రుచి & ఆకలి
కీమో సమయంలో ఆహారం రుచిగా అనిపించాలంటే ఏమి చేయాలి
కీమో నాలుకపై ఉండే రుచి మొగ్గలను దెబ్బతీస్తుంది, నోట్లో ఉమ్మిని తగ్గిస్తుంది. అందుకే ఆహారం ఇనుము రుచిగా, చేదుగా లేదా అసలు రుచి లేనట్టు అనిపిస్తుంది. దీనికి సమాధానం ఇంతకుముందు ఇష్టమైనవే ఎక్కువ తినడం కాదు. పుల్లగా, ఘాటుగా, వాసన బాగా వచ్చేలా వండటం. మొద్దుబారిన నాలుకకు ఇవే తెలుస్తాయి. చింతపండు, నిమ్మకాయ, పుదీనా, ఇంగువ ఉన్న మన వంటగది ఈ పనికి చక్కగా సరిపోతుంది.
సూటిగా సమాధానం
అన్నీ ఇనుము రుచిగా, లేదా అసలు రుచి లేనట్టు ఎందుకు అనిపిస్తాయి?
కీమో నాలుకపై ఉండే రుచి మొగ్గలపై, వాటిని కొత్తగా తయారు చేసే కణాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. అంతేకాక నోట్లో ఉమ్మి తగ్గిపోతుంది. రుచిని ఆ మొగ్గల దాకా మోసుకెళ్లేది ఉమ్మినే. అందుకే ఆహారం ఇనుము రుచిగా, చేదుగా, ఉట్టి అట్టముక్కలా, లేదా అసలు ఏ రుచీ లేనట్టు అనిపిస్తుంది. ఇది చికిత్సలో ఎక్కువగా వచ్చే మార్పుల్లో ఒకటి, కానీ దీని గురించి ముందుగా ఎవరూ పెద్దగా చెప్పరు.
ఆచరణలో పనిచేసే సమాధానం ఒకటే: ఇంతకుముందు ఇష్టమైనవే ఎక్కువగా తినడం కాదు. పుల్లగా, ఘాటుగా, వాసన బాగా వచ్చేలా వండటం. మొద్దుబారిన నాలుకకు తీపి, ఉప్పు రుచుల కంటే ఇవే ఎక్కువ తెలుస్తాయి. ఈ పనికి మన ఇంటి వంటగది చాలా బాగా సరిపోతుంది.
ఇది రుచి కోసమే కాదు
రుచి తెలియని ఆహారాన్ని జనం తినడం మానేస్తారు. చికిత్స సమయంలో బరువు తగ్గడం వల్లే సైకిల్స్ వాయిదా పడటం, డోస్ మార్చడం, ఒక సైకిల్ నుంచి తర్వాతి సైకిల్ లోపు కోలుకోవడం కష్టం కావడం జరుగుతాయి. ఆహారానికి ఏదో ఒక రుచి తీసుకురావడం అనేది సుఖం కోసం చేసే పని కాదు. తినడం ఆగిపోకుండా ఉండటానికి అదే మార్గం.
సైకిల్లో రుచి మారుతూ ఉంటుంది
సైకిల్ ఇచ్చిన తర్వాతి రోజుల్లో రుచి బాగా తక్కువగా ఉంటుంది. తర్వాతి సైకిల్కు ముందు కొంత మెరుగవుతుంది. ఈ వారం వద్దన్న పదార్థాన్ని మరుసటి వారం తినేయవచ్చు. అందుకే ఒకసారి వద్దన్నారని దాన్ని జాబితా నుంచి పూర్తిగా తీసేయకండి, మళ్లీ ఇస్తూ ఉండండి.
స్టీల్ చెంచాలు చాలామందికి ఇనుము రుచిని ఇంకా ఎక్కువ చేస్తాయి. ప్లాస్టిక్ లేదా చెక్క చెంచా ఈ రాత్రే ప్రయత్నించి చూడగలిగే, ఖర్చు లేని మార్పు.మన వంటగదిలోనే
మొద్దుబారిన నాలుకకు ఏ రుచులు తెలుస్తాయి?
తీపి, ఉప్పు తెలియకుండా పోయినప్పుడు పుల్లని, ఘాటైన, వాసన ఎక్కువగా ఉండే రుచులు పనిచేస్తాయి. కింద చెప్పినవన్నీ చాలా ఇళ్లలో అప్పటికే ఉంటాయి.
పుల్లని రుచి
చింతపండు, నిమ్మకాయ, పచ్చి మామిడి, ఆమ్చూర్, టమాటా, పెరుగు ఆహారానికి ఒక పదునైన రుచిని ఇస్తాయి. మొద్దుబారిన నాలుక కూడా దాన్ని పట్టుకుంటుంది. అన్నంలో లేదా పప్పులో తినే ముందు నిమ్మకాయ పిండటం, గంటసేపు వంట చేయడం కంటే ఎక్కువ పనిచేస్తుంది.
ఇవి ఉంటేనే
- నోట్లో పుండ్లు, మంట లేనప్పుడు
- ఎసిడిటీ సమస్య లేనప్పుడు
వాసన ఎక్కువగా ఉండేవి
పుదీనా, కొత్తిమీర, కరివేపాకు, అల్లం, ఇంగువ, తాజాగా చేసిన తిరగమోత. మనం రుచి అనుకునే దానిలో చాలా భాగం వాసనే మోసుకొస్తుంది. నాలుకకు రుచి తెలియనప్పుడు కూడా ఇవి తెలుస్తాయి.
ఘాటైన వంట వాసనలు కొందరికి వికారం తెప్పిస్తాయి. కిటికీ తెరిచి వండండి, లేదా ఇంకొకరిని వండమనండి.పదార్థం తీరు, వేడి
చల్లారిన ఆహారం నుంచి వాసన తక్కువగా వస్తుంది, చికిత్స సమయంలో అది చాలామందికి బాగా అనిపిస్తుంది. మెత్తని పదార్థంతో పాటు కరకరలాడే ఏదైనా పెడితే నోటికి గమనించడానికి ఎక్కువ ఉంటుంది. పెరుగన్నంతో ఒక కరకరలాడే నంజుడు ఈ రెండు పనులూ చేస్తుంది.
మాంసం రుచి మారిపోతే
ఎర్ర మాంసమే ఎక్కువగా ఇనుము రుచికి మారుతుంది. ప్రొటీన్ను పూర్తిగా వదిలేయకుండా చికెన్, చేప, గుడ్డు, పన్నీర్, పప్పు, సోయాకు మారండి. వండే ముందు పెరుగు, నిమ్మకాయ, మసాలాలో నానబెట్టడం చాలా సహాయపడుతుంది.
మార్చుకోదగినవి
- మటన్కు బదులు గుడ్డు, పన్నీర్
- శాకాహార ఇళ్లలో పప్పు, రాజ్మా
అన్నీ చేదుగా అనిపిస్తే
తినే ముందు ఉప్పు, బేకింగ్ సోడా కలిపిన నీళ్లతో నోరు పుక్కిలించండి. అది నాలుకను శుభ్రం చేస్తుంది. కూరలో కొద్దిగా బెల్లం లేదా చక్కెర వేస్తే చేదు తగ్గుతుంది. ఈ సమయంలో కాకరకాయ, ఘాటైన ఆకుకూరలు వద్దు.
అసలు ఏ రుచీ తెలియకపోతే
రుచి మీద కాకుండా వాసన, పదార్థం తీరు, వేడి మీద ఆధారపడండి. వెచ్చని నెయ్యి, తాజా కొత్తిమీర, నోరు అనుమతిస్తే ఒక కరకరలాడే అప్పడం. ఇంట్లోవాళ్లతో కలిసి తినండి. ఎక్కడ, ఎవరితో తింటున్నారనేది ఎంత తింటారనే దాన్ని నిజంగా మారుస్తుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిభోజనం చుట్టూ
ఆహారం రుచిగా అనిపించేలా చేసే చిన్న అలవాట్లు
ముందు నోరు శుభ్రం చేసుకోండి
తినే ముందు మెల్లగా బ్రష్ చేసుకోండి, లేదా ఉప్పు, బేకింగ్ సోడా కలిపిన నీళ్లతో పుక్కిలించండి. నాలుక మీద పొర ఉంటే దాని రుచే నోట్లో ఉంటుంది. దాన్ని తీసేయడం ఈ పేజీలో అన్నిటికంటే ఎక్కువ పనిచేసే పని.
భోజనం మధ్యలో కొద్దికొద్దిగా తాగండి
రుచిని మోసుకెళ్లేది ఉమ్మి, ఇప్పుడు అది తక్కువగా ఉంది. ప్రతి కొన్ని ముద్దలకు నీళ్లు, మజ్జిగ లేదా పలుచని పప్పు నీళ్లు తాగితే రుచీ తెలుస్తుంది, మింగడమూ సులువు అవుతుంది.
చెంచా, ప్లేటు మార్చండి
స్టీల్కు బదులు ప్లాస్టిక్ లేదా చెక్క చెంచా వాడండి. ఇంతకుముందు చెడు అనుభవం ఉన్న ప్లేటును కాకుండా వేరే ప్లేటు పెట్టండి. చిన్న మార్పులే, కానీ చాలామందికి ఇవే పనిచేస్తాయి.
రుచి బాగా తెలిసే సమయంలో తినండి
చాలామందికి అది ఉదయం పూట, చివరి సైకిల్ నుంచి కొంత దూరం జరిగాక. ఇంట్లో అందరూ తినే సమయానికి కాకుండా, మీకు పనిచేసే సమయానికి ఎక్కువ భోజనం పెట్టుకోండి.
వద్దన్నవాటిని మళ్లీ ప్రయత్నించండి
సైకిల్లో రుచి మారుతూ ఉంటుంది. ఒకసారి వద్దన్న పదార్థాన్ని ఇంట్లోంచి తీసేయకుండా, ఒక వారం తర్వాత కొద్దిగా మళ్లీ ఇవ్వండి. చాలావి తిరిగి నచ్చుతాయి.
రుచి మారడంతో పాటు నోరు తినలేనంతగా పుండ్లతో మంటగా ఉండి, తాగడం కూడా ఆపేస్తే ఇక ఎదురుచూడవద్దు. కీమో తీసుకుంటున్నవారు ద్రవాలు తీసుకోలేకపోతే శరీరంలో నీరు చాలా త్వరగా తగ్గిపోతుంది. అదే రోజు దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లి, వాళ్లు కీమో తీసుకుంటున్నారని స్పష్టంగా చెప్పండి.
నోటి పుండ్లతో పాటు జ్వరం కూడా ఉంటే కూడా ఇదే చేయాలి. మరుసటి ఉదయం వరకు ఆగకుండా, అదే రోజు హాస్పిటల్కు వెళ్లాలి.
నిజం చెప్పాలంటే
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
వీటిలో ఏది మీకు పనిచేస్తుందో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. రుచి మార్పులు ఒక్కొక్కరికి ఒక్కోలా ఉంటాయి. ఒకే మందు ఒకరికి నోట్లో ఇనుము రుచి తెస్తే, ఇంకొకరికి అసలు ఏ రుచీ లేకుండా చేస్తుంది. ఏది సహాయపడుతుందనేది కూడా అంతే మారుతుంది. ఇది తు.చ. తప్పకుండా పాటించాల్సిన జాబితా కాదు, ప్రయత్నించి చూడటానికి ఉన్న జాబితా.
ఇది ఎంతకాలం ఉంటుందో కూడా ఈ పేజీ చెప్పలేదు. చాలామందికి చికిత్స ముగిసిన తర్వాతి వారాలు, నెలల్లో రుచి నెమ్మదిగా తిరిగి వస్తుంది. మొదట కోలుకునే వాటిలో కాకుండా, చివర్లో కోలుకునే వాటిలో ఇది ఒకటి. కొందరికి మాత్రం ఇది మునుపటిలా ఉండదని అనిపిస్తుంది. అది ముందే తెలిసి ఉండటం మేలు.
దీన్ని దేనికి వాడకూడదు
రుచి మారిందని ఆహార సమూహాలను పూర్తిగా మానేయడానికి, లేదా కఠినమైన డైట్ మొదలుపెట్టడానికి కారణంగా వాడకండి. చికిత్స సమయంలో బరువు తగ్గడం వల్ల వచ్చే నష్టం, ఒక వారం సమతుల్యం లేని ఆహారం తినడం వల్ల వచ్చే దాని కంటే చాలా ఎక్కువ. రుచి బాగా లేని రోజుల్లో ఏమీ తినకపోవడం కంటే ఏదో ఒకటి తినడమే మేలు.
ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి
తర్వాతి భోజనానికి ముందు ఉప్పు, బేకింగ్ సోడా నీళ్లతో పుక్కిలించి చూడండి. స్టీల్ చెంచా బదులు ప్లాస్టిక్ చెంచా వాడండి. వారానికి ఒకసారి బరువు చూసి రాసి పెట్టుకోండి. బరువు తగ్గుతుంటే, లేదా తినడం బాగా తగ్గిపోతే మీ టీమ్కు చెప్పండి. డైటీషియన్ సహాయం చేయగలరు, తర్వాతి సైకిల్కు ముందు ఇచ్చే మందుల్లో మార్పు కూడా అవసరం కావచ్చు.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
రుచి మారడం గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
అన్నీ ఇనుము రుచిగా ఎందుకు అనిపిస్తాయి?
కీమో రుచి మొగ్గలపై, వాటిని కొత్తగా తయారు చేసే కణాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. అంతేకాక ఉమ్మిని తగ్గిస్తుంది. రుచిని ఆ మొగ్గల దాకా మోసుకెళ్లేది ఉమ్మినే. కొన్ని మందులు ఉమ్మిలోకే కొంత విడుదల అవుతాయి కూడా. ఎర్ర మాంసం, స్టీల్ చెంచాలు ఈ రుచిని ఇంకా ఎక్కువ చేస్తాయి. కాబట్టి మొదట ఈ రెండింటినీ మార్చి చూడటం సరైన మొదటి అడుగు.
నా రుచి మళ్లీ వస్తుందా?
చాలామందికి చికిత్స ముగిసిన తర్వాతి వారాలు, నెలల్లో రుచి నెమ్మదిగా తిరిగి వస్తుంది. మొదట సర్దుకునే వాటిలో కాకుండా, ఆలస్యంగా సర్దుకునే వాటిలో ఇది ఒకటి. కాబట్టి కొంత ఓపిక అవసరం. కొద్దిమందికి మాత్రం కొంత మార్పు అలాగే ఉండిపోతుంది. తల, మెడ ప్రాంతానికి రేడియేషన్ కూడా చికిత్సలో భాగమైతే ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
ఏదో ఒక రుచి తెలియడానికి ఉప్పు, కారం ఎక్కువ వేయొచ్చా?
సాధారణంగా వేయవచ్చు. కానీ నోట్లో పుండ్లు ఉంటే, లేదా గుండె, కిడ్నీ కారణాల వల్ల ఉప్పు గురించి మీకు ప్రత్యేక సూచనలు ఇచ్చి ఉంటే కాదు. నోట్లో పుండ్లు ఉన్నప్పుడు కారం, పులుపు తీవ్రంగా మంట పుట్టిస్తాయి. ఆ పరిస్థితిలో పుదీనా, కొత్తిమీర లాంటి వాసన ఎక్కువగా ఉండే రుచులే సురక్షితమైన మార్గం.
వంట వాసనకే వికారంగా ఉందని అంటున్నారు. ఏమి చేయాలి?
కిటికీ తెరిచి వండండి, లేదా ఇంకొకరిని వండమనండి. ఆహారాన్ని వేడిగా కాకుండా చల్లార్చి వడ్డించండి. వంట జరుగుతున్నప్పుడు వాళ్లను వంటగదికి దూరంగా ఉంచండి. చల్లని ఆహారం నుంచి వాసన చాలా తక్కువగా వస్తుంది. వికారం ఇంత ఎక్కువగా ఉంటే మీ టీమ్కు చెప్పండి. వికారం తగ్గించే మందుల ప్రణాళికను సాధారణంగా సర్దుబాటు చేయగలరు.
రుచి కోసం జింక్ మాత్రలు వేసుకోవచ్చా?
ఏ సప్లిమెంట్ మొదలుపెట్టే ముందైనా మీ టీమ్ను అడగండి. రుచి మార్పులకు జింక్ గురించి తరచుగా చెబుతారు, కానీ దానికి ఉన్న ఆధారాలు స్పష్టంగా లేవు, భిన్నంగా ఉన్నాయి. అంతకంటే ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, సప్లిమెంట్లు చికిత్సతో పరస్పర ప్రభావం చూపగలవు. కాబట్టి బంధువులు చెప్పారని దాన్ని మొదలుపెట్టకూడదు.
నోట్లో పుండ్లు ఉంటే ఈ సలహాలు మారతాయా?
అవును, చాలా మారతాయి. మొద్దుబారిన నాలుకకు పులుపు, కారం బాగా పనిచేసే సాధనాలు. కానీ పుండ్లతో ఉన్న నోటికి అవే అన్నిటికంటే హాని చేస్తాయి. నోరు మంటగా ఉంటే నిమ్మకాయ, చింతపండు వదిలేయండి. ఆహారాన్ని చల్లగా, మెత్తగా, ఘాటు లేకుండా ఉంచండి. నోరు సర్దుకున్నాక మళ్లీ పదునైన రుచులకు రావచ్చు.
ఇష్టమైన వంటకాలే వద్దంటున్నారు. ఇది అలాగే ఉండిపోతుందా?
చాలాసార్లు ఉండదు. కానీ ఒక పదార్థం వికారంతో ముడిపడిపోతే మాత్రం అది కొనసాగవచ్చు. అందుకే చికిత్స ఇచ్చే రోజున బాగా ఇష్టమైన వంటకాన్ని వడ్డించకపోవడం మంచిది. అప్పుడు అది వికారంతో ముడిపడదు. ఇతర పదార్థాలను కొద్దికొద్దిగా ఇస్తూ ఉండండి, ఇష్టమైనవాటిని కొంతకాలం తర్వాత మళ్లీ పరిచయం చేయండి.
ఏ రుచీ తెలియనప్పుడు తినడం వల్ల ఉపయోగం ఉందా?
ఉంది, ఈ విషయాన్ని మెల్లగా అయినా గట్టిగా చెప్పాలి. భోజనం రుచిగా ఉందా లేదా అనేదానితో సంబంధం లేకుండా శరీరానికి కేలరీలు, ప్రొటీన్ అవసరం. చికిత్స సమయంలో బరువు తగ్గడం వల్ల తర్వాత నిజమైన సమస్యలు వస్తాయి. ఏది ఎక్కువ నచ్చుతుందని కాకుండా, ఏది సులువుగా లోపలికి వెళ్తుందో దాని మీద దృష్టి పెట్టండి.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
పేషెంట్ల అనుభవాలు
మేము చికిత్స చేసినవారి మాటల్లోనే వినండి
ప్రతి అనుభవం పేషెంట్ స్వయంగా చెప్పిన వీడియో. ఇక్కడ రాసిన టెస్టిమోనియల్స్ ఏవీ లేవు.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Nutrition in Cancer Care (PDQ)
- Cancer Research UK — Taste changes and cancer drugs
- Macmillan Cancer Support — Eating problems and cancer
- American Cancer Society — Taste and Smell Changes
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
తినడం రోజువారీ పోరాటంగా మారిందా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.