గుండె జబ్బు ఉన్నప్పుడు కీమోథెరపీ: ప్లాన్ ఎలా మారుతుంది

చాలా సందర్భాల్లో ఇవ్వొచ్చు. గతంలో హార్ట్ ఎటాక్ రావడం, స్టెంట్ వేయించుకోవడం, బైపాస్ సర్జరీ, గుండె బలహీనపడటం (heart failure), వాల్వ్ సమస్యలు, గుండె క్రమం తప్పి కొట్టుకోవడం — ఇవి క్యాన్సర్ ఉన్నవారిలో సాధారణంగా కనిపిస్తాయి. వీటిలో ఏదీ కీమోథెరపీని ఆటోమేటిక్‌గా ఆపేయదు. కాకపోతే ప్లాన్‌ను ఇంకా జాగ్రత్తగా తయారు చేయాల్సి వస్తుంది.

ఏ మందులు గుండెపై భారం పెంచుతాయి

కొన్ని క్యాన్సర్ మందులు గుండెపై భారం పెంచగలవు. డాక్సోరుబిసిన్ (Doxorubicin) లాంటి ఆంత్రాసైక్లిన్ (anthracycline) మందులు గుండె కండరాన్ని బలహీనపరచవచ్చు, ముఖ్యంగా మొత్తం మోతాదు ఎక్కువైనప్పుడు. కొన్ని రొమ్ము, పొట్ట క్యాన్సర్లలో వాడే ట్రాస్టుజుమాబ్ (Trastuzumab) గుండె రక్తాన్ని పంప్ చేసే శక్తిని తగ్గించవచ్చు. సాధారణంగా ఇది తాత్కాలికమే. ఫ్లూరోయురాసిల్ (Fluorouracil), కెపిసిటబిన్ (Capecitabine) అప్పుడప్పుడు గుండె రక్తనాళాలు సన్నబడటం వల్ల ఛాతీ నొప్పిని కలిగించవచ్చు. కొన్ని టార్గెటెడ్ థెరపీ మందులు బీపీని పెంచుతాయి లేదా గుండె లయను ప్రభావితం చేస్తాయి.

మీ గుండె చరిత్ర తెలిస్తే, క్యాన్సర్‌కు చికిత్స చేయడాన్ని, గుండెను కాపాడటాన్ని రెండింటినీ సమతుల్యం చేసే మందులను, మోతాదులను మీ ఆంకాలజిస్ట్ ఎంచుకోగలరు. అందుకే గతంలో వచ్చిన ప్రతి గుండె సమస్యనూ దాచకుండా చెప్పండి — హార్ట్ ఎటాక్, స్టెంట్‌లు, పేస్‌మేకర్, గుండె బలహీనత, లయ సమస్యలు అన్నీ.

చికిత్సకు ముందు ఏ టెస్ట్‌లు చేస్తారు

చికిత్సకు ముందు గుండె పరీక్షలు సాధారణం. ECG గుండె లయను రికార్డ్ చేస్తుంది. ఎకోకార్డియోగ్రామ్ (echocardiogram) అనే గుండె అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్ గుండె ఎంత బాగా పంప్ చేస్తుందో కొలుస్తుంది. గుండెపై భారం ఉందా అని చూడటానికి బ్లడ్ టెస్ట్‌లు కూడా చేయవచ్చు. మీరు ఇప్పటికే కార్డియాలజిస్ట్‌ను చూపించుకుంటుంటే వారి సలహా చాలా విలువైనది. పెద్ద ఆసుపత్రుల్లో ఇప్పుడు కార్డియో-ఆంకాలజీ (cardio-oncology) సేవలు ఉన్నాయి. క్యాన్సర్ చికిత్స సమయంలో గుండె సంరక్షణే వారి ప్రత్యేకత.

చికిత్స సమయంలో, ముఖ్యంగా గుండెపై ప్రభావం చూపే మందులు వాడుతున్నప్పుడు, గుండె స్కాన్‌లను మళ్లీ చేయవచ్చు. మీ గుండె మందులను, బీపీని, కొలెస్ట్రాల్ అదుపును కూడా మీ బృందం సమీక్షిస్తుంది.

మీరు రోజూ వాడే గుండె మందుల సంగతి

రోజూ వాడే గుండె మందుల గురించి ప్రత్యేకంగా ఆలోచించాలి. ఆస్పిరిన్ (Aspirin), క్లోపిడోగ్రెల్ (Clopidogrel), వార్ఫరిన్ (Warfarin) లాంటి రక్తం పలచబరిచే మందులు ప్లేట్‌లెట్లు తగ్గినప్పుడు రక్తస్రావం ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. కానీ స్టెంట్ వేయించుకున్న తర్వాత వాటిని ఆపేయడం ప్రమాదకరం కావచ్చు. మూత్రం ఎక్కువ వచ్చేలా చేసే మందులు శరీరంలో నీటి సమతుల్యతను మారుస్తాయి. ఎక్కువ ఫ్లూయిడ్స్‌తో కలిపి ఇచ్చే కీమోథెరపీ సమయంలో ఇది ముఖ్యం. గుండె లయను సరిచేసే కొన్ని మందులు క్యాన్సర్ చికిత్సతో కలిసి ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు.

ఒక నిర్దిష్టమైన కీమోథెరపీ మీ గుండెకు సురక్షితమా కాదా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది మీ గుండె పరిస్థితి, టెస్ట్ ఫలితాలు, మీ క్యాన్సర్, అందుబాటులో ఉన్న ప్రత్యామ్నాయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆ నిర్ణయం మీ ఆంకాలజిస్ట్‌దే, వీలైతే కార్డియాలజిస్ట్‌తో కలిసి తీసుకోవాలి. మీ గుండె టెస్ట్‌లను అర్థం చేసుకోవడం కూడా ఈ పేజీ పని కాదు. మీ ECG, ఎకో ఫలితాలు చికిత్సకు ఏమి అర్థం చెబుతున్నాయో మీ డాక్టర్లను అడగండి.

గుండె బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు

గుండె బలహీనపడిన (heart failure) వారికి ఫ్లూయిడ్స్ విషయంలో, గుండె కండరాన్ని బలహీనపరిచే మందుల విషయంలో ప్రత్యేక జాగ్రత్త అవసరం. చెప్పి ఉంటే ప్రతిరోజూ బరువు చూసుకోవడం వల్ల శరీరంలో నీరు చేరడాన్ని తొందరగా గుర్తించవచ్చు. దగ్గరి పర్యవేక్షణతో కొన్ని చికిత్సలను ఇవ్వగలరు, మరికొన్నింటిని వాడకుండా ఉండవచ్చు.

స్టెంట్‌లు, ఇటీవలి హార్ట్ ఎటాక్

ఇటీవల స్టెంట్ వేయించుకుంటే, స్టెంట్ మూసుకుపోకుండా ఉండటానికి రక్తం పలచబరిచే మందులు చాలా ముఖ్యం. దీన్ని రక్తస్రావం ప్రమాదంతో సమతుల్యం చేస్తూ మీ కార్డియాలజిస్ట్, ఆంకాలజిస్ట్ నిర్ణయం తీసుకుంటారు. కొన్నిసార్లు చికిత్స సమయాన్ని జాగ్రత్తగా సర్దుతారు లేదా ప్లేట్‌లెట్ సపోర్ట్ ఏర్పాటు చేస్తారు. పేస్‌మేకర్, డీఫిబ్రిలేటర్ ఉన్నవారికి కీమోథెరపీ సాధారణంగా ఆగదు. ఛాతీ దగ్గర రేడియేషన్ ఇవ్వాల్సి వస్తే మాత్రం ఆ పరికరాలను చెక్ చేయాల్సి రావచ్చు.

గుండెను కాపాడే పద్ధతులు

గుండె ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్నవారికి ఆంత్రాసైక్లిన్ మందులు అవసరమైనప్పుడు, గుండెపై భారం తగ్గించడానికి ఆంకాలజిస్ట్‌ల దగ్గర కొన్ని మార్గాలు ఉన్నాయి: మందును మరింత నెమ్మదిగా ఎక్కించడం, దాని వేరే రూపాన్ని వాడటం, మొత్తం మోతాదును పరిమితం చేయడం, కొన్ని సందర్భాల్లో గుండెను కాపాడే మందును కలపడం. చికిత్స సమయంలో చేసే గుండె స్కాన్‌లు తొలి మార్పులను చూపిస్తాయి. అప్పుడు తీవ్రమైన నష్టం జరగకముందే చికిత్సను సర్దుబాటు చేయగలరు.

రేడియేషన్, ఇమ్యూనోథెరపీ

రొమ్ము క్యాన్సర్, లింఫోమా, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ లాంటి వాటికి ఛాతీపై ఇచ్చే రేడియేషన్, కీమో వల్ల గుండెపై పడే ప్రభావానికి తోడవుతుంది. ఆధునిక ప్లానింగ్ పద్ధతులు గుండెకు చేరే రేడియేషన్‌ను తగ్గిస్తాయి. ప్లాన్ చేసేటప్పుడు మీ గుండె చరిత్రను మీ బృందం పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. ఇమ్యూన్ చికిత్సలు చాలా అరుదుగా గుండె కండరంలో వాపును కలిగించవచ్చు, సాధారణంగా చికిత్స మొదట్లో. ఇది అరుదైనా తీవ్రమైనది. కాబట్టి ఛాతీ నొప్పి, ఊపిరి ఆడకపోవడం, గుండె దడ, లేదా అసాధారణ నీరసం ఉంటే ఆలస్యం చేయకుండా చెప్పండి.

కొలెస్ట్రాల్, బీపీ మాత్రలు, రోజువారీ కదలిక

కీమోథెరపీ సమయంలో చాలామంది కొలెస్ట్రాల్, బీపీ మాత్రలను కొనసాగిస్తారు. అయితే శరీరంలో నీరు తగ్గి లేదా వాంతుల వల్ల బీపీ పడిపోతే డాక్టర్లు కొన్నింటిని తాత్కాలికంగా ఆపవచ్చు. లేచి నిలబడినప్పుడు కళ్లు తిరిగితే చెప్పండి. నడక లాంటి తేలికపాటి కదలిక గుండె ఆరోగ్యానికి, శక్తికి సాయపడుతుంది. గుండె జబ్బు ఉంటే ఎంత వరకు కదలిక సురక్షితమో మీ కార్డియాలజిస్ట్ లేదా ఆంకాలజిస్ట్‌ను అడగండి. ఛాతీ నొప్పి, కళ్లు తిరగడం లేదా అసాధారణంగా ఊపిరి ఆడకపోవడం వస్తే ఆపేసి సలహా తీసుకోండి.

చికిత్స తర్వాత, ఇప్పుడు మీరు చేయగలిగేది

గుండెపై కొన్ని ప్రభావాలు నెలల తర్వాత, కొన్నిసార్లు సంవత్సరాల తర్వాత కనిపిస్తాయి. ఆంత్రాసైక్లిన్ లేదా ట్రాస్టుజుమాబ్ తీసుకున్నవారికి, ముఖ్యంగా ఇతర గుండె ప్రమాద కారకాలు ఉన్నవారికి, చికిత్స అయిపోయిన తర్వాత కూడా అప్పుడప్పుడు గుండె చెకప్‌లు సూచించవచ్చు. మీ చికిత్స సారాంశం (treatment summary) కాపీని దాచుకోండి, భవిష్యత్తులో చూపించుకునే డాక్టర్లకు మీరు ఏ మందులు తీసుకున్నారో చెప్పండి. వేపుళ్లు, ఉప్పు తక్కువగా ఉండి కూరగాయలు, తృణధాన్యాలు ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం, పొగాకును ఏ రూపంలోనూ వాడకపోవడం గుండెను కాపాడతాయి. పొగ లేదా గుట్కా మానడానికి సాయం కావాలంటే అడగండి. చివరగా: ప్రతి గుండె సమస్య గురించి ఆంకాలజిస్ట్‌కు చెప్పండి, రిపోర్ట్‌లు, మందుల జాబితా తీసుకెళ్లండి, మీ కార్డియాలజిస్ట్‌ను కూడా కలపమని అడగండి, మొదటి గుండె పరీక్షలు చేయించుకోండి, గుండె మందులను మీ అంతట మీరే మార్చవద్దు, ఛాతీ నొప్పి లేదా ఒక్కసారిగా ఊపిరి ఆడకపోతే ఎమర్జెన్సీ సహాయం తీసుకోండి.