోజువారీ జీవితాన్ని సులువు చేస్తాయి.

కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్

వినికిడి యంత్రాలు సహాయం చేయలేనంత తీవ్రమైన లోపానికి కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ గురించి ఆలోచించవచ్చు. ఈ విషయంలో ENT స్పెషలిస్ట్ సలహా ఇవ్వగలరు.

వినికిడి, ఉద్యోగం

ఆఫీసులో మాట్లాడేవారి ముఖం కనిపించే చోట కూర్చోవడం, వీడియో కాల్‌లలో క్యాప్షన్ వాడటం, సహోద్యోగులను మీ వైపు చూస్తూ మాట్లాడమని అడగడం సహాయపడతాయి. యజమానులు సరైన సదుపాయాలు కల్పించగలరు.

స్కూల్‌లో పిల్లలు

చికిత్స వల్ల వచ్చిన వినికిడి లోపం గురించి టీచర్లకు తెలియకపోవచ్చు. వినికిడి పరీక్ష రిపోర్ట్‌లు వారికి చూపించండి, ముందు వరుసలో కూర్చోబెట్టమని అడగండి, తరగతి వైపు చూస్తూ మాట్లాడమని కోరండి, స్పీచ్ థెరపీ గురించి ఆలోచించండి.

చెవుల రొద, నిద్ర

రాత్రి నిశ్శబ్దమైన గదిలో రొద ఎక్కువగా వినిపిస్తుంది. ఫ్యాన్ శబ్దం లేదా మెల్లగా పెట్టిన పాటలు వంటి వెనుక శబ్దాలు దాన్ని తక్కువగా అనిపించేలా చేస్తాయి.

బ్యాలెన్స్ సమస్యలు

కొన్ని చికిత్సలు చెవి లోపలి బ్యాలెన్స్ భాగాన్ని ప్రభావితం చేసి తూలడానికి కారణమవుతాయి. కళ్లు తిరగడం గురించి చెప్పండి, బ్యాలెన్స్ వ్యాయామాలు సహాయపడతాయి.

చెవి ఇన్ఫెక్షన్, గులిమి

చెవిలో గులిమి పేరుకుపోవడం లేదా ఇన్ఫెక్షన్ వినికిడిని ఇంకా తగ్గించవచ్చు. చెవి నొప్పి లేదా చీము వస్తే డాక్టర్‌ను కలవండి. చెవిలో ఏ వస్తువూ పెట్టవద్దు.

పిల్లల చెవులను కాపాడటం

సిస్‌ప్లాటిన్ తీసుకున్న పిల్లలకు హెడ్‌ఫోన్ వాల్యూమ్ తక్కువగా ఉంచండి. పెద్ద శబ్దాలుండే కార్యక్రమాల్లో, టపాసులు కాల్చే పండుగల్లో చెవి రక్షణ వాడండి.

కుటుంబానికి మానసిక తోడ్పాటు

తప్పనిసరిగా ఇవ్వాల్సిన చికిత్స వల్లే వినికిడి తగ్గిందని తల్లిదండ్రులు అపరాధ భావనకు, ఆందోళనకు లోనవచ్చు. ట్రీట్మెంట్ టీమ్‌తో, ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఉన్న ఇతర కుటుంబాలతో మాట్లాడటం సహాయపడుతుంది.

వినికిడి రిపోర్ట్‌లు దాచుకోవడం

వినికిడి పరీక్ష రిపోర్ట్‌లను మీ చికిత్స రికార్డులతో పాటే దాచి ఉంచండి. అప్పుడు కాలక్రమేణా వచ్చిన మార్పులను పోల్చి చూడవచ్చు.

పెద్దయ్యాక వినికిడి చెకప్‌లు

చిన్నతనంలో చికిత్స తీసుకున్నవారు, సలహా ఇచ్చి ఉంటే, పెద్దయ్యాక కూడా వినికిడి చెకప్‌లు కొనసాగించాలి — ముఖ్యంగా ఏమైనా మార్పులు గమనిస్తే.

ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి

మీ చికిత్స వినికిడిపై ప్రభావం చూపుతుందా అని అడగండి, రిస్క్ ఉంటే వినికిడి పరీక్షలు చేయించుకోండి, వినికిడి యంత్రాల గురించి ఆడియాలజిస్ట్‌ను కలవండి, పిల్లలకు స్కూల్‌లో సహాయం ఏర్పాటు చేయండి, శబ్దం నుంచి వినికిడిని కాపాడుకోండి, ఒక్కసారిగా వినికిడి పోతే వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోండి.