ఆహారం, రుచి
కీమో సమయంలో ఆహారం మీద విరక్తి: కారణం, నివారణ
కీమో సమయంలో ఆహారం మీద విరక్తి రావడానికి రెండు కారణాలు. రుచి, వాసన మారడం వల్ల ఆహారం ఉండాల్సిన రుచిలో ఉండదు. వాంతులు బాగా అయిన సమయానికి దగ్గరగా ఆ వంటకం తిని ఉంటే, శరీరం రెండిటినీ ముడిపెట్టుకుని దాన్ని తలచుకున్నా వికారం తెప్పిస్తుంది. ఈ నేర్చుకున్న స్పందన చాలా కాలం నిలుస్తుంది, ఆహారాన్ని వేగంగా కుదిస్తుంది. అందుకే ఏ ఒక్క వంటకం గురించి వాదించడం కంటే, మీకు అవసరమయ్యే ఆహారాలను కాపాడుకోవడం ముఖ్యం.
సూటిగా సమాధానం
ఇష్టమైన వంటకం ఒక్కసారిగా ఎందుకు భరించలేనిదిగా మారుతుంది?
ఇక్కడ రెండు విషయాలు జరుగుతున్నాయి. రుచి, వాసన మారిపోయాయి, అందుకే ఆ ఆహారం ఉండాల్సిన రుచిలో ఉండదు. ఇంకా, ఆ వంటకాన్ని వాంతులు బాగా అయిన సమయానికి దగ్గరగా తిని ఉంటే, శరీరం ఆ రెండిటినీ ముడిపెట్టుకుంటుంది. ఇప్పుడు ఆ వంటకం గురించి ఆలోచిస్తేనే వికారం వస్తుంది.
రెండోది శరీరం నేర్చుకున్న స్పందన. ఇది ఆశ్చర్యంగా చాలా కాలం నిలుస్తుంది. కష్టమైన సైకిల్ రోజు మధ్యాహ్నం తిన్న వంటకాన్ని, రుచి మళ్లీ మామూలైన చాలా కాలం తర్వాత కూడా, ఎందుకో ఎవరికీ గుర్తులేని స్థితిలో కూడా, నెలల తరబడి లేదా ఏళ్ల తరబడి తిరస్కరించవచ్చు.
దీన్ని ఎందుకు సీరియస్గా తీసుకోవాలి?
ఎందుకంటే ఇది ఆహారాన్ని చాలా వేగంగా కుదించేస్తుంది. కొన్ని సైకిల్స్లోనే అన్నం, పప్పు, పాలు మీద విరక్తి వచ్చినవారికి తినడానికి చాలా తక్కువ మిగులుతుంది. ఆ తర్వాత బరువు తగ్గడం వల్ల చికిత్స వాయిదా పడుతుంది. ఒక్కో విరక్తి చిన్నదే, కానీ అన్నీ కలిస్తే తినడమే ఆగిపోతుంది.
అన్నిటికంటే సులువైన నివారణ: బాగా ఇష్టమైన వంటకాన్ని కీమో రోజు వడ్డించకండి. దీనికి ఖర్చు లేదు, తర్వాత మీకు అవసరమయ్యే ఆహారాలను ఇది కాపాడుతుంది.సాధారణంగా ఏవి దూరమవుతాయి
కీమో సమయంలో ఏ ఆహారాల మీద ఎక్కువగా విరక్తి వస్తుంది?
సాధారణ తీరు తెలిస్తే, ఒక్కో వంటకం దగ్గర ఆశ్చర్యపోకుండా ముందే ప్లాన్ చేసుకోవచ్చు.
మటన్ వంటి రెడ్ మీట్
ఇదే ఎక్కువగా కనిపించే విరక్తి. సాధారణంగా ఏదో ముడి వల్ల కాదు, దాని రుచి లోహంలా (metallic) మారడం వల్ల. ప్రోటీన్ను ఆహారం నుంచి తీసేయకుండా చికెన్, చేప, గుడ్డు, పనీర్, పప్పు, సోయా వైపు మారండి.
సహాయపడేవి
- పెరుగు, నిమ్మరసంలో నానబెట్టడం
- వేడిగా కాకుండా చల్లారాక వడ్డించడం
టీ, కాఫీ
తరచూ మొదట దూరమయ్యేవి ఇవే, మళ్లీ చివరగా తిరిగి వచ్చేవీ ఇవే. రుచి ఎంతో వాసన కూడా అంతే కారణం. కొంచెం చల్లారాక ఇవ్వడం, లేదా వేరే గదిలో తాగడం కొన్నిసార్లు సహాయపడుతుంది.
ఘాటైన వాసన ఉన్న ఏదైనా
వేపుళ్లు, చేపల కూర వండుతున్న వాసన, ఘాటైన మసాలా, ఉల్లిపాయలు వేయించడం. ఆహారం ముందుకు రాకముందే వాసన నష్టం చేస్తుంది. అందుకే ఆ వ్యక్తికి దూరంగా వండటం చాలా ముఖ్యం.
కిటికీ తెరిచి వండండి, లేదా వేరొకరిని వండనివ్వండి.బాగా తీపి పదార్థాలు
స్వీట్లు, మిఠాయిలు, చక్కెర పానీయాలు తరచూ వెగటుగా, ఇష్టం లేనివిగా మారతాయి. శక్తి అవసరమైన సమయంలో ఇది ఇబ్బందే. అందుకే చక్కెరకు బదులు నెయ్యి, పాలు, గింజల నుంచి శక్తి పొందే ప్రయత్నం చేయండి.
కష్టమైన రోజు తిన్నది ఏదైనా
ఇది ముందే ఊహించలేనిది, ఇష్టమైన వంటకాల గురించిన నియమానికి కారణం ఇదే. ఇది దేనికైనా అంటుకోవచ్చు, మీరు కోల్పోలేని అన్నం, పెరుగు వంటి రోజువారీ ఆహారాలకు కూడా.
అప్పుడప్పుడు నీళ్లు కూడా
కొందరికి మామూలు నీళ్లు కూడా ఇష్టం లేకుండా పోతాయి. మజ్జిగ, కొబ్బరి నీళ్లు, పలుచని గంజి నీళ్లు, పాలు అన్నీ ద్రవాలుగానే లెక్క. ఈ ఒక్క విరక్తిని ఒప్పుకుని ఊరుకోకూడదు, దాని చుట్టూ దారి వెతకాల్సిందే.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండిముందే నివారించడం
మీకు అవసరమైన ఆహారాలను ఎలా కాపాడుకోవాలి?
ఇష్టమైనవి కీమో రోజులకు దూరంగా
మీకు బాగా ముఖ్యమైన వంటకాలను సైకిల్ రోజు, ఆ తర్వాతి కొన్ని రోజులు వడ్డించకండి. బాగున్న వారం కోసం దాచుకోండి. అప్పుడు అవి రుచిగా అనిపిస్తాయి, ఏ ముడీ ఏర్పడదు.
హాస్పిటల్కు పెద్దగా పట్టించుకోని స్నాక్
మీకు అంత ఇష్టం లేని ఒక సాదా స్నాక్ తీసుకెళ్లండి. వికారం వచ్చినా దాన్ని కోల్పోవడం నష్టం కాదు. చాలా డే కేర్ విభాగాలు ఇదే సూచిస్తాయి, కానీ ఎందుకో అరుదుగా చెబుతాయి.
వికారాన్ని అదుపులో పెట్టడం
విరక్తులు వాంతుల సంఘటనల చుట్టూ ఏర్పడతాయి. వికారం తగ్గించే మందును షెడ్యూల్ ప్రకారం నివారణగా వేసుకుంటే ఆ సంఘటనలు తగ్గుతాయి, దాంతో చాలా విరక్తులు కూడా రావు.
వంట ఆ వ్యక్తికి దూరంగా
విరక్తిలో ఎక్కువ భాగం వాసన వల్లే ఏర్పడుతుంది. వేరే గదిలో, కిటికీ తెరిచి వండటం, ఆహారం చల్లారాక వడ్డించడం, వేరే ఏ ఒక్క చర్య కంటే ఎక్కువ వంటకాలను కాపాడుతుంది.
ఇచ్చేవాటిని మార్చుతూ ఉండటం
ఒకటి రెండు "సురక్షిత" ఆహారాల మీదే ఆధారపడితే అవీ దూరమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. భారాన్ని చాలా ఆప్షన్లకు పంచండి, అప్పుడు ఏ ఒక్క వంటకమూ కష్టమైన రోజుతో ముడిపడదు.
విరక్తుల వల్ల పరిస్థితి ఎంత కుదించుకుపోయిందంటే ఆ వ్యక్తి నీళ్లు తాగడమే మానేస్తే, అది ఇక ఆహార సమస్య కాదు. కీమో తీసుకుంటున్న వ్యక్తి ద్రవాలు తీసుకోలేకపోతే చాలా త్వరగా డీహైడ్రేషన్ (ఒంట్లో నీరు తగ్గిపోవడం) వస్తుంది, అది కిడ్నీలపై భారం పెడుతుంది. అదే రోజు దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లి, వారు కీమో తీసుకుంటున్నారని స్పష్టంగా చెప్పండి. జ్వరం వచ్చినా, ఏదీ కడుపులో నిలవకపోయినా ఇదే చేయండి.
మళ్లీ అలవాటు చేయడం
వద్దన్న ఆహారాన్ని మళ్లీ ఎలా అలవాటు చేయాలి?
చాలా విరక్తులు తగ్గిపోతాయి, కానీ వాటంతట అవే కాదు, త్వరగానూ కాదు. పనిచేసేది ఇది: కొంత విరామం తర్వాత, బాగున్న రోజున, ఏ ఒత్తిడీ లేకుండా, మెల్లగా మళ్లీ మళ్లీ ఇవ్వడం. పనిచేయనిది: బలవంతం చేయడం, లేదా నిరూపించడానికి పెద్ద ప్లేట్ పెట్టడం.
ఎలా చేయాలి?
ఆ ఆహారాన్ని కొన్ని వారాలు పూర్తిగా పక్కన పెట్టండి. తర్వాతి సైకిల్కు ముందు బాగున్న వారంలో, రుచి బాగా ఉండి వికారం అతి తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, చాలా కొద్దిగా ఇవ్వండి. దాని గురించి ఏమీ మాట్లాడకండి. వద్దంటే ఏమీ అనకుండా తీసేసి, కొన్ని వారాల తర్వాత మళ్లీ ప్రయత్నించండి.
ముందు దాని రూపం మార్చండి
వద్దన్న ఆహారం కొన్నిసార్లు వేరే రూపంలో ఒప్పుకుంటారు. చల్లగా, వేరే దానిలో కలిపి, వేరే మసాలాతో, లేదా వేరే గదిలో. విడిగా వద్దన్న పాలు షేక్లో తాగవచ్చు. సాదా అన్నం వద్దన్నా పెరుగన్నం బాగానే తినవచ్చు.
ఇంటి వంటగది శాశ్వతంగా కుదించుకుపోనివ్వకండి
కుటుంబాలు తరచూ వద్దన్న వంటకాన్ని ఇంటి మెనూ నుంచే పూర్తిగా తీసేస్తాయి, ఆ తర్వాత మళ్లీ ప్రయత్నించాలని ఎవరికీ గుర్తుండదు. వదిలేసినవాటి చిన్న జాబితా రాసుకుని, కొన్ని వారాలకొకసారి ఒక్కొక్కటి ప్రయత్నించండి. చికిత్స తర్వాత రుచి కోలుకున్నాక చాలావరకు తిరిగి వస్తాయి.
ఆహారం కేవలం కొన్ని పదార్థాలకే కుదించుకుపోతే, మీరే ప్రయోగాలు చేస్తూ ఉండకుండా డైటీషియన్ సహాయం అడగండి.మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
మీతో నిజాయితీగా
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
మీరు ఏ ఆహారాలను కోల్పోతారో, అవి ఎంత కాలం దూరంగా ఉంటాయో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. విరక్తులను ముందే ఊహించలేం. ఒక్కొక్కరిలో ఒక్కో దానికి అంటుకుంటాయి, కొన్ని రోజుల నుంచి ఏళ్ల వరకు ఉంటాయి. చికిత్స ముగిశాక వచ్చే నెలల్లో చాలావరకు తగ్గిపోతాయి.
వద్దనడం విరక్తి వల్లనా, లేక శారీరక సమస్య వల్లనా అనేది కూడా ఈ పేజీ చెప్పలేదు. నోరు పుండ్లు పడటం, ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్, మింగడంలో ఇబ్బంది, అదుపులోకి రాని వికారం, ఇవన్నీ బయటి నుంచి చూస్తే తిండి విషయంలో మొండితనంలా కనిపిస్తాయి. కానీ వీటి చికిత్స పూర్తిగా వేరు. చాలా ఆహారాలను వద్దంటూ, అది పెరుగుతూ ఉంటే, డాక్టర్కు చూపించడం మంచిది.
తర్వాత ఏమి చేయాలి?
తర్వాతి సైకిల్ నుంచి కీమో రోజుల్లో ఇష్టమైన వంటకాలు వడ్డించడం ఆపండి. వంటను ఆ వ్యక్తికి దూరంగా మార్చండి. వదిలేసినవాటి జాబితా రాసుకుని, కొన్ని వారాలకొకసారి బాగున్న రోజున ఒక్కొక్కటి మళ్లీ ఇవ్వండి. తినగలిగే ఆహారాల జాబితా చిన్నదవుతుంటే, డైటీషియన్ను అడగండి.
మమ్మల్ని అడిగే ప్రశ్నలు
కీమో సమయంలో ఆహార విరక్తి గురించి తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఆమె ఆ వంటకాన్ని మళ్లీ ఎప్పుడైనా తింటుందా?
సాధారణంగా తింటారు, కానీ దానికి నెలలు పట్టవచ్చు, అప్పుడప్పుడు ఇంకా ఎక్కువ. కాలంతో పాటు, విరామం తర్వాత బాగున్న రోజున కొద్దికొద్దిగా మెల్లగా ఇస్తే ఆ ముడి వదులుతుంది. బలవంతం చేయడం, దాన్ని పెద్ద విషయం చేయడం విరక్తిని ఇంకా బలపరుస్తుంది.
ఇది మామూలుగా ఆకలి తగ్గడం లాంటిదేనా?
పూర్తిగా కాదు. ఆకలి తగ్గడం అన్ని ఆహారాలనూ ప్రభావితం చేస్తుంది. విరక్తి మాత్రం ఒక ప్రత్యేక ఆహారానికే, తరచూ బలంగా, అసహ్యం లేదా వికారంతో కలిసి ఉంటుంది, మిగతావి మాత్రం తింటారు. చాలామందికి రెండూ ఒకేసారి ఉంటాయి. అందుకే తినడం అంత కష్టమవుతుంది.
అలవాటు పోవడానికి కొంచెం బలవంతంగా తినిపించాలా?
వద్దు. ఒత్తిడి ఆ ముడిని బలహీనపరచదు, బలపరుస్తుంది. అది ఆ వంటకం మీదే కాకుండా భోజనం చేసే సందర్భం మీద కూడా విరక్తి కలిగించవచ్చు. ఏమీ అనకుండా కొంచెం ఇవ్వండి, వద్దంటే ఏమీ అనకుండా తీసేయండి. వారాల తరబడి మళ్లీ మళ్లీ ఇవ్వడమే పని చేస్తుంది.
ఆయనకు అన్నం, పప్పు మీద విరక్తి వచ్చింది. ఏమి చేయాలి?
వాదించకుండా ప్రత్యామ్నాయం ఇవ్వండి. రాగి, ఓట్స్, ఉప్మా, ఇడ్లీ, కిచిడీ, లేదా అదే అన్నాన్ని పెరుగన్నంగా, గంజిగా. ఇవి వేరే అనుభవంలా అనిపించి ఒప్పుకుంటారు. బృందానికి చెప్పండి, ఎందుకంటే రోజువారీ ఆహారాలు దూరమైనప్పుడే ఆహారం ప్రమాదకరంగా కుదించుకుపోతుంది, అప్పుడు డైటీషియన్ సహాయపడతారు.
ఆమెకు రుచి కంటే వాసనే ఎక్కువ ఇబ్బంది ఎందుకు?
మనం "రుచి" అనుకునే దానిలో వాసనదే పెద్ద భాగం. అంతేకాదు, ఆహారం కంటే ముందే వాసన ఆ వ్యక్తిని చేరుతుంది, అందుకే స్పందన ముందుగానే మొదలవుతుంది. ఆమెకు దూరంగా వండటం, కిటికీలు తెరవడం, ఆవిర్లు కక్కే వేడి ఆహారం కాకుండా చల్లారినది ఇవ్వడం దీన్ని చాలావరకు తగ్గిస్తాయి.
విరక్తులను పూర్తిగా నివారించవచ్చా?
పూర్తిగా కాదు, కానీ చాలా తగ్గించవచ్చు. వికారాన్ని సరిగ్గా అదుపులో పెట్టడం, ఇష్టమైన ఆహారాలను కీమో రోజులకు దూరంగా ఉంచడం, వంట వాసనలను ఆ వ్యక్తికి దూరంగా ఉంచడం. ఈ మూడు చర్యలు ముఖ్యమైన వాటిలో చాలావరకు కాపాడతాయి.
నీళ్లు కూడా ఇష్టం లేకుండా పోయాయి. అది సాధ్యమేనా?
అవును, సాధ్యమే. దీన్ని ఒప్పుకుని ఊరుకోకుండా దారి వెతకాలి, ఎందుకంటే ఏ ఆహారం కంటే ద్రవాలు ముఖ్యం. మజ్జిగ, కొబ్బరి నీళ్లు, పలుచని గంజి నీళ్లు, పాలు, చల్లని పలుచని టీ అన్నీ లెక్కే. అసలు ఏదీ తాగలేనివారికి ఐస్ ముక్కలు చప్పరించడం సరిపోతుంది.
విరక్తులు క్యాన్సర్ గురించి ఏమైనా సూచిస్తాయా?
లేదు. అవి చికిత్స వల్ల వచ్చే రుచి మార్పులను, నేర్చుకున్న ముడులను చూపిస్తాయి, వ్యాధి ఏమి చేస్తోందో కాదు. చికిత్స పనిచేస్తోందో లేదో స్కాన్లు, పరీక్షలతో నిర్ణయిస్తారు. దీని వల్ల బరువు తగ్గుతుంటే మాత్రం తప్పకుండా చెప్పండి, ఎందుకంటే అది చికిత్సను ప్రభావితం చేస్తుంది.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
పేషెంట్ల అనుభవాలు
మేము చికిత్స చేసినవారి మాటల్లోనే వినండి
ప్రతి అనుభవం పేషెంట్ స్వయంగా చెప్పిన వీడియో. ఇక్కడ రాసిన టెస్టిమోనియల్స్ ఏవీ లేవు.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Nutrition in Cancer Care (PDQ)
- Cancer Research UK — Taste changes and cancer drugs
- Macmillan Cancer Support — Eating problems and cancer
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
మాతో మాట్లాడండి
తినగలిగే ఆహారాల జాబితా చిన్నదవుతోందా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.