Medical Oncologist
కీమోలో రుచి మార్పులు
కీమో సమయంలో నోట్లో లోహపు రుచి ఎందుకు వస్తుంది?
కీమో సమయంలో నోట్లో లోహపు రుచి నిజమైనది, దానికి స్పష్టమైన కారణం ఉంది. మీరు కావాలని తినడం మానేస్తున్నారని దీని అర్థం కాదు. కీమో మందులు వేగంగా విభజన చెందే రుచి కణాలను దెబ్బతీస్తాయి, లాలాజలంలోకి చేరి రుచి కణాలను నేరుగా తాకుతాయి. ఈ రుచి సాధారణంగా ప్రతి ఇన్ఫ్యూజన్ తర్వాత కొన్ని రోజులు ఎక్కువై, తర్వాతి సైకిల్ ముందు తగ్గుతుంది. ప్లాస్టిక్ స్పూన్లు, పులుపు రుచులు, చల్లారిన భోజనం సహాయపడతాయి. చికిత్స ముగిశాక చాలామందికి రుచి తిరిగి వస్తుంది.
TR
వైద్యపరంగా సమీక్షించినవారు: Dr. T. Raghavender ReddyConsultant Medical Oncologist · MBBS, DM (Medical Oncology), MD (Radiation Oncology) · చివరి సమీక్ష సెప్టెంబర్ 2026, తదుపరి సమీక్ష సెప్టెంబర్ 2027
17+ప్యానెల్లో స్పెషలిస్టులు
15,000+చికిత్స పొందిన పేషెంట్లు
35+తెలంగాణ & ఆంధ్రప్రదేశ్లో కేంద్రాలు
12+హైదరాబాద్లో బ్రాంచీలు
సూటిగా సమాధానం
కీమో సమయంలో నోట్లో లోహపు రుచి ఎందుకు వస్తుంది?
కీమోథెరపీ మందులు నాలుకపై ఉండే రుచి కణాలను (taste buds) దెబ్బతీస్తాయి. కొన్ని మందులు లాలాజలంలోకి కూడా చేరి, రుచిని గుర్తించే కణాలను నేరుగా తాకుతాయి. ఈ రెండింటి వల్లే నోట్లో లోహపు రుచి లేదా చేదు రుచి వస్తుంది. ఈ మార్పు సాధారణంగా మీ చికిత్స సైకిల్తో పాటు పెరుగుతూ తగ్గుతూ ఉంటుంది. కీమో పూర్తయిన కొన్ని వారాల నుంచి కొన్ని నెలల్లో చాలామందికి ఇది తగ్గిపోతుంది.
రుచి కణాలు ఎందుకు ప్రభావితమవుతాయి?
శరీరంలో అత్యంత వేగంగా విభజన చెందే కణాల్లో రుచి కణాలు కూడా ఒకటి. కీమో మందులు వేగంగా విభజన చెందే కణాలనే లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి. అందుకే క్యాన్సర్ కణాలతో పాటు రుచి కణాలు కూడా దెబ్బతింటాయి. దీని వల్ల రుచి సంకేతాలు మెదడుకు చేరే విధానం దెబ్బతింటుంది.
లాలాజలంలో మందు, జింక్ తగ్గడం
కొన్ని కీమో మందులు మీ లాలాజలంలోకి చేరుతాయి. అప్పుడు ఆహారం నాలుకకు తగలకముందే మందు రుచి కణాలను నేరుగా తాకి, లోహపు రుచి కలిగిస్తుంది. రుచి కణాలకు అవసరమైన జింక్ (zinc) స్థాయి కూడా చికిత్స సమయంలో తగ్గవచ్చు. దెబ్బతిన్న రుచి కణాలు, లాలాజలంలో మందు, ఖనిజాల మార్పు — ఈ మూడూ కలిసి ఈ రుచి ఎందుకు ఇంత పట్టుదలగా ఉంటుందో వివరిస్తాయి.
ఈ రుచి మార్పు నిజమైనది. మీరు కావాలని తినడం మానేస్తున్నారని దీని అర్థం కాదు.రిపోర్ట్లో కనిపించే పదాలు
ఈ పదాలకు అర్థం ఏమిటి?
- రుచి మారడం (Dysgeusia)
- రుచి మారిపోవడం లేదా వక్రంగా అనిపించడానికి వైద్య పదం. కీమో సమయంలో వచ్చే లోహపు రుచి కూడా ఇందులో ఒక రకం.
- రుచి కణాలు (Taste buds)
- నాలుకపై రుచిని గుర్తించే కణాలు. ఇవి ఒకటి రెండు వారాలకు ఒకసారి కొత్తగా పుట్టుకొస్తాయి. అందుకే కీమో మందులకు ఇవి త్వరగా ప్రభావితమవుతాయి.
- లోహపు రుచి (Metallic dysgeusia)
- నాణెం నోట్లో పెట్టుకున్నట్టు లోహపు లేదా చేదు రుచి. ఇది ఆహారానికే కాదు, మంచినీళ్లకు, సొంత లాలాజలానికి కూడా అనిపించవచ్చు. ఇది ఊహ కాదు, మానసిక సమస్య కాదు.
- రుచి తగ్గడం (Hypogeusia)
- రుచి తెలిసే శక్తి తగ్గడం. కొందరికి లోహపు రుచితో పాటు అన్ని రుచులూ మొద్దుబారినట్టు ఒకేసారి అనిపిస్తుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిఇంట్లో చేయగలిగేవి
లోహపు రుచి తగ్గడానికి ఏం చేయవచ్చు?
ఈ చిన్న మార్పులు కష్టమైన రోజుల్లో కూడా భోజనాన్ని తినగలిగేలా చేస్తాయి. మీకు ఏది పనిచేస్తుందో చూసి అదే కొనసాగించండి.
ప్లాస్టిక్ లేదా చెక్క స్పూన్లు వాడండి
స్టీల్ స్పూన్లు, ఫోర్కులు లోహపు రుచిని ఇంకా పెంచుతాయి. ప్లాస్టిక్ స్పూన్లు ఎక్కడైనా దొరుకుతాయి. చాలామందికి ఈ ఒక్క మార్పుతోనే తేడా కనిపిస్తుంది.
తినే ముందు నోరు పుక్కిలించండి
గోరువెచ్చని నీళ్లలో చిటికెడు ఉప్పు వేసి పుక్కిలిస్తే నోట్లో మిగిలిన లోహపు రుచి కొంత పోతుంది. వంట సోడా (bicarbonate) కూడా కలపవచ్చా అని మీ టీమ్ను అడగండి.
పులుపు రుచులు వాడండి
నిమ్మకాయ, చింతపండు, కోకం, ఉసిరి లోహపు రుచితో పోటీపడతాయి. పప్పు, అన్నం, కూరలపై కొంచెం నిమ్మరసం పిండితే చాలామందికి తినడం సులువవుతుంది.
ఆహారం చల్లారాక తినండి
వేడి ఆహారం నుంచి వాసన ఎక్కువగా వస్తుంది. దాని వల్ల లోహపు రుచి ఇంకా ఎక్కువగా అనిపించవచ్చు. కొంచెం చల్లారిన లేదా గది ఉష్ణోగ్రతలో ఉన్న భోజనం తరచుగా తినడానికి సులువు.
మాంసం, పనీర్ను ముందే నానబెట్టండి
చికెన్, చేపలు, పనీర్ను పెరుగు లేదా నిమ్మరసంలో నానబెట్టి వండితే, మామూలుగా వండిన వాటి కంటే లోహపు రుచి తక్కువగా అనిపిస్తుంది.
తినడం కష్టమైతే టీమ్కు చెప్పండి
రుచి మార్పు వల్ల బరువు బాగా తగ్గితే దాన్ని అదుపు చేయవచ్చు. మీ టీమ్ మిమ్మల్ని డైటీషియన్ దగ్గరకు పంపగలదు.
ఎంత కాలం
కీమో వల్ల వచ్చిన లోహపు రుచి ఎన్ని రోజులు ఉంటుంది?
ఈ రుచి మార్పు సాధారణంగా మీ చికిత్స సైకిల్ను అనుసరిస్తుంది. ప్రతి ఇన్ఫ్యూజన్ (నరంలోకి మందు ఎక్కించడం) తర్వాత కొన్ని రోజులు ఎక్కువగా ఉంటుంది. తర్వాతి సైకిల్ ముందు రోజుల్లో తగ్గుతుంది.
చికిత్స పూర్తయిన తర్వాత
చాలామందికి చికిత్స ముగిసిన కొన్ని వారాల నుంచి కొన్ని నెలల్లో రుచి కణాలు కోలుకుని, రుచి దాదాపు మామూలు స్థితికి వస్తుంది.
ప్లాటినం మందులతో ఎక్కువ కాలం
సిస్ప్లాటిన్ (Cisplatin), కార్బోప్లాటిన్ (Carboplatin), ఆక్సాలిప్లాటిన్ (Oxaliplatin) లాంటి ప్లాటినం మందులతో వచ్చే రుచి మార్పు తగ్గడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టడం తరచుగా కనిపిస్తుంది. చివరి సైకిల్ తర్వాత చాలా నెలలు గడిచినా రుచి మెరుగుపడకపోతే, తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో డాక్టర్కు చెప్పండి.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
మీకు తెలుసా
కీమో తీసుకునే వారిలో చాలా ఎక్కువ మందికి రుచి మార్పులు వస్తాయి. చికిత్స సమయంలో తిండి తగ్గడానికి ఇవి అత్యంత సాధారణ కారణాల్లో ఒకటని ASCO, ESMO రెండూ గుర్తించాయి. రుచి మార్పు గురించి టీమ్కు చెబితే డైటీషియన్ సహాయం, పోషణ కాపాడే ఆచరణాత్మక సలహాలు అందుతాయి.
ఇంట్లో అందరికీ
నేను కావాలని తినడం లేదని ఇంట్లో అనుకుంటే ఏం చెప్పాలి?
ఆహారం నిజంగానే తప్పుగా రుచిస్తోందని చెప్పండి. ఇష్టం లేకపోవడం కాదు, నోట్లో లోహపు రుచి వస్తోంది. దాన్ని మనసు గట్టిగా చేసుకుని అధిగమించలేం. కీమో రుచి కణాల పనితీరునే మారుస్తుంది. చికిత్సకు ముందు ఇష్టంగా తిన్న అదే భోజనం ఇప్పుడు చేదుగా, లోహంలా అనిపించవచ్చు.
ఇక్కడ సహాయపడేది "ఇంకొంచెం తిను" అని బలవంతం చేయడం కాదు. పులుపు రుచులు, చల్లారిన ఆహారం, వేరే వంట పద్ధతులు లాంటి ఆచరణాత్మక మార్పులే పనిచేస్తాయి. తర్వాతి విజిట్లో ఈ విషయం మీ కుటుంబానికి వివరించమని నర్సును అడిగితే ఇరువైపులా ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
నోటి శుభ్రత తేడా చేస్తుందా?
చేస్తుంది. భోజనానికి ముందు పళ్లు, నాలుకను మెల్లగా బ్రష్ చేసి, తేలికపాటి ఉప్పు నీళ్లతో పుక్కిలిస్తే నోట్లో లోహపు రుచి తగ్గి, మొదటి కొన్ని ముద్దలు సులువుగా తినగలుగుతారు. ఆల్కహాల్ లేని మౌత్వాష్ వాడమని కూడా మీ టీమ్ చెప్పవచ్చు. కీమో సమయంలో నోటి సంరక్షణ రుచికే కాదు, నోటి పుండ్లు (mucositis) రాకుండా కూడా ముఖ్యం. కాబట్టి దీన్ని రోజూ అలవాటుగా చేసుకోండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కీమోలో లోహపు రుచి గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
కొన్ని కీమో మందులతో లోహపు రుచి ఎక్కువగా ఉంటుందా?
అవును. సిస్ప్లాటిన్, కార్బోప్లాటిన్, ఆక్సాలిప్లాటిన్ లాంటి ప్లాటినం మందులతో రుచి మార్పులు ఎక్కువగా వస్తాయి. వీటితో ఈ ప్రభావం వేరే మందుల కంటే ఎక్కువ కాలం ఉండవచ్చు. రుచి మార్పు తీవ్రంగా ఉన్నా, సైకిల్ సైకిల్కు పెరుగుతున్నట్టు అనిపించినా తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో చెప్పండి. మీ ప్లాన్ను సమీక్షించేటప్పుడు మీ టీమ్ దీన్ని ఇతర విషయాలతో పాటు పరిగణిస్తుంది.
లోహపు రుచి పోవడానికి జింక్ మాత్రలు వేసుకోవచ్చా?
రుచి పనితీరులో జింక్ పాత్ర ఉంది, కీమో సమయంలో దాని స్థాయి తగ్గవచ్చు కూడా. కానీ ఆంకాలజిస్ట్ను అడగకుండా సప్లిమెంట్లు వేసుకోవడం మంచిది కాదు. కొన్ని చికిత్సలతో అవి పరస్పర ప్రభావం చూపవచ్చు. మీకు ఆందోళనగా ఉంటే జింక్ స్థాయి చెక్ చేయమని టీమ్ను అడగండి. మీకు సప్లిమెంట్ అవసరమా, సురక్షితంగా ఎప్పుడు వేసుకోవాలో వారే చెబుతారు.
ప్రతి సైకిల్కూ లోహపు రుచి మళ్లీ వస్తుందా?
చాలామందికి ఇది సైకిల్ను అనుసరిస్తుంది. ప్రతి ఇన్ఫ్యూజన్ తర్వాత ఎక్కువై, తర్వాతి సైకిల్ ముందు తగ్గుతుంది. ఈ క్రమం తెలిస్తే ముందుగా ప్లాన్ చేసుకోవచ్చు. ఏ రోజుల్లో రుచి బాగుంటుందో ఒక చిన్న నోట్ రాసుకుని, ఆ రోజుల్లో ఎక్కువగా తినడానికి ప్రయత్నించండి. కష్టమైన రోజుల కోసం ముందే ఆహారం సిద్ధం చేసి పెట్టుకోవడం కూడా సహాయపడుతుంది.
రుచి మార్పుకు ప్రత్యేకంగా మందు ఉందా?
కీమో వల్ల వచ్చే రుచి మార్పుల కోసం ప్రత్యేకంగా ఆమోదించిన మందు ఏదీ లేదు. దీనిపై పరిశోధన జరుగుతోంది. నోరు ఎండిపోవడం లేదా నోటి ఇన్ఫెక్షన్ లాంటి కారణాలకు చికిత్స చేస్తే కొంత తేడా ఉంటుంది. రుచి మార్పు మీ పోషణను, జీవన నాణ్యతను బాగా దెబ్బతీస్తుంటే డైటీషియన్ దగ్గరకు పంపమని అడగండి. మీ రెజిమెన్ (మందుల కలయిక)లో ఏదైనా భాగం దీనికి కారణమవుతోందా అని మీ ఆంకాలజిస్ట్ కూడా చూడవచ్చు.
కీమో కాకుండా లోహపు రుచికి వేరే కారణాలు ఉంటాయా?
చికిత్స సమయంలో అత్యంత సాధారణ కారణం కీమోనే. కానీ కొన్ని యాంటీబయాటిక్లు, నోరు ఎండిపోవడం, నోటి ఇన్ఫెక్షన్లు, జింక్ తక్కువగా ఉండటం కూడా కారణం కావచ్చు. లోహపు రుచి కొత్తగా, ఒక్కసారిగా వచ్చినా, ఇంతకు ముందు ఉన్నదానికి భిన్నంగా ఉన్నా మీ టీమ్కు చెప్పండి. వేరే కారణం కూడా ఉందేమో వారు చెక్ చేస్తారు.
మంచినీళ్లు కూడా లోహపు రుచిగా అనిపిస్తాయా?
అవును, ఇది చాలామందిని ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. చికిత్స సమయంలో మామూలు నీళ్లు కూడా లోహంలా లేదా కొద్దిగా చేదుగా అనిపించవచ్చు. గది ఉష్ణోగ్రతలో ఉన్న నీళ్ల కంటే చల్లని నీళ్లు తరచుగా మెరుగ్గా అనిపిస్తాయి. ఒక నిమ్మ ముక్క వేస్తే తాగడం సులువవుతుంది. శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గకుండా చూసుకోవడం ముఖ్యం, కాబట్టి మీకు పనిచేసేది వెతకడం విలువైనదే.
చికిత్స అయిపోయాక రుచి పూర్తిగా మామూలవుతుందా?
చాలామందికి అవుతుంది. కీమో ఆగిన తర్వాత రుచి కణాలు కోలుకుంటాయి. చాలామంది కొన్ని వారాల నుంచి కొన్ని నెలల్లో మెరుగుదల గమనిస్తారు. ప్లాటినం మందులు తీసుకున్నవారికి ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చు. చివరి సైకిల్ తర్వాత చాలా నెలలు గడిచినా రుచి దాదాపు మామూలు స్థితికి రాకపోతే, అదే తగ్గుతుందని ఊరుకోకుండా తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో చెప్పండి.
అన్నీ లోహపు రుచిగా ఉన్నప్పుడు ఏ తెలుగు ఇంటి వంటలు సులువుగా తినవచ్చు?
పులుపు రుచి ఉన్న వంటలు లోహపు రుచితో పోటీపడతాయి. రసం, చింతపండు వేసిన పప్పు, కోకం కడీ, ఉసిరి లేదా నిమ్మకాయ వేసిన వంటలు తరచుగా తినడానికి బాగుంటాయి. చల్లని లేదా గది ఉష్ణోగ్రతలో ఉన్న పెరుగు, లస్సీ, మజ్జిగ కూడా చాలామందికి సరిపోతాయి. ప్రస్తుతం మీరు నిజంగా తినగలిగే వాటి చుట్టూ ఆచరణాత్మక ప్లాన్ వేయడంలో మీ డైటీషియన్ సహాయం చేస్తారు.
రుచి బాగా చెడిపోయిన ఆహారాలు మానేయవచ్చా?
బాగా తప్పుగా రుచించే ఆహారాలు మానేయడం సహేతుకమే. మటన్ లాంటి ఎర్ర మాంసం, ఘాటైన వాసన ఉన్న ప్రోటీన్ ఆహారాల్లో లోహపు రుచి ఎక్కువగా అనిపిస్తుంది. బాగా నానబెట్టిన చికెన్ లేదా చేపలు, పప్పులు, గుడ్లు, పాల పదార్థాలు తరచుగా సులువు. బాగా వక్రంగా రుచించేది బలవంతంగా తినవద్దు. కష్టమైన ఆహారాలను తప్పించుకుంటూనే పోషణ కాపాడుకోవడంలో డైటీషియన్ సహాయం చేస్తారు.
మా అమ్మ కీమోలో ఉంది, దాదాపు తినడం మానేసింది. ఆందోళన పడాలా?
అవును, కేర్ టీమ్కు చెప్పండి. కొన్ని రోజులుగా ఆమె తినే పరిమాణం బాగా తగ్గినా, బరువు తగ్గినా తర్వాతి అపాయింట్మెంట్లో చెప్పండి, లేదా అంతకు ముందే ఫోన్ చేయండి. డైటీషియన్ దగ్గరకు పంపడం సరైనది, తరచుగా చాలా ఉపయోగపడుతుంది. టీమ్కు చెప్పడం అతిగా స్పందించడం కాదు. వారు వినాల్సిందే సరిగ్గా అదే.
మా స్పెషలిస్ట్ డాక్టర్లు
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Medical Oncologist
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Medical Oncologist
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Medical Oncologist
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Medical Oncologist
Medical Oncologist
Surgical Oncologist
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Surgical Oncologist
Surgical Oncologist
Surgical Oncologist
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Surgical Oncologist
Radiation Oncologist
Radiation Oncologist
Radiation Oncologist
Hematologist
Surgical Oncologist
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
Surgical Oncologist
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- National Cancer Institute — Side Effects of Cancer Treatment
- American Cancer Society — Managing Cancer-related Side Effects
- MedlinePlus — Cancer Chemotherapy
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
కీమోలో అన్నీ వేరే రుచిగా అనిపించడం: రుచి మార్పుల వివరణలోహపు రుచితో పాటు వచ్చే ఇతర రుచి మార్పులుకీమో సమయంలో ఆహారం రుచిగా ఉండేలా ఎలా చేయాలివంటింట్లో చేయగలిగే మరిన్ని మార్పులుకీమో తర్వాత రుచి మళ్లీ ఎప్పుడు వస్తుంది?చికిత్స ముగిశాక రుచి కోలుకునే తీరుకీమో సమయంలో కారం తినవచ్చా?మసాలా, కారం గురించి సందేహాలుకీమో సైడ్ ఎఫెక్ట్స్అన్ని సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఒకేచోట
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.