చికిత్స తర్వాత
కీమోథెరపీ తర్వాత రుచి ఎప్పుడు తిరిగి వస్తుంది?
కీమో తర్వాత రుచి ఎప్పుడు వస్తుంది అనే ప్రశ్నకు సమాధానం: చాలామందిలో చివరి సైకిల్ తర్వాత కొన్ని వారాల్లోనే మెరుగుపడటం మొదలై, కొన్ని నెలల్లో చాలావరకు తిరిగి వస్తుంది. అది ఒక్కసారిగా కాదు, మెల్లమెల్లగా వస్తుంది. ఆలస్యంగా సర్దుకునే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్లో ఇది ఒకటి. చికిత్స ముగిసే సమయానికి చాలామంది ఇక ఆహారంలో రుచే ఉండదని అనుకుంటారు. కానీ దాదాపు అందరిలో రుచి తిరిగి వస్తుంది.
సూటిగా సమాధానం
ఆహారం మళ్లీ మామూలుగా రుచించడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది?
చాలామందిలో చివరి సైకిల్ తర్వాత కొన్ని వారాల్లోనే రుచి మెరుగుపడటం మొదలవుతుంది. కొన్ని నెలల్లో చాలావరకు తిరిగి వస్తుంది. అది ఒక్కసారిగా స్విచ్ వేసినట్టు రాదు, మెల్లమెల్లగా వస్తుంది. కీమో సైడ్ ఎఫెక్ట్స్లో మొదట తగ్గేవాటిలో కాకుండా, ఆలస్యంగా సర్దుకునే వాటిలో ఇది ఒకటి.
ఇది నిజంగా ధైర్యం ఇచ్చే సమాధానం. దీన్ని స్పష్టంగా వినడం అవసరం. ఎందుకంటే చికిత్స ముగిసే సమయానికి చాలామంది "ఇక ఆహారంలో ఏ రుచీ ఉండదు" అని మనసులోనే నిర్ణయించుకుని ఉంటారు. దాదాపు అందరిలో రుచి తిరిగి వస్తుంది.
ఇంత సమయం ఎందుకు పడుతుంది?
కీమోథెరపీ నాలుకపై ఉండే రుచి మొగ్గలను (taste buds), వాటిని కొత్తగా తయారు చేసే కణాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. అలాగే రుచిని ఆ మొగ్గల దాకా చేర్చే లాలాజలం (saliva) కూడా తగ్గిపోతుంది. ఈ రెండూ కోలుకోవాలి. అందులో లాలాజలం కోలుకోవడం చాలాసార్లు వెనుకబడుతుంది. అది సర్దుకునే వరకు, రుచి మొగ్గలు బాగుపడినా ఆహారం చప్పగా అనిపించవచ్చు.
చికిత్స జరుగుతున్నప్పుడు కూడా, ప్రతి సైకిల్కు ముందు వారంలో రుచి కొంత మెరుగవుతుంది. అది కోలుకోవడం అప్పుడే మొదలైందనడానికి సంకేతం.సుమారుగా ఏమి ఆశించాలి
కీమో తర్వాత రుచి సాధారణంగా ఎలా తిరిగి వస్తుంది?
ఇది సాధారణంగా జరిగే తీరు మాత్రమే, వాగ్దానం కాదు. ఒక్కొక్కరిలో ఒక్కో వేగంతో జరుగుతుంది. "మామూలు" అనే పరిధి చాలా విశాలం.
-
చికిత్స జరుగుతున్నప్పుడు
ప్రతి సైకిల్ తర్వాత వచ్చే రోజుల్లో రుచి అత్యంత దారుణంగా ఉంటుంది. తర్వాతి సైకిల్కు ముందు కొంత మెరుగవుతుంది. తర్వాతి కీమో దగ్గరపడే సమయానికే ఆహారం మళ్లీ భరించగలిగేలా అవుతోందని చాలామంది గమనిస్తారు.
-
చివరి సైకిల్ తర్వాత మొదటి వారాలు
సాధారణంగా ముందుగా తగ్గేది నోట్లో లోహపు రుచి (metallic taste). ఆహారం ఇంకా చప్పగానే ఉండవచ్చు, కానీ "తప్పుగా" రుచించడం ఆగిపోతుంది. చాలాసార్లు రుచి కంటే ముందు ఆకలి మెరుగవుతుంది.
-
ఒకటిరెండు నెలలు గడిచాక
లాలాజలం కోలుకుంటుంది. దానితో పాటు రుచి కూడా ఎక్కువగా తెలుస్తుంది. సూక్ష్మమైన రుచుల కంటే ముందు ఉప్పు, తీపి తిరిగి వస్తాయి. ఈ దశలో ఇష్టమైన వంటకాలు ఇంకా నిరాశ కలిగించవచ్చు.
-
మూడు నుంచి ఆరు నెలలు
ఈ సమయానికి ఆహారం దాదాపు మామూలుగా రుచిస్తోందని చాలామంది చెబుతారు. కొందరు మాత్రం కొన్ని పదార్థాలు, ముఖ్యంగా టీ, కాఫీ లేదా మాంసం, మిగతా వాటి కంటే ఎక్కువ సమయం తీసుకుంటున్నాయని చెబుతారు.
-
దీర్ఘకాలంలో
కొద్దిమందిలో ఏదో ఒకటి పూర్తిగా మునుపటిలా తిరిగి రాకపోవచ్చు. అది సాధారణంగా మొత్తం రుచి కాదు, ఏదో ఒక నిర్దిష్ట ఆహారం. తల, మెడ భాగానికి రేడియోథెరపీ కూడా చికిత్సలో భాగమైన వారిలో ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండికోలుకోవడానికి సాయం
రుచి త్వరగా తిరిగి రావడానికి నిజంగా ఏది సాయపడుతుంది?
రుచిని బలవంతంగా త్వరగా తెప్పించేది ఏదీ లేదు. కానీ దాన్ని అడ్డుకునే అడ్డంకులను తొలగించే కొన్ని పనులు ఉన్నాయి.
నోటిని శుభ్రంగా ఉంచుకోండి
రోజుకు రెండుసార్లు మెత్తగా బ్రష్ చేసుకోండి. ఉప్పు, వంట సోడా కలిపిన నీటితో నోరు పుక్కిలించండి. పూత పట్టిన నోటికి తన రుచే తెలుస్తుంది. దాన్ని శుభ్రం చేయడం ఏ దశలోనైనా అత్యంత వేగంగా కనిపించే మెరుగుదల.
ఎప్పుడు చేయాలి
- భోజనం తర్వాతే కాదు, ముందు కూడా
- చికిత్స సమయంలోనే కాదు, కోలుకునే కాలమంతా
నోటిని తడిగా ఉంచుకోండి
భోజన సమయంలో మాత్రమే కాకుండా రోజంతా కొద్దికొద్దిగా నీళ్లు తాగుతూ ఉండండి. రుచిని మోసుకెళ్లేది లాలాజలమే. అది తిరిగి వచ్చే కొద్దీ రుచి కూడా వస్తుంది. కోలుకోవడం ఆగిపోయినట్టు అనిపించడానికి చాలాసార్లు నోరు పొడిబారడమే కారణం.
ఇన్ఫెక్షన్ ఉంటే చికిత్స చేయించుకోండి
నోట్లో ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ వస్తే రుచి చప్పబడుతుంది, లేదా ఉప్పగా, చేదుగా అనిపిస్తుంది. నోట్లో తెల్లటి మచ్చలు ఉన్నా, నొప్పి తగ్గకుండా ఉన్నా, దానికి చికిత్స చేయించుకోండి. ఆ తర్వాత రుచి గమనించదగ్గ స్థాయిలో మెరుగవుతుంది.
తెల్ల మచ్చలతో పాటు చెడు రుచి కొనసాగుతుంటే, దానికదే తగ్గుతుందని ఎదురుచూడకుండా డాక్టర్కు చూపించడం మంచిది.నచ్చని పదార్థాలను మళ్లీ ప్రయత్నించండి
తిరస్కరించిన ఆహారాలను కొన్ని వారాలకోసారి కొద్ది మొత్తంలో మళ్లీ ప్రయత్నించండి. చాలావరకు తిరిగి నచ్చుతాయి. వాటిని వంటింటి నుంచి శాశ్వతంగా తీసేయడం వల్లే తాత్కాలిక విముఖత శాశ్వతంగా మారుతుంది.
పొగాకు, గుట్కా మానేయండి
సిగరెట్, పొగాకు నమలడం రెండూ రుచిని నేరుగా మొద్దుబారుస్తాయి. నోటి లోపలి పొర కోలుకోవడాన్ని కూడా నెమ్మదిస్తాయి. మానేయడం త్వరగా ఫలితం ఇచ్చే సమయం ఏదైనా ఉంటే, అది ఇదే. మీ బృందం ఇందులో సాయం చేయగలదు.
బ్లడ్ కౌంట్ కోలుకున్నాక దంత వైద్యుడిని కలవండి
చికిత్స సమయంలో నోరు పొడిబారడం వల్ల పళ్లు నిశ్శబ్దంగా త్వరగా పాడవుతాయి. దంత సమస్యలు రుచిని మారినట్టే ఉంచుతాయి. చికిత్స ముగిశాక దంత పరీక్షను వాయిదా వేయకుండా చేయించుకోవడం మంచిది.
రుచి మార్పుతో పాటు నోరు తినలేనంత పుండ్లు పడి, నీళ్లు తాగడం కూడా ఆగిపోతే, చికిత్సలో ఏ దశలో ఉన్నా అది అత్యవసరం. కీమో తీసుకుంటున్న వ్యక్తి ద్రవాలు తీసుకోలేకపోతే ఒకటిరెండు రోజుల్లోనే శరీరంలో నీరు తగ్గిపోతుంది (dehydration). అదే రోజు దగ్గర్లోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్లండి. వారు కీమోథెరపీ తీసుకుంటున్నారని స్పష్టంగా చెప్పండి. నోటి పుండ్లతో పాటు జ్వరం వచ్చినా ఇదే చేయాలి. మరుసటి ఉదయం వరకు కాదు, అదే రోజు.
నిజాయితీగా చెప్పాలంటే
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
ఇది మీకు ఒక తేదీ చెప్పలేదు. మనిషికి మనిషికి మధ్య తేడా చాలా ఎక్కువ. మీకు ఏ మందులు ఇచ్చారు, ఎన్ని సైకిల్స్ ఇచ్చారు, రేడియోథెరపీ ఉందా లేదా, మీ వయసు ఎంత, చికిత్సకు ముందు మీ నోటి ఆరోగ్యం ఎలా ఉండేది అనే వాటిపై ఇది ఆధారపడి ఉంటుంది. ఖచ్చితమైన కాలపరిమితి చెప్పే ఎవరైనా ఊహించి చెబుతున్నట్టే.
రుచి పూర్తిగా తిరిగి వస్తుందని కూడా ఇది వాగ్దానం చేయలేదు. చాలామందిలో మామూలుగా, లేదా దాదాపు మామూలుగా వస్తుంది. కొద్దిమందిలో ఒక శాశ్వత మార్పు మిగిలిపోతుంది. అది సాధారణంగా మొత్తం రుచికి కాదు, కొన్ని ప్రత్యేక ఆహారాలకే. నిలబడని భరోసా ఇవ్వడం కంటే ఇది స్పష్టంగా చెప్పడమే న్యాయం. కోలుకోవడం నెమ్మదిగా ఉంటే ఏదో తప్పు జరిగిందని భయపడకుండా ఉండటానికి ఇది తెలుసుకోవడం అవసరం.
చికిత్స తర్వాత ఎప్పుడు డాక్టర్కు చెప్పాలి?
చికిత్స ముగిసి చాలా నెలలు గడిచినా రుచి అస్సలు మెరుగుపడకపోతే, లేదా మెరుగుపడటానికి బదులు ఇంకా దిగజారుతుంటే, ఫాలో-అప్ విజిట్లో చెప్పండి. దానికి చికిత్స చేయగలిగే కారణం ఉండవచ్చు. నోటి ఇన్ఫెక్షన్, దంత సమస్య, ఇంకా కోలుకోని పొడి నోరు, లేదా మీరు ఇంకా వాడుతున్న ఏదైనా మందు కారణం కావచ్చు.
తర్వాత ఏమి చేయాలి?
నోటి సంరక్షణ అలవాటును చికిత్స సమయంలోనే కాదు, ముగిశాక కూడా కొనసాగించండి. వదిలేసిన ఆహారాలను కొద్దికొద్దిగా మళ్లీ మొదలుపెట్టండి. దంత పరీక్షకు అపాయింట్మెంట్ తీసుకోండి. తినడం ఇంకా చాలా తక్కువగా ఉండి బరువు తగ్గుతుంటే, రుచి దానికదే సర్దుకుంటుందని ఎదురుచూడకుండా డైటీషియన్ను కలవమని అడగండి.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కీమో తర్వాత రుచి తిరిగి రావడం గురించి కుటుంబాలు అడిగే ప్రశ్నలు
చివరి సైకిల్ తర్వాత ఎంత త్వరగా రుచి మెరుగవుతుంది?
చాలామంది మొదటి కొన్ని వారాల్లోనే లోహపు రుచి తగ్గడం గమనిస్తారు. తర్వాతి నెలల్లో పూర్తి రుచి మెల్లగా తిరిగి వస్తుంది. ఇది ఒక్కసారిగా కాదు, క్రమంగా జరుగుతుంది. సాధారణంగా ఆకలి కంటే వెనుకబడి వస్తుంది. అందుకే ఆహారం పెద్దగా రుచించకముందే తినాలనిపించడం మొదలవుతుంది.
రుచి పూర్తిగా తిరిగి వస్తుందా?
చాలామందిలో పూర్తిగా, లేదా దాదాపు పూర్తిగా వస్తుంది. కొద్దిమందిలో ఒక శాశ్వత మార్పు మిగిలిపోతుంది. అది సాధారణంగా మొత్తం రుచి కాదు, ఏదో ఒక ప్రత్యేక ఆహారం. తల, మెడ భాగానికి రేడియోథెరపీ కూడా చికిత్సలో భాగమైతే ఇది ఎక్కువగా జరుగుతుంది. అది మీకు వర్తిస్తుందా అనేది మీ బృందం చెప్పగలదు.
నెలలు గడిచినా టీ, కాఫీ ఇంకా తప్పుగా రుచిస్తున్నాయి. ఇది అసాధారణమా?
అస్సలు కాదు. టీ, కాఫీ, ఎర్ర మాంసం, చాక్లెట్ ఎక్కువ సమయం తీసుకునే పదార్థాలుగా చాలామంది చెబుతారు. చివరగా తిరిగి వచ్చే వాటిలో ఇవి ఉంటాయి. ఇవి పోయాయని నిర్ణయించుకోకుండా, కొన్ని వారాలకోసారి కొద్ది మొత్తంలో ప్రయత్నిస్తూ ఉండండి.
రుచి త్వరగా తిరిగి రావడానికి ఏదైనా సాయపడుతుందా?
బలవంతంగా తెప్పించేది ఏదీ లేదు. కానీ అడ్డంకులు తొలగించడం సాయపడుతుంది. నోటిని శుభ్రంగా, తడిగా ఉంచుకోవడం, ఇన్ఫెక్షన్కు చికిత్స చేయించుకోవడం, దంత సమస్యలు సరిచేసుకోవడం, పొగాకు మానేయడం. దీని కోసం ఏ సప్లిమెంట్ వేసుకునే ముందైనా మీ బృందాన్ని అడగండి. చాలామంది సూచించే జింక్ (zinc) విషయంలో కూడా ఆధారాలు మిశ్రమంగా ఉన్నాయి.
నా నోరు ఎప్పుడూ చేదుగా ఉంటోంది. కారణం ఏమిటి?
దానికదే తగ్గుతుందని ఎదురుచూడకుండా చూపించుకోవడం మంచిది. కొనసాగే చెడు రుచి ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్, పొడి నోరు, దంత సమస్య, లేదా మీరు ఇంకా వాడుతున్న మందు వల్ల రావచ్చు. వీటిలో చాలావాటికి సులువుగా చికిత్స ఉంది. అవి సరిచేశాక రుచి గమనించదగ్గ స్థాయిలో మెరుగవుతుంది.
ఇష్టంగా తినే ఆహారంపై విముఖత వచ్చింది. ఇది పోతుందా?
సాధారణంగా పోతుంది. కానీ చికిత్స సమయంలో ఆ ఆహారం వికారంతో ముడిపడితే కొంతకాలం ఉండవచ్చు. కొన్ని వారాల విరామం తర్వాత, మంచి రోజున, మిగతా ఏదీ కష్టంగా లేని భోజనంలో కొద్ది మొత్తంలో మళ్లీ ప్రయత్నించండి. మెల్లగా పదేపదే ప్రయత్నిస్తే చాలా విముఖతలు తగ్గిపోతాయి.
ఏదీ రుచించనప్పుడు కూడా తినాలా?
అవును. ఇది మీపై మీరు మెల్లగా పట్టుబట్టాల్సిన విషయం. భోజనం ఆనందంగా ఉన్నా లేకపోయినా శరీరానికి కేలరీలు, ప్రొటీన్ కావాలి. ఇప్పుడు తగ్గిన బరువును తర్వాత తిరిగి పెంచుకోవడం నెమ్మది. ఏది నచ్చుతుందనే దానికంటే, ఏది సులువుగా లోపలికి వెళ్తుందనే దానిపై దృష్టి పెట్టండి.
రుచి తిరిగి రావడం అంటే చికిత్స పనిచేసిందని అర్థమా?
కాదు. ఈ రెండింటికీ సంబంధం లేదు. మందులు ఆగిన తర్వాత నోటి పొర, లాలాజలం కోలుకోవడాన్ని రుచి తిరిగి రావడం చూపిస్తుంది. చికిత్స పనిచేసిందా లేదా అనేది ఫాలో-అప్లో స్కాన్లు, పరీక్షల ద్వారా నిర్ణయిస్తారు. ఈ రెండింటినీ వేరుగా చూడటం ముఖ్యం. లేకపోతే నెమ్మదిగా కోలుకోవడం అకారణంగా భయపెడుతుంది.
CION మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు. మీ కీమో ప్రణాళికను ట్యూమర్ బోర్డు కలిసి చూస్తుంది.
రెజిమెన్ ఎంపిక నుంచి ప్రతి సైకిల్కు ముందు బ్లడ్ టెస్టులు, సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మానిటరింగ్ వరకు — మీ కేసును CION స్పెషలిస్టుల ప్యానెల్ కలిసి సమీక్షిస్తుంది.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
Dr. Vinay Mamidala
MBBS, MS(General Surgery), M.Ch(Surgical Oncology), FMAS, FARIS(Ongoing)
Dr. Vajja Sandeep Kumar
MBBS, MS (General Surgery), DrNB (Surgical Oncology), FALS Oncology
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
పేషెంట్ల అనుభవాలు
మేము చికిత్స చేసినవారి మాటల్లోనే వినండి
ప్రతి అనుభవం పేషెంట్ స్వయంగా చెప్పిన వీడియో. ఇక్కడ రాసిన టెస్టిమోనియల్స్ ఏవీ లేవు.
ఆధారాలు
- National Cancer Institute — Nutrition in Cancer Care (PDQ)
- Cancer Research UK — Taste changes and cancer drugs
- Macmillan Cancer Support — Eating problems and cancer
- American Cancer Society — Taste and Smell Changes
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
చికిత్స ముగిసి నెలలు గడిచినా రుచి రాలేదా?
ఇప్పటివరకు ఏమి తేలిందో మాకు చెప్పండి. సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి మేము సహాయం చేస్తాం. అన్ని CION కేంద్రాలకు ఒకే హెల్ప్లైన్.