కీమో సమయంలో ఏం తినాలి: మన ఇంటి వంటగదికి ఒక గైడ్

రోగనిరోధక కణాల సంఖ్య తగ్గినప్పుడు బయటి ఆహారంతో ఇన్ఫెక్షన్ ప్రమాదం ఎక్కువ, ఎందుకంటే అది ఎంత శుభ్రంగా తయారైందో మీ చేతిలో ఉండదు. కౌంట్స్ బాగా తక్కువగా ఉండే వారాల్లో — సాధారణంగా ప్రతి సైకిల్ తర్వాత మొదటి ఒకటి నుంచి రెండు వారాలు — ఇంట్లో వండిన ఆహారమే సురక్షితం. మీకు ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు (neutropenic precautions) ఏమైనా చెప్పారా అని మీ బృందాన్ని అడగండి. ఎంత జాగ్రత్త అవసరం అనేది మీరు తీసుకునే మందులు, కౌంట్స్ ఎంత తగ్గుతాయి అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

అందరికీ వర్తించే ఒకే కొలత లేదు. మీరు తీసుకునే మందులను బట్టి మీ బృందం ప్రత్యేకంగా చెప్పవచ్చు — కొన్ని కీమో మందులు శరీరం నుంచి బయటకు పోవడానికి ఎక్కువ ద్రవాలు అవసరం. మూత్రం మామూలు కంటే ముదురు రంగులో రావడం, కళ్లు తిరగడం, మూత్రం బాగా తక్కువగా రావడం — ఇవి ద్రవాలు సరిపోవడం లేదనడానికి సంకేతాలు కావచ్చు. కొబ్బరి నీళ్లు, మజ్జిగ, నీళ్లు కలిపిన జ్యూస్ అన్నీ ద్రవాల కిందకే వస్తాయి. వాంతుల వల్ల ఏమీ నిలవకపోతే ఇంట్లో సర్దుకోవాలని ప్రయత్నించకుండా మీ బృందానికి ఫోన్ చేయండి.

కీమో సమయంలో ఆకలి తగ్గడం చాలా సాధారణం. ఇది సైకిల్ అంతటా మారుతూ ఉంటుంది — చికిత్స తీసుకున్న వెంటనే వచ్చే రోజుల్లో ఎక్కువగా, తర్వాతి సైకిల్ ముందు శరీరం కోలుకునే కొద్దీ మెరుగ్గా. తీవ్రంగా ఉన్నా, సైకిల్ మొత్తం మెరుగవ్వకుండా ఉన్నా తర్వాతి విజిట్‌లో చెప్పండి. తినడం పూర్తిగా ఆగిపోతే అంతకంటే ముందే చెప్పండి. ఆకలికి సహాయపడే మందులు ఉన్నాయి. ఏదీ తినాలనిపించనప్పుడు కూడా సులువుగా తినగలిగే ఆహారాన్ని డైటీషియన్ సూచించగలరు.

ఏ ఆహారం గానీ, డైట్ గానీ కీమోను ఎక్కువ లేదా తక్కువ ప్రభావవంతం చేస్తుందని రుజువు కాలేదు. ఒక ప్రత్యేక డైట్ క్యాన్సర్‌కు చికిత్స చేస్తుందనే వాదనలకు ASCO, ESMO, ICMR ప్రస్తుత ఆధారాల్లో మద్దతు లేదు. పోషణ ప్రభావం చూపేది మీ శరీరం చికిత్సను ఎంత బాగా తట్టుకుంటుంది, సైకిల్స్ మధ్య ఎంత బాగా కోలుకుంటుంది అనే దానిపై — అదే అసలు కారణం. కొన్ని ఆహారాలను పూర్తిగా మానేసే తీవ్రమైన డైట్‌లు పోషకాహార లోపాన్ని పెంచి చికిత్స పూర్తి చేయడాన్ని కష్టం చేయవచ్చు. పెద్ద మార్పు చేసే ముందు మీ బృందాన్ని అడగండి.

అవును — రుచి మారడం చాలా కీమో మందులతో వచ్చే గుర్తించిన సైడ్ ఎఫెక్ట్. సాధారణంగా చికిత్స ముగిశాక మెరుగవుతుంది. ఇలా ఉన్నప్పుడు వేడి ఆహారం కంటే చల్లని లేదా గది ఉష్ణోగ్రతలో ఉన్న ఆహారం సులువుగా ఉంటుంది. లోహపు చెంచాలకు బదులు గాజు లేదా స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ పాత్రలు వాడితే లోహం రుచి కొంచెం తగ్గుతుందని కొందరికి అనిపిస్తుంది. రుచి మార్పు వల్ల ఏమీ తినలేకపోతుంటే మీ బృందానికి చెప్పండి — తట్టుకోగలిగే ప్రత్యామ్నాయాలను డైటీషియన్ సూచించగలరు.

పెరుగు సాధారణంగా బాగా సరిపోతుంది, ముఖ్యంగా శాకాహారంలో పోషకంగా ఉపయోగపడుతుంది. రోగనిరోధక కణాలు బాగా తగ్గినప్పుడే ఆందోళన. గది ఉష్ణోగ్రతలో చాలాసేపు ఉన్న ఇంటి పెరుగులో బ్యాక్టీరియా ఉండవచ్చు — మామూలుగా శరీరం తట్టుకునేదే, కానీ చికిత్స సమయంలో కష్టం కావచ్చు. ఫ్రిజ్‌లో ఉంచిన, గడువు తేదీ లోపల ఉన్న ప్యాకెట్ పెరుగుతో ప్రమాదం తక్కువ. మీ బృందం మీకు ప్రత్యేక జాగ్రత్తల ఆహారం చెప్పి ఉంటే, పెరుగు గురించి ప్రత్యేకంగా అడగండి — ఆ సమయంలోని మీ కౌంట్స్ బట్టి చెబుతారు.

వీలైనంతవరకు సప్లిమెంట్ల కంటే ఆహారం ద్వారా పోషణే మేలని, సప్లిమెంట్లు తినడానికి ప్రత్యామ్నాయం కావని ASCO, ESMO పోషకాహార సూచనలు స్థిరంగా చెబుతాయి. మీరు తినేది బాగా తగ్గిపోతే, మీ పరిస్థితికి ఏది సరైనదో మీ ఆంకాలజిస్ట్ లేదా డైటీషియన్ చెబుతారు. మీ ఆంకాలజిస్ట్‌కు ముందుగా చెప్పకుండా ఏ సప్లిమెంట్ మొదలుపెట్టవద్దని మీ బృందం సాధారణంగా చెబుతుంది — కొన్ని కీమోతో పరస్పర ప్రభావం చూపుతాయి, కొన్ని పోషకాలు ఎక్కువ మోతాదులో చికిత్స సమయంలో హాని చేయవచ్చు.

వంటలో వాడే మోతాదుల్లో — పప్పులో చిటికెడు పసుపు, టీలో తులసి — సాధారణంగా ఆందోళన అవసరం లేదు. గాఢమైన క్యాప్సూల్స్, ఎక్కువ మోతాదు సారాలు మాత్రం వేరే విషయం: కొన్ని కీమో మందుల పనితీరుకు అడ్డు రావచ్చు, చాలా కలయికలపై సరైన అధ్యయనాలు జరగలేదు. మీరు తీసుకునే ప్రతిదాన్నీ — మామూలు కంటే ఎక్కువగా వాడే వంటింటి చిట్కాలతో సహా — మీ ఆంకాలజిస్ట్‌కు చెప్పండి. ఆ సంభాషణ జరగకముందే ఏదీ ఆపవద్దు.

అది మీ బృందానికి చెప్పాల్సిన వైద్య లక్షణం, ఒంటరిగా భరించాల్సింది కాదు. ఇప్పుడున్న వికారం తగ్గించే మందులు ఒక దశాబ్దం క్రితం వాటి కంటే చాలా బాగా పనిచేస్తాయి, చాలా కేంద్రాల్లో మొదటి లైన్ మందులు అందుబాటులో ఉంటాయి. వికారం వల్ల ఒక రోజుకు మించి తినలేకపోయినా, ద్రవాలు నిలవకపోయినా అదే రోజు మీ బృందానికి చెప్పండి. తర్వాతి అపాయింట్‌మెంట్ దగ్గరలో లేకపోతే దాని కోసం ఆగవద్దు — సరిగా తినలేకపోవడం ఎంత ఎక్కువకాలం చెప్పకుండా ఉంటే, దాన్ని సరిచేయడం అంత కష్టం.