చికిత్స సమయంలో
కీమో తర్వాతి సైకిల్స్లో సైడ్ ఎఫెక్ట్స్: రెండో సగంలో ఏమి మారుతుంది
మొదటి సైకిల్లో ఏమి ఆశించాలో చాలామందికి చెబుతారు. నాలుగో సైకిల్ నాటికి ఏమి మారుతుందో మాత్రం కొద్దిమందికే చెబుతారు. అప్పటికి కొన్ని సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ లోతుగా మారతాయి, కోలుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది, అంచనా వేయగలిగినట్టు అనిపించిన తీరు మారుతుంది. ఇది మీ ఊహ కాదు. అలసట, నరాల తిమ్మిర్లు ప్రతి డోస్తో పేరుకుపోవచ్చు. మీ బృందం డోస్ సర్దుబాటు చేయగలదు, అది చికిత్స విఫలం కావడం కాదు. ముందుగానే చెబితేనే ఎంపికలు ఎక్కువ.
సూటిగా సమాధానం
మొదటి సైకిల్స్ కంటే తర్వాతి సైకిల్స్ ఎందుకు కష్టంగా అనిపిస్తాయి?
కీమో తర్వాతి సైకిల్స్ చాలాసార్లు కష్టంగా అనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే కొన్ని సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ (దుష్ప్రభావాలు) సైకిల్స్ మధ్య పూర్తిగా తగ్గకుండా, ఒక్కో డోస్తో పేరుకుపోతాయి. చికిత్స సాగుతున్న కొద్దీ అలసట ఎక్కువవుతుంది. కొన్ని మందులతో చేతులు, కాళ్లలో తిమ్మిర్లు పెరుగుతాయి. పేరుకుపోయే ఈ ప్రభావాన్ని (cumulative toxicity) చికిత్సను సర్దుబాటు చేయడానికి కారణంగా ASCO మార్గదర్శకాలు గుర్తిస్తాయి. ప్రభావాలు పెరుగుతుంటే మీ ఆంకాలజిస్ట్ ప్రణాళికను మార్చగలరు.
ఇది మీ ఊహ కాదు
కొన్ని కీమో మందులు కొన్ని కణజాలాలపై చూపే ప్రభావం ప్రతి డోస్తో పెరుగుతుంది. మొదటి సైకిల్లో తేలికగా ఉన్న సైడ్ ఎఫెక్ట్ నాలుగో సైకిల్ నాటికి అదుపు చేయడం కష్టంగా మారడానికి ఇదే కారణం.
అలసట దీనికి అత్యంత సాధారణ ఉదాహరణ. ఇది ప్రతి సైకిల్కు ఒకే తీరులో రాకుండా, చికిత్స సాగుతున్న కొద్దీ లోతుగా మారుతుంది. ముందు లాగా విశ్రాంతి అంతగా సహాయపడదు. ఇది బలహీనతకు సంకేతం కాదు, వ్యాధి ముదురుతోందని కాదు. కాలక్రమేణా చికిత్స చూపే నేరుగా ప్రభావం.
ఇంకా ఏమి పేరుకుపోతుంది?
చేతులు, కాళ్లలో తిమ్మిర్లు లేదా స్పర్శ తగ్గడం కూడా కొన్ని మందులతో పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా ప్లాటినం, టాక్సేన్ (taxane) కుటుంబాల మందులతో. గోళ్ల మార్పులు, పొడిబారిన లేదా సున్నితమైన చర్మం, మానడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టే నోటి పుండ్లు కూడా చికిత్స రెండో సగంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
సైకిల్స్ పునరావృతం అవుతున్న కొద్దీ మీ ఎముక మజ్జ (bone marrow) కూడా నెమ్మదిగా కోలుకుంటుంది. సైకిల్స్ మధ్య బ్లడ్ కౌంట్ మొదట్లో కంటే తక్కువగా ఉండవచ్చు. అంటే మళ్లీ శక్తి వచ్చినట్టు అనిపించడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చు.
ఏమి చేయవచ్చు
సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ పేరుకుపోతున్నప్పుడు మీరు ఏమి చేయవచ్చు?
మీకు ఏమి జరుగుతోందో మీ బృందానికి చెప్పండి, ముందుగానే చెప్పండి. పేరుకుపోయే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ను చాలాసార్లు అదుపు చేయవచ్చు. కానీ అవి తీవ్రం అయ్యాక ఎంపికలు తగ్గిపోతాయి.
డోస్ సర్దుబాటు సాధారణమే
డోస్ సర్దుబాట్లు కీమోథెరపీ నిర్వహణలో సాధారణమైన, ఊహించిన భాగం. ఒక నిర్దిష్ట ప్రభావం పెరుగుతుంటే మీ ఆంకాలజిస్ట్ డోస్ తగ్గించవచ్చు, సైకిల్స్ మధ్య గ్యాప్ పెంచవచ్చు, లేదా మందు మార్చవచ్చు. ఇది చికిత్స విఫలం కావడం కాదు. చికిత్సను మీకు సురక్షితంగా, కొనసాగించగలిగేలా చేసే పద్ధతి ఇది.
రోజువారీ జాగ్రత్తలు
ఆచరణలో చిన్న మార్పులు కూడా సహాయపడతాయి. చేతులు, కాళ్లను వేడి నుంచి, గరుకు ఉపరితలాల నుంచి కాపాడుకుంటే నరాల చికాకు తగ్గుతుంది. మెత్తని టూత్బ్రష్, సున్నితమైన నోటి కడుగు (rinse) నోటి పుండ్ల బాధను తగ్గిస్తాయి. ఆకలి తక్కువగా ఉన్నప్పుడు తక్కువ మోతాదులో, ఎక్కువసార్లు తినడం సహాయపడుతుంది.
అలసటను బలవంతంగా దాటలేరు
ఈ దశలో అలసట బలవంతంగా పనిచేయడంతో తగ్గదు. వీలైనప్పుడు విశ్రాంతి తీసుకోండి. మీ కోర్సులో మీరు ఉన్న దశకు ఎంత శారీరక శ్రమ సరైనదో మీ బృందాన్ని అడగండి.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండికీమోథెరపీ సమయంలో వచ్చే జ్వరం ఎప్పుడూ అత్యవసరమే. వెంటనే మీ బృందానికి ఫోన్ చేయండి లేదా ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లండి. రాత్రి గడిచేవరకు ఆగవద్దు. ఊహించని కమిలిన మచ్చలు, రక్తస్రావం, లేదా ఊపిరి ఆడకపోవడం కూడా బ్లడ్ కౌంట్ మార్పులకు సంకేతం కావచ్చు. వాటిని వెంటనే చెక్ చేయాలి.
అదే రోజు చెప్పాల్సినవి
ఏ సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ను ఎప్పుడూ అదే రోజు చెప్పాలి?
ఇవి తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ వరకు ఆగాల్సినవి కాదు. ఈరోజే ఫోన్ చేయండి.
సైకిల్ నుంచి సైకిల్కు పెరుగుతున్న తిమ్మిర్లు
చేతులు లేదా కాళ్లలో నరాల లక్షణాలు పెరుగుతుంటే, మీ బృందానికి ఇప్పుడే తెలియాలి. తర్వాతి షెడ్యూల్డ్ అపాయింట్మెంట్లో కాదు.
ప్రాథమిక పనులు చేయలేనంత అలసట
తినలేకపోవడం, తాగలేకపోవడం, ఇంట్లో తిరగలేకపోవడం అనేంత అలసటకు అదే రోజు అంచనా అవసరం.
తినడాన్ని, తాగడాన్ని ఆపేస్తున్న నోటి పుండ్లు
పుండ్ల వల్ల మింగలేకపోతే, లేదా ద్రవాలు లోపల ఉంచుకోలేకపోతే, ఈరోజే ఫోన్ చేయండి.
కొత్త లేదా కారణం తెలియని నొప్పి
ముందు సైకిల్స్లో లేని, స్పష్టమైన కారణం లేని నొప్పిని భరిస్తూ ఆగకుండా చెప్పాలి.
ఊహించని కమిలిన మచ్చలు, రక్తస్రావం, ఊపిరి ఆడకపోవడం
ఇవి బ్లడ్ కౌంట్ మార్పులకు సంకేతం కావచ్చు. వెంటనే చెక్ చేయాలి.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
బృందం వాడే మాటలు
మీ బృందం ఈ మాటలు వాడినప్పుడు వాటి అర్థం ఏమిటి?
- పేరుకుపోయే ప్రభావం (cumulative toxicity)
- సైకిల్స్ మధ్య పూర్తిగా తగ్గకుండా, ప్రతి డోస్తో పెరిగే సైడ్ ఎఫెక్ట్. నరాల తిమ్మిర్లు లాంటి కొన్ని పేరుకుపోయే ప్రభావాలు చికిత్స ముగిశాక కూడా కొంతకాలం కొనసాగవచ్చు లేదా ఎక్కువ కావచ్చు, ఆ తర్వాత మెరుగుపడటం మొదలవుతుంది.
- నేడిర్ (nadir)
- ఒక సైకిల్లో మీ బ్లడ్ కౌంట్ అత్యంత తక్కువగా ఉండే సమయం. సాధారణంగా డోస్ తర్వాత కొన్ని రోజులకు వస్తుంది. ఈ సమయంలో మీకు అలసట ఎక్కువగా ఉండవచ్చు, ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. దీన్ని గమనించడానికి మీ బృందం బ్లడ్ టెస్ట్లు షెడ్యూల్ చేస్తుంది.
- డోస్ తగ్గించడం (dose reduction)
- అసలు డోస్తో కొనసాగించలేనంత కష్టంగా మారిన సైడ్ ఎఫెక్ట్ను అదుపు చేయడానికి ఒక సైకిల్లో ఇచ్చే మందు మోతాదును తగ్గించడం. ఇది సురక్షితమైన చికిత్స నిర్వహణలో సాధారణ భాగం. చికిత్స ప్రణాళికను వదిలేశారని కాదు.
- పెరిఫెరల్ న్యూరోపతి (peripheral neuropathy)
- కొన్ని మందులు నరాల చివర్లపై చూపే ప్రభావం వల్ల చేతులు, కాళ్లలో తిమ్మిర్లు, స్పర్శ తగ్గడం, మంట, లేదా నొప్పి. చికిత్స రెండో సగంలో పేరుకుపోయే అత్యంత సాధారణ ప్రభావాల్లో ఇది ఒకటి. అందుకే ముందుగానే చెప్పడం ముఖ్యం. డోస్ మార్పులతో ఇది ఎంతవరకు పెరుగుతుందో పరిమితం చేయవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
తర్వాతి సైకిల్స్ సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ గురించి రోగులు అడిగే ప్రశ్నలు
మొదట్లో కంటే తర్వాతి సైకిల్స్లో ఎక్కువ ఇబ్బందిగా అనిపించడం సాధారణమేనా?
అవును. చికిత్సలో అతి తక్కువగా చర్చించే విషయాల్లో ఇది ఒకటి. మొదటి సైకిల్ గురించి అందరూ ఎదురుచూస్తారు, కాబట్టి దానికి కొంత సిద్ధంగా ఉంటారు. నాలుగో లేదా అయిదో సైకిల్ నాటికి పేరుకుపోయే ప్రభావాలు మొదలవుతాయి. డోస్ల మధ్య శరీరం పూర్తిగా కోలుకోవడానికి తక్కువ సమయం ఉంటుంది. సుదీర్ఘ కోర్సు మానసిక భారం శారీరక భారానికి తోడవుతుంది. వీటిలో ఏదీ మీ పరిస్థితి దిగజారిందని కాదు, చికిత్స పనిచేయడం లేదని కాదు. నిజంగా భారం పడే కోర్సు మధ్యలో మీరు ఉన్నారని అర్థం. మీకు ఎలా ఉందో బృందానికి నిజాయితీగా చెప్పడం ఇప్పుడు మరింత ముఖ్యం.
తర్వాతి సైకిల్స్ సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ చికిత్స ముగిశాక పోతాయా?
చాలావరకు చికిత్స ముగిశాక మెరుగుపడతాయి, కానీ కాలవ్యవధి ఒక్కొక్కరికి ఒక్కోలా ఉంటుంది. చాలామందికి అలసట వారాల నుంచి నెలల్లో క్రమంగా తగ్గుతుంది. చేతులు, కాళ్లలో తిమ్మిర్లు (peripheral neuropathy) తగ్గడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. కొంతమందిలో ఇది ఎక్కువ కాలం కొనసాగవచ్చు. అలా కొనసాగుతుందా, ఎంతవరకు అనేది ఏ మందు వల్ల వచ్చింది, ఎంతకాలం ఇచ్చారు, ఎంత తీవ్రంగా మారింది అనే వాటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పెరుగుతున్న నరాల లక్షణాలను ముందుగానే చెప్పడం ఈ ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేసే ఒక మార్గం. డోస్ మార్పులతో దీని పెరుగుదలను నెమ్మది చేయవచ్చు. చివరి సైకిల్ తర్వాత కూడా మీ బృందం మిమ్మల్ని గమనిస్తూ ఉంటుంది.
అనుకున్నదాని కంటే ఎక్కువ ఇబ్బంది పడుతున్నానని ఆంకాలజిస్ట్కు చెప్పాలా?
అవును. చికిత్స రెండో సగంలో మీరు చేయగలిగే అత్యంత ముఖ్యమైన పనుల్లో ఇది ఒకటి. సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ పెరుగుతున్నాయని తెలియని ఆంకాలజిస్ట్ వాటికి సర్దుబాటు చేయలేరు. వాస్తవం "ఎలాగోలా నెట్టుకొస్తున్నాను" అయినప్పుడు "బాగానే ఉన్నాను" అని విన్న బృందం, ఏదో తీవ్రం అయ్యేవరకు జోక్యం చేసుకోలేదు. ఇబ్బంది పడుతున్నందుకు మిమ్మల్ని ఎవరూ తప్పు పట్టరు. తేలిక నుంచి మధ్యస్థ స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు అందుబాటులో ఉండే ఎంపికలు, అంటే డోస్ సర్దుబాట్లు, సహాయక మందులు, షెడ్యూల్ మార్పులు, తీవ్రం అయ్యాక ఉండే ఎంపికల కంటే ఎక్కువ, ఎక్కువ ప్రభావవంతం.
డోస్ తగ్గించాల్సి వస్తే చికిత్స పనిచేయడం లేదని అర్థమా?
కాదు. డోస్ తగ్గించడం కీమోథెరపీ నిర్వహణలో భాగంగానే ఉంటుంది. పనిచేయడానికి సరిపడా చికిత్స ఇస్తూనే, మీ శరీరం తట్టుకునేలా సురక్షితంగా ఉంచడమే లక్ష్యం కాబట్టి ఇవి ఉన్నాయి. ఫలితాలను తగ్గించేది ఏమిటంటే, ప్రభావాలు అదుపు కాక చికిత్సను పూర్తిగా ఆపేయడం. అలా జరగకుండా చూడటానికి వాడే ప్రధాన సాధనాల్లో డోస్ తగ్గించడం ఒకటి. మీ ఆంకాలజిస్ట్ దీన్ని సిఫారసు చేస్తే, మీ చికిత్సను జాగ్రత్తగా నిర్వహిస్తున్నారని అర్థం, రాజీ పడ్డారని కాదు.
తర్వాతి సైకిల్స్లో అలసట మామూలు అలసట కంటే భిన్నమా?
అవును. తర్వాతి సైకిల్స్లో వచ్చే క్యాన్సర్ సంబంధిత అలసట ఒక రాత్రి మంచి నిద్రతో తగ్గేది కాదు. తక్కువ బ్లడ్ కౌంట్, చికిత్స నేరుగా ప్రభావం, సుదీర్ఘ కోర్సు పేరుకుపోయిన భారం, ఈ మూడూ దీనికి కారణం. మామూలు అలసటను దాటినట్టు దీన్ని బలవంతంగా దాటాలని చూస్తే మెరుగుపడకపోగా, ఎక్కువ కావచ్చు. చికిత్సలో మీరు ఉన్న దశకు విశ్రాంతి సరైన స్పందన. అలసట తినడాన్ని, తాగడాన్ని, ఇంట్లో తిరగడాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంటే, ఒంటరిగా నెట్టుకురాకుండా బృందానికి ఫోన్ చేయాల్సిన సమయం అది.
నా చేతుల్లో తిమ్మిర్లు మొదట్లో కంటే ఎక్కువయ్యాయి. ఎంత ఆందోళన పడాలి?
చేతులు లేదా కాళ్లలో పెరుగుతున్న తిమ్మిర్లు లేదా స్పర్శ తగ్గడాన్ని ఇప్పుడే మీ బృందానికి చెప్పండి, తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో కాదు. నరాలపై ప్రభావం చూపే మందులతో ఈ ప్రభావం ప్రతి సైకిల్తో పేరుకుపోవచ్చు. దీన్ని గమనించిన సమయం, చెప్పిన సమయం చాలాసార్లు ఒకటి కాదు. డోస్ సర్దుబాటు అవసరమా అనేది మీ బృందం అంచనా వేయగలదు. వస్తువులు పట్టుకోవడం, బ్యాలెన్స్, సున్నితమైన కదలికలు లాంటి రోజువారీ పనులపై ప్రభావం చూపేంత వరకు ఆగితే, ఈ ప్రభావాన్ని వెనక్కి తేవడం కష్టం కావచ్చు. మార్పును ముందుగానే చెప్పండి. చర్య అవసరమా అనేది మీ బృందం నిర్ణయిస్తుంది.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Chemotherapy Side Effects
- National Cancer Institute — Nerve Problems (Peripheral Neuropathy) and Cancer Treatment
- National Cancer Institute — Fatigue and Cancer Treatment
- Cancer Research UK — Chemotherapy side effects
- Macmillan Cancer Support — Chemotherapy
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాతి సైకిల్స్ కష్టంగా ఉన్నాయా?
ఏమి పెరుగుతోందో మాకు చెప్పండి. డోస్ సర్దుబాటు, సహాయక మందుల గురించి మెడికల్ ఆంకాలజిస్ట్తో మాట్లాడటానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.