బరువు ఎక్కువ ఉన్నవారికి కీమో ఎలా ప్లాన్ చేస్తారు

చాలా కీమో మందుల మోతాదును శరీర పరిమాణం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. సాధారణంగా ఎత్తు, బరువు తీసుకుని శరీర ఉపరితల వైశాల్యం (body surface area) లెక్కిస్తారు, కొన్ని మందులకు బరువు ఒక్కటే ఆధారం. చాలా ఏళ్ల పాటు, బరువు ఎక్కువ ఉన్నవారికి పూర్తి మోతాదు ఇస్తే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఎక్కువ అవుతాయేమో అనే భయంతో కొందరు డాక్టర్లు మోతాదును పరిమితం చేసేవారు (capping). ఆ తర్వాత వచ్చిన పరిశోధనల్లో, అసలు బరువు ఆధారంగా మోతాదు ఇచ్చినా ఊబకాయం ఉన్నవారిలో సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఎక్కువ కాలేదని, మోతాదు పరిమితం చేయడం వల్ల మాత్రం ఉద్దేశించిన దానికంటే తక్కువ చికిత్స అందుతోందని తేలింది. అందుకే American Society of Clinical Oncology సహా అంతర్జాతీయ మార్గదర్శకాలు — క్యాన్సర్‌ను అదుపు చేయడం లేదా తగ్గించడం లక్ష్యం అయినప్పుడు — కేవలం శరీర పరిమాణం చూసి మోతాదు తగ్గించకుండా, అసలు బరువునే వాడమని సూచిస్తున్నాయి.

అంటే శరీర పరిమాణాన్ని పట్టించుకోరని కాదు. ఎవరికైనా ఏ కారణాలతో మోతాదు సర్దుబాటు చేస్తారో, అవే కారణాలతో మీకూ చేస్తారు: కిడ్నీ లేదా కాలేయం (లివర్) పనితీరు, గుండె ఆరోగ్యం, ఇంతకుముందు వచ్చిన తీవ్రమైన సైడ్ ఎఫెక్ట్స్, మీరు వాడుతున్న ఇతర మందులు, మొత్తం ఆరోగ్య స్థితి. కార్బోప్లాటిన్ (Carboplatin) విషయంలో మోతాదు ప్రధానంగా కిడ్నీ పనితీరుపై ఆధారపడుతుంది. బరువు ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు కిడ్నీ పనితీరు అంచనాలు అంత కచ్చితంగా ఉండకపోవచ్చు, అందుకే మీ టీమ్ సర్దుబాటు చేసిన లెక్కలు లేదా అదనపు టెస్ట్‌లు వాడవచ్చు. కొన్ని కొత్త మందులను శరీర పరిమాణంతో సంబంధం లేకుండా అందరికీ ఒకే మోతాదులో ఇస్తారు. సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ తీవ్రంగా ఉంటే మామూలుగానే మోతాదు తగ్గిస్తారు. ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే — ఆ నిర్ణయం వైద్య కారణాలతో జరగాలి, కేవలం బరువు చూసి కాదు.

బరువు ఎక్కువ ఉన్నవారిలో షుగర్ (డయాబెటిస్), బీపీ, ఫ్యాటీ లివర్, నిద్రలో ఊపిరి ఆగిపోవడం (sleep apnoea), గుండె జబ్బులు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. చికిత్స సమయంలో వీటన్నింటినీ గమనించాల్సి ఉంటుంది. ఆచరణలో వచ్చే ఇబ్బందులూ ఉంటాయి: నరం దొరకడం కష్టం కావచ్చు, అందుకే పోర్ట్ లేదా PICC లైన్ సూచించవచ్చు; కొన్ని స్కానర్లు, హాస్పిటల్ బెడ్‌లకు బరువు పరిమితులు ఉంటాయి; రక్తం గడ్డకట్టే ప్రమాదం కూడా ఎక్కువ. వీటిని మీ టీమ్ ముందుగానే ప్రణాళిక చేసుకుంటుంది.

మీ మోతాదు ఎలా లెక్కించారో అడగండి

మీ పూర్తి బరువు ఆధారంగానే లెక్కించారా, లేకపోతే ఎందుకు లేదు అని అడగడం సరైనదే.

బరువు కచ్చితంగా కొలవడం ముఖ్యం

చికిత్సకు ముందు మీ బరువు కొలుస్తారు, మళ్లీమళ్లీ చెక్ చేస్తారు. బరువులో మార్పులు లెక్కలను మారుస్తాయి.

తీర్పు చెప్పడం కాదు, ప్రణాళిక వేయడం

సురక్షితమైన, ఫలితాన్నిచ్చే చికిత్సే మీ టీమ్ లక్ష్యం. మీ సందేహాలను నిస్సంకోచంగా చెప్పండి.

మీకు ఎంత మోతాదు కీమో ఇవ్వాలో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది మీ క్యాన్సర్, మీరు వాడుతున్న మందులు, మీ ఆరోగ్య స్థితి అన్నీ చూసి మీ ఆంకాలజిస్ట్ చేసే లెక్క, తీసుకునే వైద్య నిర్ణయం.

మీ శరీర పరిమాణం మీ క్యాన్సర్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో కూడా ఈ పేజీ చెప్పలేదు. దాని గురించి తెలుసుకోవాలంటే మీ ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగండి.

మోతాదు పరిమితం చేసే పద్ధతి ఎందుకు వచ్చింది, ఎందుకు మారింది

మొదట్లో జరిగిన అధ్యయనాల్లో ఊబకాయం ఉన్నవారు చాలా తక్కువ మంది పాల్గొన్నారు. మోతాదు ఎక్కువైపోతుందేమో అనే భయమూ ఉండేది. అందుకే మోతాదు పరిమితం చేసే పద్ధతి మొదలైంది. తర్వాతి అధ్యయనాల్లో, బరువు ఆధారంగా పూర్తి మోతాదు తీసుకున్న ఊబకాయం ఉన్నవారిలో తీవ్రమైన సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మిగతావారితో దాదాపు సమానంగానే ఉన్నాయని, మోతాదు తగ్గించడం వల్ల చికిత్స ప్రయోజనం తగ్గే అవకాశం ఉందని తేలింది. దాంతో మార్గదర్శకాలు మారాయి. అయినా ఆసుపత్రిని బట్టి ఆచరణ వేర్వేరుగా ఉంటుంది, కాబట్టి అడగడం సరైనదే.

చికిత్స సమయంలో బరువు తగ్గడం

కీమో జరుగుతున్నప్పుడు కఠినమైన డైట్‌లు పాటించే సమయం కాదు. అవి కండరాలు తగ్గిపోవడానికి, కోలుకోవడం నెమ్మదించడానికి దారితీస్తాయి. సమతుల ఆహారం, తేలికపాటి వ్యాయామమే సాధారణంగా సూచిస్తారు. చికిత్స పూర్తయ్యాక ఆరోగ్యకరమైన బరువు నిర్వహణకు డైటీషియన్ సహాయం తీసుకోవచ్చు.

చికిత్స సమయంలో బరువు పెరగడం

కొంతమందికి, ముఖ్యంగా బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ ఉన్న మహిళలకు, కీమో సమయంలో బరువు పెరుగుతుంది. స్టెరాయిడ్‌లు, కదలిక తగ్గడం, ముందుగానే మెనోపాజ్ రావడం, మానసిక ఒత్తిడితో ఎక్కువ తినడం — ఇవన్నీ కారణాలు. టీమ్ చెప్పినట్టు చురుకుగా ఉండటం, డైటీషియన్ సహాయం తీసుకోవడం ఉపయోగపడతాయి.

నిద్రలో ఊపిరి ఆగిపోవడం (sleep apnoea)

రాత్రిపూట శ్వాస యంత్రం వాడుతుంటే దాన్ని హాస్పిటల్‌కు తీసుకురండి, మీ టీమ్‌కు చెప్పండి. కొన్ని మందులు నిద్రలో శ్వాసను మరింత ఇబ్బంది పెట్టవచ్చు.

తీర్పు చెబుతున్నారనే భావన

బరువు గురించి ఎవరైనా ఏమైనా అంటారేమో అనే భయంతో కొందరు చికిత్సకే దూరంగా ఉంటారు. మర్యాదపూర్వకమైన చికిత్స మీ హక్కు. ఎవరైనా తీర్పు చెబుతున్నట్టు అనిపిస్తే సీనియర్ సిబ్బందితో మాట్లాడండి.

రక్తం గడ్డకట్టకుండా చూసుకోవడం

క్యాన్సర్, కీమోథెరపీ, కదలిక తగ్గడం, శరీర పరిమాణం ఎక్కువ ఉండటం — ఇవన్నీ కాళ్లలో, ఊపిరితిత్తుల్లో రక్తం గడ్డకట్టే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. టీమ్ చెప్పినట్టు చురుకుగా ఉండటం, తగినంత నీళ్లు తాగడం, ఎక్కువసేపు కదలకుండా కూర్చోకపోవడం సహాయపడతాయి. కొందరికి డాక్టర్లు రక్తం పలచబడే మందు రాస్తారు, ముఖ్యంగా సర్జరీ తర్వాత లేదా కొన్ని రకాల చికిత్సల్లో. హెచ్చరిక సంకేతాలు గుర్తుపెట్టుకోండి: ఒక కాలిలో నొప్పి లేదా వాపు, ఒక్కసారిగా ఊపిరి ఆడకపోవడం లేదా ఛాతీ నొప్పి.

షుగర్, ఫ్యాటీ లివర్

కీమోతో పాటు ఇచ్చే స్టెరాయిడ్‌లు రక్తంలో షుగర్‌ను పెంచవచ్చు, ముఖ్యంగా డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో లేదా ఇన్సులిన్ సరిగా పనిచేయనివారిలో. కొన్ని మందులు ఫ్యాటీ లివర్‌ను ఎక్కువ చేయవచ్చు. అందుకే మీ టీమ్ షుగర్, లివర్ టెస్ట్‌లను ఎక్కువసార్లు చెక్ చేయవచ్చు, మీ షుగర్ డాక్టర్‌తో కలిసి పనిచేయవచ్చు.

పోర్ట్, లైన్‌లు

పోర్ట్, PICC లైన్ వల్ల మళ్లీమళ్లీ సూది గుచ్చే అవసరం తగ్గుతుంది. శరీర పరిమాణం ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు వాటిని పెట్టడం కొంచెం కష్టం కావచ్చు, అందుకే అనుభవం ఉన్న టీమ్‌లు అల్ట్రాసౌండ్ చూస్తూ వేస్తారు. ఆ చోటును శుభ్రంగా ఉంచుకోండి, ఎర్రబడినా వాపు వచ్చినా చెప్పండి.

చికిత్స సమయంలో కదలిక

టీమ్ చెప్పినట్టు నడక, కుర్చీలో కూర్చుని చేసే వ్యాయామాలు, తేలికపాటి యోగా — ఇవి శక్తికి, మానసిక స్థితికి, షుగర్ అదుపుకు, రక్తం గడ్డకట్టకుండా ఉండటానికి సహాయపడతాయి. మెల్లగా మొదలుపెట్టి క్రమంగా పెంచండి, ఇబ్బందిగా అనిపిస్తే ఆపేయండి.

కిడ్నీ పనితీరు అంచనాలు

బ్లడ్ టెస్ట్‌ల ఆధారంగా కిడ్నీ పనితీరును అంచనా వేసే సూత్రాల్లో బరువు లేదా శరీర పరిమాణం ఉంటుంది. బరువు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఈ సూత్రాలు పనితీరును ఎక్కువగానో తక్కువగానో చూపవచ్చు. అందుకే కార్బోప్లాటిన్ లాంటి మందులకు మీ టీమ్ సర్దుబాటు చేసిన బరువు వాడవచ్చు, లేదా నేరుగా కొలిచే పరీక్ష చేయించవచ్చు.

బరువు గురించి మర్యాదగా మాట్లాడటం

బరువు గురించి మాట్లాడేటప్పుడు మర్యాదగా, మీ ఆరోగ్యం మీద దృష్టి పెట్టి మాట్లాడమని సిబ్బందిని అడగవచ్చు.

స్కాన్‌లు, పరికరాలు

స్కాన్ బుక్ చేసేటప్పుడే మీ బరువు ఎంతో ఆ విభాగానికి చెప్పండి, తగిన స్కానర్ ఏర్పాటు చేస్తారు.

ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి

మీ కీమో మోతాదు ఎలా లెక్కించారో అడగండి, బరువు కచ్చితంగా కొలిపించుకోండి, మీకున్న అన్ని ఆరోగ్య సమస్యలూ చెప్పండి, నరాలు దొరకడం కష్టమైతే పోర్ట్ గురించి అడగండి, కాలు వాపు లేదా ఊపిరి ఆడకపోవడం వెంటనే చెప్పండి, చికిత్స సమయంలో కఠినమైన డైట్‌లు పాటించవద్దు.