నోరు, ఆహారం
కీమో సమయంలో మింగడం కష్టం కావడం, నోరు ఎండిపోవడం
తిన్న ముద్ద జారిపోవాలంటే ఉమ్ము కావాలి. కీమోథెరపీ దాన్ని తగ్గిస్తుంది, అందుకే నోరు ఎండిపోయి ఆహారం కిందికి దిగదు. ఇది ఇబ్బందికరమే కానీ సరిచేయగలిగేదే — ఆహారాన్ని తడిగా చేయడం, ప్రతి కొన్ని ముద్దలకూ ఒక గుటక వేయడం సరిపోతుంది. కానీ మింగేటప్పుడు నొప్పి, ఛాతీ ఎముక వెనుక ఆహారం ఆగిపోవడం, తింటున్నప్పుడు దగ్గు రావడం వేరే విషయం. వాటిని సర్దుకోకుండా పరీక్ష చేయించుకోవాలి.
సూటిగా సమాధానం
నోరు ఎండిపోతే మింగడం ఎందుకు కష్టమవుతుంది?
మనం తిన్న ముద్ద గొంతులోంచి జారిపోవడానికి కారణం ఉమ్ము (సలైవా). కీమోథెరపీ ఉమ్ము ఉత్పత్తిని తగ్గిస్తుంది. దానితో పాటు ఇచ్చే వికారం తగ్గించే మందులు కూడా నోటిని మరింత ఎండగడతాయి. ఫలితంగా ఆహారం ఎండిపోయిన నోట్లోనే ఉండిపోతుంది, ఒక ఉండలా తయారై కిందికి దిగదు. పొడి చపాతీ, బిస్కెట్లు, కూర లేని అన్నం దాదాపు మింగలేని స్థితికి వచ్చేస్తాయి.
ఇంతవరకు ఉన్నది ఇబ్బందికరమే కానీ సాధారణమే. ఆహారాన్ని మరింత తడిగా చేయడం, ప్రతి ముద్దతో పాటు కొంచెం ద్రవం తాగడం ద్వారా దీన్ని సరిచేయవచ్చు. కానీ మింగేటప్పుడు నొప్పి రావడం, ఛాతీ ఎముక వెనుక ఆహారం ఆగిపోయినట్టు అనిపించడం, తింటున్నప్పుడు దగ్గు రావడం — ఇవి సాధారణం కాదు. ఇవి వేరే సమస్యలు. వీటిని పరీక్షించాల్సిందే.
ఈ తేడాను గుర్తుపెట్టుకోండి
నోరు ఎండిపోవడం వల్ల మింగడం ఇబ్బందిగా ఉంటుంది, అంతే. కానీ మింగేటప్పుడు నొప్పి, ఆహారం ఒక చోట ఆగిపోయినట్టు అనిపించడం, భోజనం చేస్తున్నప్పుడు పొలమారడం, దగ్గు రావడం — ఇవి వేరే దేనినో సూచిస్తాయి. నోటి ఇన్ఫెక్షన్ ఆహార నాళం (food pipe) లోకి పాకడం కావచ్చు, లేదా మింగే వ్యవస్థ సరిగా పనిచేయకపోవడం కావచ్చు. మెత్తని ఆహారంతో సర్దుకుపోకుండా ఈ విషయాలను మీ ట్రీట్మెంట్ టీమ్కు చెప్పండి.
మింగడం ఒక్కసారిగా మారిపోతే, లేదా భోజనం చేస్తున్నప్పుడు దగ్గు వస్తుంటే, తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ వరకు ఆగకుండా అప్పుడే మీ టీమ్కు ఫోన్ చేయండి.ఆహారం కిందికి దిగాలంటే
నోరు ఎండిపోయినప్పుడు భోజనం వేళ ఏమి చేయాలి
ఇక్కడ చెప్పేదంతా దాదాపు తడి గురించి, వేడి-చల్లదనం గురించే. ఏమి తినాలి అనే దాని గురించి కాదు.
ప్రతి పదార్థాన్నీ తడిగా చేయండి
అన్నంలో ఎక్కువ పప్పు, చారు, పులుసు, పెరుగు, పాలు, కొబ్బరి పాలు, లేదా కొంచెం నెయ్యి కలపండి. ఇడ్లీని పాలలో లేదా పలుచటి పప్పులో నానబెట్టండి. నోరు ఇలా ఉన్నంత కాలం పొడి పదార్థాన్ని ఒంటరిగా వడ్డించవద్దు.
అన్నింటికంటే కష్టమైనవి
- పొడి చపాతీ, రొట్టె
- బిస్కెట్లు, టోస్ట్, మురుకులు
- కూర, పులుసు లేని ఉత్త అన్నం
కొన్ని ముద్దలకొకసారి గుటక వేయండి
నీళ్లు, మజ్జిగ లేదా పలుచటి పప్పు నీళ్లను భోజనం చివర్లో కాకుండా భోజనంతో పాటే తీసుకోండి. లేని ఉమ్ము స్థానాన్ని అవి భర్తీ చేస్తాయి, ప్లేట్ మొత్తం తినగలిగేలా చేస్తాయి.
భోజనానికి ముందే ద్రవాలతో కడుపు నింపుకోవద్దు. భోజనంతో పాటే తీసుకోండి.చల్లగా వడ్డించండి
ఎండిపోయి, సున్నితంగా మారిన నోటి లోపలి పొరకు వేడి ఆహారం కంటే చల్లని లేదా గది ఉష్ణోగ్రత ఆహారమే సులువు. దాని వాసన కూడా తక్కువ ఉంటుంది కాబట్టి వికారం ఉన్నవారికి ఇది మరింత సాయపడుతుంది.
తినే ముందు నోరు పుక్కిలించండి
కాచి చల్లార్చిన నీటిలో కొంచెం ఉప్పు, వంట సోడా కలిపి మెల్లగా పుక్కిలించి ఉమ్మేయండి. దీనివల్ల నోరు శుభ్రపడి మొదటి ముద్దలు చాలా సులువవుతాయి. తిన్న తర్వాత మాత్రమే కాదు, తినే ముందు కూడా చేయండి.
భోజనాల మధ్య ఉమ్ము ఊరేలా చూసుకోండి
షుగర్ లేని చూయింగ్ గమ్, చిన్న ఐస్ ముక్కలు, రోజంతా కొద్దికొద్దిగా నీళ్లు తాగడం ఉపయోగపడతాయి. ఉమ్ము తక్కువగా ఉన్నప్పుడు తీపి మిఠాయిలను నోట్లో ఉంచుకోవడం త్వరగా పళ్ల పుచ్చుకు దారితీస్తుంది, కాబట్టి వాటిని మానేయండి.
సలైవా సబ్స్టిట్యూట్ గురించి అడగండి
ఉమ్ము స్థానంలో పనిచేసే జెల్లు, స్ప్రేలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. కొందరికి, ముఖ్యంగా రాత్రిపూట, ఎక్కువసేపు మాట్లాడాల్సి వచ్చినప్పుడు అవి ఉపయోగపడతాయి. మీ అంతట మీరు కొనకుండా, మీకు ఏది సరిపోతుందో మీ టీమ్ను అడగండి.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిమింగేటప్పుడు నొప్పి, ఛాతీ ఎముక వెనుక ఆహారం ఇరుక్కుపోయినట్టు అనిపించడం, భోజనం చేస్తున్నప్పుడు దగ్గు రావడం లేదా పొలమారడం, నీళ్లు తాగిన తర్వాత గొంతు గరగరగా తడిగా వినిపించడం, కొద్ది రోజుల్లోనే మింగడం కష్టమైపోవడం — వీటికి మెత్తని ఆహారం సమాధానం కాదు, పరీక్షే సమాధానం. ఒకవేళ పూర్తిగా నీళ్లు కూడా తాగడం మానేస్తే, లేదా జ్వరం వస్తే, అదే రోజు దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లి, వారు కీమోథెరపీ తీసుకుంటున్నారని స్పష్టంగా చెప్పండి. చికిత్స సమయంలో శరీరంలో నీరు తగ్గిపోవడం చాలా వేగంగా జరుగుతుంది.
ఈ తేడా ఎందుకు ముఖ్యం
మింగడంలో ఇబ్బంది వేరే కారణం వల్ల అయితే
చికిత్స సమయంలో మింగడం కష్టమవడానికి కొన్ని కారణాలు ఉన్నాయి. వాటికి విడిగా చికిత్స అవసరం. అంతా నోరు ఎండిపోవడం వల్లే అనుకుంటే ఇవి కంటపడకుండా పోతాయి.
ఇన్ఫెక్షన్ ఆహార నాళంలోకి పాకడం
నోట్లో మొదలైన ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ ఆహార నాళంలోకి విస్తరించవచ్చు. దీని సూచన ఏమిటంటే — కేవలం ఇబ్బంది కాకుండా, మింగేటప్పుడు నిజమైన నొప్పి ఉంటుంది. చాలాసార్లు నోట్లో తెల్లని మచ్చలు కూడా కనిపిస్తాయి. దీనికి చికిత్స ఉంది. ఎంత త్వరగా చికిత్స మొదలుపెడితే అంత త్వరగా మళ్లీ తినగలుగుతారు.
ఆహారం పొరపాటున శ్వాసనాళంలోకి వెళ్లడం
భోజనం చేస్తున్నప్పుడు దగ్గు, తిన్న తర్వాత గొంతు గరగర, లేదా మాటిమాటికీ ఛాతీ ఇన్ఫెక్షన్లు రావడం — ఆహారం లేదా ద్రవం శ్వాసనాళంలోకి వెళ్తోందనడానికి సంకేతాలు కావచ్చు. వయసు పైబడినవారిలో, చాలా బలహీనంగా ఉన్నవారిలో, తల-మెడ ప్రాంతానికి చికిత్స తీసుకున్నవారిలో ఇది ఎక్కువ. ఆహారం ఎంత మెత్తగా ఉండాలో ఇంట్లో ఊహించుకోవడం కాకుండా, సరైన స్వాలోయింగ్ అసెస్మెంట్ చేయించుకోవాలి.
ఆహార నాళం సన్నబడటం లేదా అడ్డంకి
ఆహారం ఒక నిర్దిష్ట చోట ఆగిపోయినట్టు అనిపించడం, ముఖ్యంగా ద్రవాల కంటే ఘన పదార్థాలతో ఎక్కువగా అనిపించడం — దీన్ని ఎప్పుడూ చెప్పాల్సిందే. కారణం చిన్నదే కావచ్చు, కానీ దాన్ని ఇంట్లో తేల్చుకునే విషయం కాదు.
అసెస్మెంట్లో ఏమి చేస్తారు?
సాధారణంగా మీరు మింగుతుంటే ఎవరో ఒకరు గమనిస్తారు, కొన్నిసార్లు స్పీచ్ అండ్ లాంగ్వేజ్ థెరపిస్ట్ చూస్తారు, అప్పుడప్పుడు కెమెరా పరీక్ష లేదా స్కాన్ చేస్తారు. వీటిలో ఏదీ బాధ కలిగించేది కాదు. చివరికి వచ్చేది ఆహారంపై మరిన్ని ఆంక్షలు కాదు — తినడాన్ని సురక్షితంగా, సులువుగా చేసే ఆచరణాత్మకమైన సలహా.
అన్నింటినీ మిక్సీలో వేసి తాగేద్దాం అనుకోవద్దు. మింగడమే సురక్షితం కానప్పుడు, మిక్సీ చేసిన ఆహారం సులువు కాదు, ఇంకా కష్టం కావచ్చు.నిజం చెప్పాలంటే
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు
మీరు మింగడం సురక్షితమేనా కాదా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. దాని కోసం ఎవరో ఒకరు మీరు మింగుతుంటే చూడాలి, కొన్ని సందర్భాల్లో పరీక్ష కూడా చేయాలి. మీ అంతట మీరే ఆహారం మెత్తదనాన్ని మార్చుకుంటూ పోతే, నిజానికి పరీక్షించాల్సిన సమస్య కప్పబడిపోతుంది. అందుకే ఇక్కడ ఇచ్చిన సలహా తడి, చల్లదనం దగ్గరే ఆగిపోతుంది.
నోరు ఎండిపోవడం ఎంతకాలం ఉంటుందో కూడా ఇది చెప్పలేదు. కీమోథెరపీ ఒక్కటే తీసుకుంటే, చికిత్స ముగిసిన తర్వాతి వారాల్లో ఇది తగ్గుముఖం పడుతుంది. తల-మెడ ప్రాంతానికి రేడియోథెరపీ కూడా ప్లాన్లో ఉంటే పరిస్థితి వేరు, అది ఎక్కువ కాలం ఉంటుంది. మీ విషయంలో ఏది వర్తిస్తుందో మీ టీమ్ ప్రత్యేకంగా మీతో మాట్లాడతారు.
తర్వాత ఏమి చేయాలి?
రాబోయే భోజనాన్ని మరింత తడిగా, చల్లగా చేయండి. తినే ముందు నోరు పుక్కిలించండి. రాత్రిపూట మంచం పక్కనే నీళ్లు పెట్టుకోండి. మింగేటప్పుడు నొప్పి, భోజనం వేళ దగ్గు, లేదా ఆహారం ఇరుక్కుపోతున్న భావన ఉంటే ఆగకుండా టీమ్కు ఫోన్ చేయండి. తాగడం పూర్తిగా ఆగిపోతే మాత్రం దాన్ని ఎమర్జెన్సీగానే చూడండి.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
మమ్మల్ని అడిగే ప్రశ్నలు
నోరు ఎండిపోవడం, మింగడం గురించి సాధారణ ప్రశ్నలు
రాత్రిపూట, తెల్లవారుజామున ఎందుకు ఎక్కువ ఇబ్బంది?
నిద్రలో ఉమ్ము ఊరడం సహజంగానే తగ్గుతుంది. దానికి తోడు నోటితో ఊపిరి తీసుకోవడం, ఫ్యాన్, ఏసీ నోటిని మరింత ఎండగడతాయి. మంచం పక్కన నీళ్లు పెట్టుకోండి, ఫ్యాన్ గాలి ముఖం మీదికి రాకుండా తిప్పండి, పెదాలకు లిప్ బామ్ రాసుకోండి. పడుకునే ముందు సలైవా జెల్ మీకు సరిపోతుందా అని మీ టీమ్ను అడగండి. చాలామందికి రాత్రిపూటే కష్టంగా ఉంటుంది.
ఆహారమంతా మిక్సీ పట్టి ఇవ్వడం సురక్షితమేనా?
కేవలం నోరు ఎండిపోవడం సమస్య అయితే, ఆహారాన్ని మెత్తగా, తడిగా చేయడం సరైనదే. కానీ మింగడమే సమస్య అయితే, ఆహారం ఎంత పలుచగా ఉండాలో మీ అంతట మీరు నిర్ణయించవద్దు. పలుచటి ద్రవాలను నోట్లో అదుపు చేయడం కష్టం, అవి శ్వాసనాళంలోకి వెళ్లే అవకాశం ఎక్కువ. ముందు స్వాలోయింగ్ అసెస్మెంట్ అడగండి.
స్ట్రా వాడితే ఉపయోగం ఉంటుందా?
ద్రవాలకు చాలాసార్లు ఉపయోగపడుతుంది. ఎందుకంటే స్ట్రా వాటిని నోటి ముందు భాగంలోని పుండ్లను, ఎండిన ప్రాంతాలను దాటించి లోపలికి తీసుకెళ్తుంది. మజ్జిగ, షేక్లు, కంజి లాంటివాటికి ప్రయత్నించి చూడవచ్చు. కానీ తాగుతున్నప్పుడు దగ్గు వస్తుంటే స్ట్రా వాడటం ఆపి, ఆ విషయాన్ని చెప్పండి. మింగడం సురక్షితం కానప్పుడు స్ట్రా పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చగలదు.
చికిత్స అయిపోయాక నోరు ఎండటం తగ్గిపోతుందా?
కీమోథెరపీ ఒక్కటే అయితే సాధారణంగా తగ్గుతుంది. చివరి సైకిల్ తర్వాతి వారాలు, నెలల్లో ఉమ్ము తిరిగి ఊరడం మొదలవుతుంది. చాలాకాలం ఉండే పొడిబారడం ఎక్కువగా తల-మెడ ప్రాంతానికి ఇచ్చే రేడియోథెరపీతో ముడిపడి ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది ఉమ్ము గ్రంథులపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది. మీ ప్లాన్కు ఏది వర్తిస్తుందో మీ టీమ్ను అడగండి.
వాడుతున్న ఇతర మాత్రల వల్ల ఇది ఎక్కువ అవుతుందా?
అవకాశం చాలా ఎక్కువ. వికారం తగ్గించే మందులు, కొన్ని బీపీ మాత్రలు, అలర్జీ మాత్రలు, ఇంకా చాలా మందులు ఉమ్మును తగ్గిస్తాయి. వీటిలో దేన్నీ మీ అంతట మీరు ఆపవద్దు. కానీ మీరు వాడుతున్న మందుల పూర్తి జాబితాను ఆంకాలజిస్ట్కు చూపించడం విలువైన పని. వేళ మార్చడం ద్వారా లేదా వేరే మందు ద్వారా కొన్నిసార్లు మంచి తేడా కనిపిస్తుంది.
ఉమ్ము ఊరడానికి పులుపు మిఠాయిలు మంచివేనా?
అవి నిజంగానే ఉమ్మును ఊరిస్తాయి, కొందరికి ఉపయోగపడతాయి కూడా. కానీ నోట్లో పుండ్లు కూడా ఉంటే అవి విపరీతంగా మంట పుట్టిస్తాయి. ఎండిన నోట్లో తీపి మిఠాయిలు ఉంచుకుంటే పళ్లను కాపాడే ఉమ్ము తక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి త్వరగా పళ్లు పుచ్చిపోతాయి. అదే ఆలోచనకు సురక్షితమైన రూపం షుగర్ లేని చూయింగ్ గమ్.
నీళ్లు తాగిన తర్వాత ఆయనకు దగ్గు వస్తోంది. ఇది సీరియస్ విషయమా?
దాన్ని సర్దుకోకుండా వెంటనే చెప్పండి. తాగుతున్నప్పుడు లేదా తాగిన తర్వాత దగ్గు రావడం అంటే ద్రవం శ్వాసనాళంలోకి వెళ్తోందని అర్థం కావచ్చు. ఇన్ఫెక్షన్లను ఎదుర్కోవడం కష్టంగా ఉన్న ఈ సమయంలో అది ఛాతీ ఇన్ఫెక్షన్ ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. స్వాలోయింగ్ అసెస్మెంట్ త్వరగా అయిపోతుంది, దాని నుంచి సాధారణంగా ఆచరణాత్మకమైన సలహా వస్తుంది.
నోరు ఎండిపోవడం పళ్లపై ప్రభావం చూపుతుందా?
చూపుతుంది, కానీ చాలామంది దీన్ని పట్టించుకోరు. ఉమ్ము పళ్ల ఎనామిల్ను కాపాడుతుంది. అది తక్కువైతే పళ్లు గమనించదగ్గ వేగంతో పుచ్చిపోతాయి. ఫ్లోరైడ్ ఉన్న పేస్ట్తో రోజూ ఉదయం, రాత్రి మెల్లగా బ్రష్ చేయండి. తీపి పానీయాలు, మిఠాయిలు మానేయండి. చికిత్స ముగిసి బ్లడ్ కౌంట్లు కోలుకున్న తర్వాత డెంటల్ చెకప్ చేయించుకోండి.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
పేషెంట్ల అనుభవాలు
మేము చికిత్స చేసినవారి మాటల్లోనే వినండి
ప్రతి అనుభవం పేషెంట్ స్వయంగా చెప్పిన వీడియో. ఇక్కడ రాసిన టెస్టిమోనియల్స్ ఏవీ లేవు.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Oral Complications of Chemotherapy and Head/Neck Radiation (PDQ)
- Cancer Research UK — Difficulty swallowing and cancer
- Macmillan Cancer Support — Mouth problems and cancer treatment
- MedlinePlus — Swallowing problems
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
మింగడం కేవలం ఇబ్బందిగా కాకుండా మారిపోయిందా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.