ఆకలి & ఆహారం
కీమో సమయంలో ఆకలి తగ్గడం: కారణాలు, ఏమి చేయాలి
కీమో సమయంలో ఆకలి తగ్గడం చాలా సాధారణం. మందుల ప్రభావం, వికారం, రుచి మారడం, నోటి పుండ్లు, అలసట, మనసులో ఆందోళన అన్నీ కలిసి ఆకలిని తగ్గిస్తాయి. ఇది మీ ఇష్టాయిష్టాల సమస్య కాదు, చికిత్స వల్ల వచ్చే మార్పు. చాలామందికి సైకిల్ మొదటి రోజుల్లో ఎక్కువగా ఉండి, తర్వాత కొంత మెరుగవుతుంది. ఈ పేజీలో కారణాలు, ఎంతకాలం ఉంటుంది, తినలేని రోజుల్లో ఏమి చేయాలి, ఇంట్లో ఒత్తిడి లేకుండా ఎలా చూసుకోవాలి అనేవి ఉన్నాయి.
సూటిగా సమాధానం
కీమో వల్ల ఆకలి ఎందుకు తగ్గుతుంది?
కీమోథెరపీ పేగుల లోపలి పొరను దెబ్బతీస్తుంది, రుచిని, వాసనను మారుస్తుంది, వికారాన్ని, మెదడుకు వెళ్లే వాపు సంకేతాలను రేపుతుంది. ఈ మూడూ కలిసి ఆకలిని తగ్గిస్తాయి. ఇది మందుల ప్రత్యక్ష ప్రభావం, మీరు తీసుకున్న నిర్ణయం కాదు. క్యాన్సర్ చికిత్సలో అత్యంత సాధారణమైన సైడ్ ఎఫెక్ట్స్లో ఆకలి తగ్గడం ఒకటని ASCO, ESMO రెండూ గుర్తించాయి.
వేగంగా పెరిగే కణాలపై దాడి
కీమో వేగంగా విభజన చెందే కణాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. అందులో క్యాన్సర్ కణాలు ఉంటాయి, కానీ నోరు, గొంతు, పేగుల లోపలి పొర కణాలు కూడా ఉంటాయి. ఆ కణాలు దెబ్బతినడం వల్ల తినడం ఇబ్బందిగా మారుతుంది, జీర్ణవ్యవస్థ మెదడుకు పంపే సంకేతాలు మారిపోతాయి.
ఆకలిని అణిచే వాపు సంకేతాలు
అదే సమయంలో చికిత్స వల్ల శరీరంలో సైటోకైన్స్ (cytokines) అనే వాపు సంకేతాలు పెరుగుతాయి. ఇవి నేరుగా ఆకలిని అణిచేస్తాయి. చివరి భోజనం చేసి గంటలు గడిచినా అసలు ఆకలే వేయడం లేదని చాలామంది చెబుతారు. అది శరీరంలో జరిగే మార్పు, ఎంపిక కాదు.
రుచి, వాసన మారడం
రుచి, వాసన కూడా మారతాయి. అలవాటైన ఆహారం ఇనుప రుచిగా, చేదుగా, లేదా అసలు రుచే లేనట్టు అనిపించవచ్చు. ఇది నోటిలోని రుచి గ్రాహక కణాలపై చికిత్స చూపే ప్రభావం. దీన్ని అనుభవించని వారికి వివరించడం కష్టం, కానీ ఆకలిపై దీని ప్రభావం చాలా పెద్దది.
ఆకలికి, వికారానికి మందులు మీ ఆంకాలజిస్ట్ మాత్రమే రాయాలి. మీ చికిత్స బృందంతో మాట్లాడకుండా ఏ మందునూ మొదలుపెట్టవద్దు, ఆపవద్దు, మార్చవద్దు.ఏమి సహాయపడుతుంది
తినడం అసాధ్యంగా అనిపించినప్పుడు నిజంగా పనిచేసేవి
- పూర్తి భోజనానికి కూర్చోవడం కంటే, ప్రతి రెండు నుంచి మూడు గంటలకు కొద్దిగా తినండి.
- చల్లగా లేదా గది ఉష్ణోగ్రతలో ఉన్న ఆహారం ప్రయత్నించండి. వేడి వల్ల నచ్చని వాసనలు ఇంకా గట్టిగా వస్తాయి.
- రోజులో మీకు బాగా అనిపించే సమయంలో ఎక్కువ తినండి. చాలామందికి అది ఉదయం.
- ఇనుప రుచి తగ్గడానికి తినడానికి ముందు మంచినీళ్లతో నోరు పుక్కిలించండి.
- కొద్దిగా తిన్నా అది విజయమే, వైఫల్యం కాదు అని కుటుంబానికి చెప్పండి.
- రెండు రోజులకు మించి దాదాపు ఏమీ తినలేకపోతే మీ బృందానికి చెప్పండి. సహాయపడే మందులు ఉన్నాయి.
- బరువు తగ్గడం ఆందోళన కలిగిస్తుంటే డైటీషియన్ (ఆహార నిపుణులు) రెఫరల్ అడగండి. దీనికి వారి దగ్గర ప్రత్యేక పద్ధతులు ఉంటాయి.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిఎంతకాలం
కీమోలో ఆకలి తగ్గడం ఎన్ని రోజులు ఉంటుంది?
ఆకలి తగ్గడం సాధారణంగా మీ చికిత్స సైకిల్ను అనుసరిస్తుంది. ప్రతి ఇన్ఫ్యూజన్ (నరంలోకి ఎక్కించడం) తర్వాత రెండు నుంచి నాలుగు రోజులు ఎక్కువగా ఉండి, తర్వాతి సైకిల్కు ముందు రోజుల్లో చాలాసార్లు మెరుగవుతుంది.
రోజూ లేదా వారానికోసారి ఇచ్చే కీమో అయితే
మీ రెజిమెన్ (మందుల కలయిక) రోజూ లేదా ప్రతి వారం ఇచ్చేది అయితే, డోస్ల మధ్య కోలుకోవడానికి తక్కువ సమయం ఉంటుంది. ఆ పరిస్థితిని చురుకుగా నిర్వహించాలి. అదే తగ్గుతుందిలే అని ఎదురుచూడకుండా మీ బృందానికి చెప్పండి.
కీమో ముగిశాక
కీమో పూర్తయ్యాక ఆకలి సాధారణంగా కొన్ని వారాల్లో తిరిగి వస్తుంది. రుచి మార్పులు కొంచెం ఎక్కువ కాలం ఉండవచ్చు, కానీ చాలామందికి తినడం మెల్లగా మళ్లీ సులువవుతుంది.
కీమో తీసుకునేవారిలో ఎక్కువమందికి ఆకలి తగ్గుతుంది. అనుకున్న చికిత్స కోర్సును పూర్తి చేయలేకపోవడానికి పోషకాహారం తగ్గడం అత్యంత సాధారణ కారణాల్లో ఒకటని ESMO మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయి. తక్కువ తినడం అంటే చికిత్స విఫలమవుతోందని కాదు. కానీ చాలా రోజులు తినలేకపోవడానికి వైద్య దృష్టి అవసరం, ఇంట్లో నిర్వహించడం మాత్రమే సరిపోదు.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
కుటుంబ సందేహాలు
ఇంట్లో ఎక్కువగా వచ్చే నాలుగు సందేహాలు
"నువ్వు సరిగ్గా ప్రయత్నించడం లేదు" అని ఇంట్లో అంటున్నారు. వారికి ఏమి చెప్పాలి?
కీమో సమయంలో కుటుంబాల్లో గొడవకు ఇదే అత్యంత సాధారణ కారణం. దాదాపు ప్రతిసారీ ఇది ఎవరి తప్పూ కాదు, ఒక అపార్థం మాత్రమే. ప్రయత్నించడం లేదు అనిపించేది నిజానికి వికారం, మారిన రుచి, ఎంత ప్రయత్నించినా "ఆకలి లేదు" అనే సంకేతం పంపే పేగుల కలయిక. వికారం ఉన్నప్పుడు బలవంతంగా తినిపిస్తే వికారం ఇంకా పెరిగి, మరుసటి రోజు తినడం ఇంకా కష్టమవుతుంది. నిండు పళ్లెం కంటే, ఒత్తిడి లేకుండా ఇచ్చే కొద్దిపాటి ఆహారం ఎక్కువ ఉపయోగం. ఈ మాటలు మళ్లీ మళ్లీ వస్తుంటే, ఇది ఎలా జరుగుతుందో మీ కుటుంబానికి వివరించమని ఆంకాలజీ నర్సును అడగండి. అనారోగ్యంగా ఉన్న వ్యక్తి చెప్పడం కంటే, డాక్టర్ లేదా నర్సు చెబితే చాలాసార్లు వేరుగా అర్థమవుతుంది.
వికారంగా ఉన్నా బలవంతంగా తినాలా?
వికారం ఉన్నప్పుడు తినడం చాలా అరుదుగా పనిచేస్తుంది. పైగా తర్వాతిసారి ప్రయత్నించినప్పుడు వికారం ఇంకా త్వరగా రావచ్చు. మీకు బాగా అనిపించే సమయాల్లో కొద్దిగా తినడం, అంతకంటే ముందు వికారం సరిగ్గా అదుపులో ఉందో లేదో చూసుకోవడం ఎక్కువ ఉపయోగకరం. వికారమే ప్రధాన అడ్డంకి అయితే మీ బృందానికి చెప్పండి. వికారం తగ్గించే మందులను చాలాసార్లు సర్దుబాటు చేయవచ్చు. సైకిల్ తర్వాత కొన్ని రోజులు చాలా తక్కువ తినడం ఊహించిందే. వరుసగా చాలా రోజులు ఏమీ తినలేకపోతే, బరువు నిలకడగా తగ్గుతుంటే, లేదా రోజువారీ పనులకు శక్తి లేనంత బలహీనంగా అనిపిస్తే అప్పుడు ఆందోళన మొదలవుతుంది. అవి బృందానికి చెప్పాల్సినవి, ఇంట్లో నిర్వహించాల్సినవి కావు.
ఆకలి పెంచడానికి మందులు ఉన్నాయా?
ఉన్నాయి. మీ ఆంకాలజిస్ట్ను నేరుగా అడగడం మంచిది. భారతదేశంలో వాడే వాటిలో మెజెస్ట్రాల్ అసిటేట్ (megestrol acetate), మిర్టాజపిన్ (mirtazapine) ఉన్నాయి. ఆకలి తగ్గడం చికిత్సను తట్టుకోవడాన్ని, బరువును నిలుపుకోవడాన్ని బాగా ప్రభావితం చేస్తున్నప్పుడు వీటిని కొన్నిసార్లు రాస్తారు. మీ పరిస్థితికి అవి సరిపోతాయా అనేది మీ బృందం నిర్ణయిస్తుంది. ఆకలి పెంచుతుందని అమ్మే ఏ మెడికల్ షాపు సప్లిమెంట్నూ బృందానికి చెప్పకుండా మొదలుపెట్టవద్దు. కొన్ని కీమో మందులతో కలిసి సమస్య చేస్తాయి. అడగాల్సిన ప్రశ్న ఇది: "నేను చాలా తక్కువ తింటున్నాను, బరువు గురించి భయంగా ఉంది. ప్రయత్నించదగిన మందులు లేదా వేరే మార్గాలు ఉన్నాయా?"
కీమోలో ఎంత బరువు తగ్గితే ఎక్కువ?
అందరికీ వర్తించే ఒకే సంఖ్య లేదు. మీ ఆంకాలజిస్ట్, డైటీషియన్ ప్రతి విజిట్లో రొటీన్గా బరువు చూస్తారు. ముఖ్యమైనది బరువు ఏ దిశలో, ఎంత వేగంగా మారుతోంది అనేది. మీ శక్తిని, చికిత్సకు రాగలగడాన్ని ప్రభావితం చేసేలా నిలకడగా తగ్గుతూ ఉన్న బరువు ఒక వైద్య సమస్య. దాన్ని ఆహార సలహాలతో మాత్రమే సరిచేయలేం. అపాయింట్మెంట్ల మధ్యలో బరువు తగ్గడం మిమ్మల్ని ఆందోళన పెడుతుంటే తర్వాతి విజిట్ వరకు ఆగవద్దు. క్లినిక్కు ఫోన్ చేసి డైటీషియన్తో లేదా నర్సుతో మాట్లాడతానని అడగండి. ముందుగా చూసుకోవడం, ఆలస్యంగా చూసుకోవడం కంటే సులువు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కీమో సమయంలో ఆకలి గురించి తరచుగా వచ్చే ప్రశ్నలు
కీమో మొదలయ్యాక ఆహారంపై అసలు ఆసక్తి ఎందుకు పోయింది?
ఆకలిని పుట్టించే సంకేతాలను కీమో నేరుగా దెబ్బతీస్తుంది. నోరు, పేగుల లోపలి పొర కణాలను దెబ్బతీస్తుంది, ఆకలిని అణిచే వాపు రసాయనాలను పెంచుతుంది, రుచిని, వాసనను మారుస్తుంది. ఇవన్నీ తినాలనే కోరికను తగ్గిస్తాయి. ఇది చికిత్స శరీరంపై చూపే ప్రభావం, మనసుకు సంబంధించింది కాదు. మనోబలంతో మాత్రమే దీన్ని అధిగమించలేరు. మీ బృందానికి చెబితే దీన్ని భరించగలిగేలా చేసే మార్గాలు తెరుచుకుంటాయి.
కీమోలో ఎక్కువ తినలేకపోతే ప్రమాదమా?
ప్రతి సైకిల్ తర్వాత ఒకటి రెండు రోజులు చాలా తక్కువ తినడం ఊహించిందే, అది సాధారణంగా ప్రమాదం కాదు. అది కొనసాగుతూ ఉన్నప్పుడు ఆందోళన పెరుగుతుంది: వరుసగా చాలా రోజులు దాదాపు ఏమీ తినకపోవడం, బరువు తగ్గుతూ ఉండటం, రోజువారీ జీవితాన్ని లేదా చికిత్సకు రాగలగడాన్ని ప్రభావితం చేసే బలహీనత. అలాంటప్పుడు చురుకైన చర్య అవసరమా అని అంచనా వేయడానికి మీ బృందానికి తెలియాలి. ఆందోళనగా ఉంటే తర్వాతి అపాయింట్మెంట్ వరకు ఆగవద్దు.
ఏదీ సరిగ్గా రుచించనప్పుడు ఏ ఆహారం సులువుగా తినగలం?
వేడి వాసనలను పెంచుతుంది కాబట్టి చల్లని లేదా గది ఉష్ణోగ్రతలో ఉన్న ఆహారం వేడి ఆహారం కంటే సులువుగా ఉంటుంది. రుచి తప్పుగా అనిపించినా అలవాటైన పదార్థాన్ని చాలామంది తినగలుగుతారు: పెరుగన్నం, సాదా కిచిడీ, అరటిపండు, లేదా అనారోగ్యానికి ముందు నుంచి మీకు నచ్చే ఏదైనా. అందరికీ పనిచేసే ఒక జాబితా లేదు. క్యాన్సర్ రోగులతో పనిచేసే డైటీషియన్ మీ రుచి మార్పులకు, మీ చికిత్స షెడ్యూల్కు ఏది సరిపోతుందో గుర్తించడంలో సహాయపడగలరు.
మెడికల్ షాపులో దొరికే ప్రోటీన్ పౌడర్లు, ఆకలి మందులు వాడవచ్చా?
ముందు మీ ఆంకాలజీ బృందాన్ని అడగకుండా వద్దు. కొన్ని సప్లిమెంట్లు కీమో మందులతో కలిసి సమస్య చేస్తాయి, మార్కెట్లో అమ్మే చాలా ఉత్పత్తులు చేసే వాగ్దానాలకు సరైన ఆధారం లేదు. ఘనాహారం తినలేకపోతే Ensure లేదా Protinex లాంటి న్యూట్రిషన్ డ్రింక్స్ సాధారణంగా ప్రయత్నించడానికి సురక్షితమే, కానీ అవి డైటీషియన్తో మాట్లాడటానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు. ఆకలి పెంచడానికి మెడికల్ షాపులో దొరికే వాటి కంటే డాక్టర్ రాసిన మందులే ఎక్కువ నమ్మకంగా పనిచేస్తాయి. అవి మీకు సరిపోతాయా అని మీ ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండి.
కీమోలో బరువు తగ్గింది. ఎప్పుడు ఆందోళన పడాలి?
చెప్పడానికి ఒక నిర్దిష్ట సంఖ్య అవసరం లేదు. బరువు తగ్గడం మిమ్మల్ని ఆందోళన పెడుతుంటే, ముందు కంటే బలహీనంగా అనిపిస్తుంటే, లేదా బట్టలు స్పష్టంగా వదులుగా అయితే, ఫోన్ చేసి డైటీషియన్తో ముందస్తు అపాయింట్మెంట్ అడగండి. నిలకడగా బరువు తగ్గడం చికిత్సను తట్టుకునే శక్తిని ప్రభావితం చేస్తుంది కాబట్టే ప్రతి విజిట్లో బరువు చూస్తారు. పోషకాహార సమస్యను ముందుగా పట్టుకుంటే సరిచేయడానికి ఎక్కువ మార్గాలు ఉంటాయి. ఆలస్యంగా గుర్తించిన బరువు తగ్గుదలను చికిత్స నడుస్తుండగా వెనక్కు తీసుకురావడం కష్టం.
కీమో ముగిశాక ఆకలి మామూలుగా వస్తుందా?
చాలామందికి వస్తుంది. చికిత్స ముగిసిన తర్వాతి వారాల్లో ఆకలి, రుచి సాధారణంగా కోలుకోవడం మొదలవుతుంది. అయితే ఎంతకాలం పడుతుంది అనేది వాడిన మందులను, కోర్సు ఎంతకాలం నడిచిందో దాన్ని బట్టి మారుతుంది. ఆకలి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత కూడా రుచి మార్పులు కొన్ని వారాలు కొనసాగవచ్చు, కానీ ఎక్కువమందిలో అవి సర్దుకుంటాయి. చికిత్స ముగిసి చాలా వారాలు గడిచినా ఆకలి మెరుగుపడకపోతే మీ ఆంకాలజిస్ట్కు చెప్పండి. కొన్నిసార్లు సరిచేయగలిగే వేరే కారణం ఉంటుంది, ఆ దశలో డైటీషియన్ రెఫరల్ చాలా ఉపయోగపడుతుంది.
అంతా ఇనుప రుచిగా ఉంది. రుచి తిరిగి వస్తుందా?
వేగంగా పెరిగే కణాలు దెబ్బతినడం వల్లే రుచి మార్పులు వస్తాయి, మిగతా సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ లాగే. చాలా సందర్భాల్లో చికిత్స ముగిశాక అవి సర్దుకుంటాయి. అవి ఉన్నంతకాలం కొన్ని సహాయపడతాయి: ఇనుప చెంచాకు బదులు ప్లాస్టిక్ లేదా వెదురు చెంచా వాడటం, తినడానికి ముందు నోరు పుక్కిలించడం, వేడి ఆహారం కంటే చల్లని ఆహారం ఎంచుకోవడం, సాదా ఆహారం రుచే లేనట్టు ఉంటే కొంచెం గాఢమైన రుచుల వైపు వెళ్లడం. మీ బృందానికి చెప్పి డైటీషియన్ రెఫరల్ అడగండి. మీ చికిత్స రకానికి, మీ అలవాటైన ఆహారానికి తగిన సూచనలు వారి దగ్గర ఉంటాయి.
ఇంటి భోజనం తినవచ్చా, లేక ప్రత్యేక న్యూట్రిషన్ ఉత్పత్తులు కావాలా?
చాలామందికి అలవాటైన ఇంటి భోజనమే మార్కెట్ న్యూట్రిషన్ ఉత్పత్తుల కంటే మేలు. ఎందుకంటే దాన్ని నిజంగా తినే అవకాశం ఎక్కువ. అన్నం, పప్పు, కిచిడీ, పెరుగన్నం, ఇడ్లీ – మీకు అలవాటైన ఏ ఆహారమైనా, తిని జీర్ణం చేసుకోగలిగితే అది సరిపోతుంది. ఎవరైనా ఘనాహారం అసలు తినలేనప్పుడు Ensure, Protinex లాంటి ఉత్పత్తులు కొన్నిసార్లు ఉపయోగపడతాయి. కానీ అవి డైటీషియన్తో మాట్లాడటానికి అదనం మాత్రమే, ప్రత్యామ్నాయం కాదు. మీరు ఏమి తినగలుగుతున్నారో ఆంకాలజిస్ట్కు, డైటీషియన్కు చెప్పండి. చికిత్సలో మీరు ఉన్న దశకు అది సరిపోతుందా అని వారు చెప్పగలరు.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Appetite Loss and Cancer Treatment
- Macmillan Cancer Support — Loss of appetite
- Cancer Research UK — Loss of appetite and cancer
- American Cancer Society — Poor Appetite
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తర్వాత ఏం చేయాలో తెలియడం లేదా?
ఇప్పటివరకు ఏం తేలిందో చెప్పండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.