తల, మెడ క్యాన్సర్ కీమో: రేడియోథెరపీతో కలిపి ఇచ్చే చికిత్స

తల, మెడ క్యాన్సర్ ఉన్న చాలామందికి కీమోథెరపీని ఇన్ఫ్యూజన్ / డ్రిప్ (నరంలోకి ఎక్కించడం) ద్వారా, రేడియోథెరపీ కోర్సు జరుగుతున్న సమయంలోనే ఇస్తారు. దీన్ని కీమోరేడియేషన్ (chemoradiation) అంటారు. సాధారణంగా వారానికి ఒకసారి, లేదా మూడు వారాలకు ఒకసారి కీమో ఇస్తారు. రేడియోథెరపీ మాత్రం సోమవారం నుంచి శుక్రవారం వరకు, సుమారు ఆరు నుంచి ఏడు వారాల పాటు ఉంటుంది. కాబట్టి మొత్తం మీద కొన్ని కీమో రోజులు ఉంటాయి.

ప్రతి కీమో రోజు కిడ్నీలను కాపాడటానికి ముందు, తర్వాత సెలైన్ ద్రవాలు ఎక్కిస్తారు. వికారం తగ్గించే మందులు కూడా ఇస్తారు. అందుకే ఒక్కో సెషన్‌కు కొన్ని గంటలు పట్టవచ్చు. కొంతమందికి, అరుదుగా, పెద్ద కణితి (ట్యూమర్)ను చిన్నది చేయడానికి కీమోరేడియేషన్ లేదా సర్జరీకి ముందే కొన్ని సైకిల్స్ కీమో ఇస్తారు. క్యాన్సర్ వేరే భాగాలకు పాకినా, తిరిగి వచ్చినా, కీమోను ఒంటరిగా గానీ, ఇమ్యునోథెరపీతో కలిపి గానీ సైకిల్స్‌లో ఇవ్వవచ్చు.

రేడియేషన్‌తో కీమో ఎందుకు కలుపుతారు?

కీమో క్యాన్సర్ కణాలను రేడియేషన్‌కు మరింత సున్నితంగా మారుస్తుంది. అంటే రేడియేషన్ క్యాన్సర్‌పై ఇంకా గట్టిగా పనిచేస్తుంది. కణితి పెద్దగా ఉన్నప్పుడు, లేదా మెడలోని గ్రంథులకు (lymph nodes) పాకినప్పుడు దీన్ని ఎక్కువగా వాడతారు. ఇది సర్జరీకి బదులుగా ప్రధాన చికిత్సగా ఉండవచ్చు. లేదా సర్జరీ తర్వాత, టిష్యూ రిపోర్ట్‌లో ఎక్కువ రిస్క్ ఉన్న లక్షణాలు కనిపిస్తే ఇవ్వవచ్చు. ఉదాహరణకు తీసిన భాగం అంచులో క్యాన్సర్ కనిపించడం, లేదా గ్రంథి బయటికి పాకడం. కొంతమందికి కీమోరేడియేషన్ వల్ల స్వరపేటిక (voice box)ను తీసేయకుండా కాపాడుకోవచ్చు.

మొదలుపెట్టే ముందు ఏమి చెక్ చేస్తారు?

ఈ కలయిక చికిత్స తీవ్రమైనది. అందుకే మొదలుపెట్టే ముందు మీ శరీర దృఢత్వం, కిడ్నీ పనితీరు, వినికిడి, పళ్లను మీ టీమ్ పరీక్షిస్తుంది. మామూలుగా ఇచ్చే కీమో తీసుకోలేని వారికి వేరే మందు గానీ, రేడియోథెరపీ ఒక్కటే గానీ సూచించవచ్చు. ఈ నిర్ణయం మీతో, మీ కుటుంబంతో జాగ్రత్తగా మాట్లాడిన తర్వాతే తీసుకుంటారు.

ఏ సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ సాధారణం?

ఎక్కువగా కనిపించే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ (దుష్ప్రభావాలు) కీమో ఒక్కదాని వల్ల కాదు, రెండూ కలిసి ఇవ్వడం వల్ల వస్తాయి. నోరు, గొంతు నొప్పి సాధారణంగా రెండో, మూడో వారం నుంచి పెరుగుతూ, రేడియోథెరపీ చివరికి వచ్చేసరికి ఎక్కువవుతుంది. అప్పుడు తినడం, మింగడం కష్టం అవుతుంది. చాలామంది బరువు తగ్గుతారు. కొంతమందికి కొంతకాలం ఫీడింగ్ ట్యూబ్ అవసరం అవుతుంది. నోరు ఎండిపోవడం, లాలాజలం చిక్కబడటం, రుచి తెలియకపోవడం, మెడపై చర్మం ఎర్రబడి నొప్పిగా ఉండటం, బాగా అలసట కూడా సాధారణం.

కీమో వల్లే వచ్చేవి: వికారం, బ్లడ్ కౌంట్ తగ్గడం, కిడ్నీలపై భారం, వినికిడిలో మార్పులు, చెవుల్లో గుయ్‌మనే శబ్దం. నోరు, గొంతు సమస్యలు చాలావరకు చికిత్స తర్వాత కొన్ని వారాల నుంచి నెలల్లో తగ్గుతాయి. నోరు ఎండిపోవడం, రుచి మార్పులు మాత్రం ఎక్కువకాలం ఉండవచ్చు.

మీ క్యాన్సర్‌కు కీమోరేడియేషన్ సరైనదా కాదా అనేది ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది మీ స్కాన్‌లు, టిష్యూ రిపోర్ట్ నిర్ణయిస్తాయి. ఆ వారాలు మీకు ఎంత కష్టంగా ఉంటాయో కూడా ముందుగా చెప్పలేదు. సరైన సహాయం ఉంటే నిజంగా తేడా ఉంటుంది.

చికిత్సకు ముందే పళ్ల సంరక్షణ

నోటికి ఇచ్చే రేడియోథెరపీ వల్ల పళ్లు, దవడ ఎముక జీవితాంతం బలహీనంగా మారవచ్చు. మొదలుపెట్టే ముందే డెంటల్ రివ్యూ చేయిస్తే, పాడైన పళ్లను తీసేసి ఆ గాయం మానేవరకు సమయం ఉంటుంది. తర్వాత ఫ్లోరైడ్ సంరక్షణ పాటించమని మీ డెంటిస్ట్ చెప్పవచ్చు. భవిష్యత్తులో ఏ పన్ను తీయించుకున్నా, ముందే మీకు రేడియోథెరపీ జరిగిందని డెంటిస్ట్‌కు చెప్పండి.

పొగాకు, గుట్కా, మద్యం

చికిత్స సమయంలో సిగరెట్, పొగాకు నమలడం, మద్యం కొనసాగిస్తే నోటి పుండ్లు ఎక్కువవుతాయి, చికిత్స తక్కువగా పనిచేయవచ్చు. ఏ దశలో మానేసినా గాయాలు మానడానికి సహాయపడుతుంది. మానేయడానికి సహాయం గురించి మీ టీమ్‌ను అడగండి. ఇంట్లో ఆ వస్తువులు కనిపించకుండా చేసి, కోరిక వచ్చినప్పుడు మీకు తోడుగా ఉండేలా కుటుంబ సభ్యులను కూడా భాగస్వాములను చేయండి.

చికిత్స సమయంలో బాగా తినడం

చికిత్సకు ముందు, మధ్యలో డైటీషియన్ మిమ్మల్ని చూడాలి. మెత్తగా, తడిగా, ప్రొటీన్ ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం సులువుగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు పప్పు, పెరుగన్నం, కిచిడీ, గుడ్లు, పాలతో చేసిన పానీయాలు. ప్రతి వారం బరువు చూసుకుంటే, బరువు తగ్గడం మొదలైన వెంటనే మీ టీమ్ చర్య తీసుకోగలదు. మీరు బాగా నీరసపడే వరకు ఆగాల్సిన పని ఉండదు.

ఫీడింగ్ ట్యూబ్‌లు

మింగడం బాగా నొప్పిగా ఉన్నప్పుడు, ముక్కు ద్వారా వేసే సన్నని ట్యూబ్ గానీ, నేరుగా కడుపులోకి వేసే ట్యూబ్ గానీ ఆహారం, మందులు అందేలా చూస్తుంది. ట్యూబ్ అవసరం కావడం చికిత్స విఫలమవుతోందని అర్థం కాదు. చాలా ట్యూబ్‌లు తాత్కాలికమే. చికిత్స తర్వాత మింగడం కోలుకోగానే తీసేస్తారు.

మింగే వ్యాయామాలు

చికిత్స సమయంలో గొంతు కండరాలు పనిచేస్తూ ఉండేలా స్పీచ్ అండ్ స్వాలోయింగ్ థెరపిస్ట్ కొన్ని వ్యాయామాలు నేర్పించవచ్చు. ఫీడింగ్ ట్యూబ్ ఉన్నా కొద్ది కొద్దిగా మింగుతూ ఉంటే కండరాలు బిగుసుకుపోకుండా ఉంటాయి. ఈ వ్యాయామాలు మీ ప్లాన్‌లో ఉన్నాయా అని అడగండి. కష్టంగా ఉన్న రోజుల్లో కూడా ప్రతిరోజూ చేయండి.

నోటి సంరక్షణ

రోజులో కొన్నిసార్లు తేలికపాటి ఉప్పు, బేకింగ్ సోడా కలిపిన నీళ్లతో పుక్కిలించడం, మెత్తని బ్రష్‌తో మెల్లగా తోముకోవడం, ఆల్కహాల్ ఉన్న మౌత్‌వాష్‌లు వాడకపోవడం నోటిని శుభ్రంగా ఉంచుతాయి. బాగా కారం, పులుపు, గట్టిగా ఉండే ఆహారం మానండి. నోట్లో తెల్లటి మచ్చలు కనిపిస్తే చెప్పండి. అది ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ కావచ్చు, దానికి చికిత్స అవసరం.

వినికిడి పరీక్షలు

తల, మెడ క్యాన్సర్‌లో వాడే కొన్ని కీమో మందులు వినికిడిపై ప్రభావం చూపవచ్చు, ముఖ్యంగా సన్నని, ఎక్కువ శ్రుతి శబ్దాలపై. చికిత్సకు ముందు, మధ్యలో వినికిడి పరీక్ష చేయవచ్చు. చెవుల్లో గుయ్‌మనే శబ్దం, వినికిడి మందగించడం, మాటలు అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఉంటే చెప్పండి. అప్పుడు తర్వాతి కీమో రోజుకు ముందే ప్లాన్‌లో మార్పులు ఆలోచించగలరు.

కిడ్నీలను కాపాడుకోవడం

మింగడం నొప్పిగా ఉంటే నీళ్లు తాగడం కష్టం అవుతుంది. ఒంట్లో నీరు తగ్గితే కిడ్నీలపై భారం పడుతుంది, ముఖ్యంగా కొన్ని కీమో మందులతో. ప్రతి కీమో రోజుకు ముందు బ్లడ్ టెస్ట్‌లో కిడ్నీ పనితీరు చూస్తారు. తాగడం కష్టమవుతుంటే ముందుగానే టీమ్‌కు చెప్పండి. డ్రిప్ ద్వారా గానీ, ఫీడింగ్ ట్యూబ్ ద్వారా గానీ అదనపు ద్రవాలు అవసరం కావచ్చు.

రేడియోథెరపీ రోజులు మిస్ కావడం

ప్లాన్ చేయని విరామాలు రేడియోథెరపీని తక్కువ ప్రభావవంతంగా చేయవచ్చు. అందుకే ప్రతి సెషన్‌కు వెళ్లడానికి గట్టిగా ప్రయత్నించండి. బాగా నీరసంగా ఉంటే, రాకుండా ఉండిపోకుండా టీమ్‌కు ఫోన్ చేయండి. బ్లడ్ కౌంట్ తక్కువగా ఉంటే కీమో రోజు వాయిదా పడవచ్చు, రేడియోథెరపీ మాత్రం కొనసాగుతుంది. ఏ మార్పు ఉన్నా మీ టీమ్ వివరిస్తుంది.

వైరస్‌తో సంబంధం ఉన్న గొంతు క్యాన్సర్లు

కొన్ని గొంతు క్యాన్సర్లు, ముఖ్యంగా టాన్సిల్స్, నాలుక వెనుక భాగంలో వచ్చేవి, HPV అనే సాధారణ వైరస్‌తో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. ఇవి పొగాకు వల్ల వచ్చే క్యాన్సర్ల కంటే వేరుగా ప్రవర్తిస్తాయి. మీ టిష్యూ రిపోర్ట్‌లో ఇది కనిపించవచ్చు. అది మీ చికిత్స ప్లాన్‌ను గానీ, ఫాలో-అప్ చెకప్‌లను గానీ మారుస్తుందా అని మీ ఆంకాలజిస్ట్ వివరిస్తారు.

దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు

కొన్ని నెలలు లేదా సంవత్సరాల తర్వాత కొంతమందికి థైరాయిడ్ తక్కువగా పనిచేయడం, మెడ బిగుసుకుపోవడం, నోరు ఎప్పుడూ ఎండిపోవడం, మింగడంలో ఇబ్బంది, వినికిడి తగ్గడం రావచ్చు. బ్లడ్ టెస్ట్‌లు, డెంటల్ చెకప్‌లు, మింగడం రివ్యూలతో క్రమం తప్పని ఫాలో-అప్ వీటిని ముందుగానే పట్టుకుంటుంది. మెడ వ్యాయామాలు, మంచి పళ్ల సంరక్షణ వీటిలో కొన్నింటిని తగ్గిస్తాయి.

ఖర్చు, ప్రయాణం, ఉండే చోటు

కీమోరేడియేషన్‌కు కొన్ని వారాల పాటు రోజూ రావాలి. అందుకే తెలంగాణలోని వేరే జిల్లాల నుంచి వచ్చే కుటుంబాలు తరచుగా దగ్గర్లోనే ఉండే ఏర్పాటు చేసుకుంటారు. రేడియోథెరపీ, కీమో, సహాయక మందులు, పోషక సప్లిమెంట్‌లు, స్కాన్‌లు అన్నీ కలిపి రాతపూర్వక అంచనా అడగండి. ఆ వారాల్లో మీ కుటుంబానికి ఉపయోగపడే ఇన్సూరెన్స్, ప్రభుత్వ పథకాల గురించి కూడా అడగండి.

తర్వాత ఏమి చేయాలి?

డెంటల్ రివ్యూ బుక్ చేయండి. మొదలుపెట్టే ముందే డైటీషియన్‌ను కలవండి. మీ కీమో వారానికి ఒకసారా, మూడు వారాలకు ఒకసారా అని అడగండి. రోజూ రావడానికి ప్రయాణం ప్లాన్ చేసుకోండి. ఏ లక్షణాలకు అదే రోజు ఫోన్ చేయాలో తెలుసుకోండి.