కొడుకులు, కూతుళ్ల కోసం
పెద్దపేగు క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్కు అమ్మానాన్నలను ఎలా ఒప్పించాలి?
అమ్మానాన్నలను అసలు ఏది ఆపుతోందో అడగండి, అన్నిటికంటే సులువైన టెస్ట్తో మొదలుపెట్టండి, బుకింగ్, ప్రయాణం, ఖర్చు అన్నీ మీ చేతుల్లోకి తీసుకోండి. వద్దనే చాలామంది అమ్మానాన్నలు స్క్రీనింగ్ను వద్దనడం లేదు — సిగ్గును, భయపెట్టే ప్రొసీజర్ను, హడావిడిని వద్దంటున్నారు. వారు ఎందుకు వద్దంటారు, గొడవ లేకుండా ఈ మాట ఎలా ఎత్తాలి, స్క్రీనింగ్ వారికి ఎప్పుడు సరైనది కాకపోవచ్చు అనేది ఈ పేజీ వివరిస్తుంది.
సూటిగా సమాధానం
పేగు స్క్రీనింగ్కు అమ్మానాన్నలను ఎలా ఒప్పించాలి?
అసలు వారిని ఏది ఆపుతోందో తెలుసుకోండి, అన్నిటికంటే సులువైన టెస్ట్తో మొదలుపెట్టండి, ఆ హడావిడి అంతా మీ చేతుల్లోకి తీసుకోండి. "వద్దు" అనే చాలామంది అమ్మానాన్నలు నిజానికి స్క్రీనింగ్ (లక్షణాలు లేనప్పుడు చేసే పరీక్ష)ను వద్దనడం లేదు. వారు వద్దంటున్నది సిగ్గును, భయపెట్టే ప్రొసీజర్ను, ఖర్చును, లేదా ప్రయాణంలో పోయే ఒక రోజును. వీటిలో ప్రతి దానికీ పరిష్కారం ఉంది.
చిన్నగా మొదలుపెట్టండి
ఇంట్లో చేసే మల పరీక్ష సరైన స్క్రీనింగ్ టెస్టే. దీన్ని వారి సొంత బాత్రూమ్లో, ఎవరికీ తెలియకుండా చేసుకోవచ్చు. "కొలనోస్కోపీ" అనే మాట వినడానికే ఇష్టపడని చాలామంది అమ్మానాన్నలు దీనికి ఒప్పుకుంటారు. ఇది పాజిటివ్ వస్తే, ఎందుకు వచ్చిందో తెలుసుకోవడానికి తర్వాతి అడుగు కొలనోస్కోపీ. పాజిటివ్ ఫలితం అంటే క్యాన్సర్ అని అర్థం కాదు.
భయం గురించి కాదు, కుటుంబం గురించి మాట్లాడండి
భయపెట్టే కథలు అమ్మానాన్నల దగ్గర చాలా అరుదుగా పనిచేస్తాయి. చాలాసార్లు వారు ఇంకా మొండిగా మారతారు. సాధారణంగా పనిచేసేది — వారు నమ్మే పిల్లల నుంచి వచ్చే ప్రశాంతమైన, ఆచరణాత్మకమైన అభ్యర్థన: మీరే బుక్ చేస్తారు, మీరే వెంట వెళ్తారు, ఖర్చు సంగతి మీరే చూసుకుంటారు. తమ కోసం చేయించుకోని చాలామంది అమ్మానాన్నలు పిల్లల కోసం చేయించుకుంటారు. ముఖ్యంగా అమ్మలు చాలాసార్లు ఇంట్లో అందరి ఆరోగ్యాన్నీ ముందు పెడతారు, మీకు అయ్యే ఖర్చు గురించి బాధపడతారు. "అంతా ఏర్పాటు చేసేశాను" అని అమ్మకు చెబితే, ఆ సాకు పోతుంది.
ఈ పేజీ బాగానే ఉన్న అమ్మానాన్నల గురించి. వారికి ఇప్పటికే లక్షణాలు ఉంటే, ముందు కింద ఉన్న బాక్స్ చదవండి.మలంలో రక్తం, నల్లగా తారులా ఉండే మలం, కొన్ని వారాలకు మించి కొనసాగే మలవిసర్జన అలవాటులో మార్పు, బరువు తగ్గడం, లేదా హిమోగ్లోబిన్ తక్కువగా ఉండటం — వీటిలో ఏది ఉన్నా ఈ వారంలోనే డాక్టర్కు చూపించండి. మల పరీక్ష కోసం ఆగకండి. తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి, మళ్లీ మళ్లీ వాంతులు, కడుపు ఉబ్బిపోవడం, లేదా గ్యాస్ గానీ మలం గానీ బయటకు రాకపోవడం ఉంటే ఈ రోజే ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి తీసుకెళ్లండి.
ఇది మీకు వర్తిస్తుందో లేదో తెలియడం లేదా?
ఆంకాలజిస్ట్ను అడగండి"వద్దు" వెనుక ఉన్నది
అమ్మానాన్నలు ఎందుకు వద్దంటారు, ఏది సహాయపడుతుంది?
వారు చెప్పే కారణం చాలాసార్లు అసలు కారణం కాదు. మెల్లగా అడగండి, తర్వాత వారికి నిజంగా ఉన్న భయానికి సమాధానం చెప్పండి.
సిగ్గు, మొహమాటం
చాలామంది అమ్మానాన్నలు తమ మలవిసర్జన గురించి పిల్లలతో ఎప్పుడూ మాట్లాడి ఉండరు, కోడలితో అయితే అసలే మాట్లాడరు. మల పరీక్షలో అసలు శరీర పరీక్షే ఉండదు. కొలనోస్కోపీ అవసరమైతే, అదే జెండర్కు చెందిన డాక్టర్ లేదా నర్స్ దగ్గర ఉండాలని వారు అడగవచ్చు. వారికి సౌకర్యంగా ఉండే తెలుగు మాటలే వాడండి. వారు కోరుకుంటే, డాక్టర్ను ఒంటరిగా కలవనివ్వండి.
ఏమి బయటపడుతుందోనన్న భయం
"తెలియకపోవడమే మంచిది" అనే భావన చాలా సాధారణం. స్క్రీనింగ్ ఎక్కువగా పాలిప్స్ (పేగు లోపల చిన్న గడ్డలు) కనిపెట్టడం గురించే అని వివరించండి. ఇవి క్యాన్సర్గా మారకముందే తీసేయగలిగే చిన్న పెరుగుదలలు. స్క్రీనింగ్లో కనిపించే క్యాన్సర్ సాధారణంగా ముందు దశలోనే దొరుకుతుంది, అప్పుడు చికిత్స కూడా సులువుగా ఉంటుంది.
టెస్ట్ అంటేనే భయం
బవెల్ ప్రిపరేషన్ (పేగు శుభ్రం చేసే మందు) గురించి, నొప్పి గురించి విన్న కథలు, లేదా కొలనోస్కోపీ క్యాన్సర్ను వ్యాపింపజేస్తుందనే నమ్మకం — ఇవి చాలామందిని వెనక్కి లాగుతాయి. కొలనోస్కోపీని మత్తు (sedation) ఇచ్చి చేయవచ్చు. అది క్యాన్సర్ను వ్యాపింపజేస్తుంది అనే ఆలోచన నిజం కాదు.
"నేను బాగానే ఉన్నా", ఖర్చు, ప్రయాణం
బాగానే ఉన్నప్పుడే స్క్రీనింగ్ పనిచేస్తుంది. ఖర్చు, జిల్లా నుంచి హైదరాబాద్కు దూర ప్రయాణం నిజమైన అడ్డంకులే. అందుకే బుకింగ్, ప్రయాణం, బిల్లు అన్నీ మీరే చూసుకుంటారని వారికి చెప్పండి.
సహాయపడే ఆచరణాత్మక మాటలు
- అపాయింట్మెంట్ మీరే బుక్ చేస్తారు
- ఆ రోజు మీరే వెంట వెళ్తారు
- ముందుగానే ఖర్చు ఎంతో రాతపూర్వకంగా తెలుసుకుంటారు
మాట్లాడే విధానం
ఈ విషయాన్ని అమ్మానాన్నల దగ్గర ఎలా మొదలుపెట్టాలి?
ఏకాంతంగా, ప్రశాంతంగా ఉన్న సమయం ఎంచుకోండి
ఫంక్షన్లో కాదు, బంధువుల ముందు కాదు. కుటుంబం అంతా కూర్చుని చేసే మీటింగ్ కంటే, నిశ్శబ్దంగా జరిగే ఒక మాట, లేదా వారికి అత్యంత దగ్గరైన బిడ్డ నుంచి వచ్చే ఒక ఫోన్ కాల్ బాగా పనిచేస్తుంది.
వివరించే ముందు అడగండి
దీని గురించి వారికి ఏమి ఆందోళనగా ఉందో అడగండి, వారు చెప్పేది శ్రద్ధగా వినండి. నాన్నకు టెస్ట్ అంటే భయం ఉండొచ్చు. అమ్మకు మీకయ్యే ఖర్చు గురించి బాధ ఉండొచ్చు. మీరు వినని ఆందోళనను మీరు తీర్చలేరు.
ఇది మీకు ఎందుకు ముఖ్యమో చెప్పండి
అమ్మకో నాన్నకో కొన్ని రకాల పాలిప్స్ గానీ క్యాన్సర్ గానీ ఉన్నట్టు తేలితే, వారి పిల్లలు ముందుగానే స్క్రీనింగ్ మొదలుపెట్టాలని తరచుగా సలహా ఇస్తారు. వారి ఫలితం కుటుంబం మొత్తాన్నీ కాపాడుతుంది. చాలామంది అమ్మానాన్నలు ఈ మాటకు స్పందిస్తారు.
వేరొకరితో చెప్పించండి
కొందరు అమ్మానాన్నలు సలహాను తమ ఫ్యామిలీ డాక్టర్ నుంచి, అదే జెండర్కు చెందిన తోబుట్టువు నుంచి, లేదా ఈ టెస్ట్ చేయించుకున్న స్నేహితుడి నుంచి బాగా వింటారు. మీ మాట వినకపోతే, వారు ఎవరి మాట వింటారో కనుక్కోండి.
మీ నంబర్ ఇవ్వండి, మేమే కాల్ చేస్తాం
ఒక్క నంబర్ చాలు. పెద్ద ఫారం లేదు, ఈ కాల్కు ఎలాంటి ఛార్జీ లేదు.
వారు వినే పదాలు
స్క్రీనింగ్లో వినిపించే పదాలకు సులువైన అర్థం ఏమిటి?
- FIT
- మలంలో కంటికి కనిపించనంత చిన్న మొత్తంలో దాగి ఉన్న రక్తాన్ని వెతికే, ఇంట్లో చేసే మల పరీక్ష. ఇది స్క్రీనింగ్ మాత్రమే చేస్తుంది. వ్యాధిని నిర్ధారించదు.
- కొలనోస్కోపీ (Colonoscopy)
- సన్నని, వంగే కెమెరాను మలద్వారం ద్వారా లోపలికి పంపి పెద్దపేగు మొత్తాన్ని చూసే పరీక్ష. సాధారణంగా మత్తు ఇచ్చి చేస్తారు.
- బవెల్ ప్రిపరేషన్ (Bowel preparation)
- కొలనోస్కోపీకి ముందు రోజు తాగే బలమైన విరేచనాల మందు. దీని వల్ల పెద్దపేగు లోపల స్పష్టంగా కనిపించేంత శుభ్రంగా ఉంటుంది.
- పాలిప్ (Polyp)
- పెద్దపేగు లోపలి పొర మీద పెరిగే చిన్న గడ్డ. చాలావరకు హాని లేనివే. హాని చేయగలిగినవాటిని సాధారణంగా కొలనోస్కోపీ సమయంలోనే తీసేయవచ్చు.
- బయాప్సీ (Biopsy)
- కొలనోస్కోపీ సమయంలో తీసే చాలా చిన్న ముక్క కణజాలం. దాన్ని మైక్రోస్కోప్ కింద పరీక్షిస్తారు.
అమ్మానాన్నల స్క్రీనింగ్ ఫలితం వల్ల వారి పిల్లలు ఎప్పుడు మొదలుపెట్టాలో మారవచ్చు. తల్లిదండ్రుల్లో గానీ తోబుట్టువుల్లో గానీ ఎవరికైనా పేగు క్యాన్సర్ వచ్చి ఉంటే, కొడుకులు, కూతుళ్లు సాధారణంగా ముందుగానే, కొలనోస్కోపీతో మొదలుపెడతారు. కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నప్పుడు స్క్రీనింగ్ పేజీ చూడండి.
నిజాయితీగా చెప్పాలంటే
ఈ పేజీ మీకు ఏమి చెప్పలేదు?
మీ అమ్మకో నాన్నకో ఏ టెస్ట్ సరైనదో ఈ పేజీ చెప్పలేదు. అది వారి వయసు, వారికి ఉన్న ఇతర జబ్బులు, వారు వాడే మందులు, వారు నిజంగా పూర్తి చేయగలిగే టెస్ట్ ఏది అనే వాటి మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. వారిని చూసే డాక్టర్ ఒకే సంభాషణలో వీటన్నిటినీ బేరీజు వేయగలరు.
ఇది ఎవరికి వర్తించదు?
వయసు పైబడిన ప్రతి అమ్మకూ నాన్నకూ స్క్రీనింగ్ ఆటోమేటిక్గా సరైనది కాదు. డెబ్బైల మధ్య వయసు దాటినవారికి, లేదా తీవ్రమైన గుండె, ఊపిరితిత్తులు, కిడ్నీ జబ్బులతో జీవిస్తున్నవారికి, టెస్ట్ వల్ల, బవెల్ ప్రిపరేషన్ వల్ల ఉండే రిస్క్లు దాని లాభం కంటే ఎక్కువ కావచ్చు. ఆ నిర్ణయం ఒక్కొక్కరి పరిస్థితిని బట్టి వారి డాక్టర్తో కలిసి తీసుకుంటారు. స్క్రీనింగ్ చేయించుకోకూడదని నిర్ణయించుకోవడం కూడా కొన్నిసార్లు సరైన నిర్ణయమే. దీని గురించి స్క్రీనింగ్ ఎప్పుడు ఆపాలి పేజీలో ఉంది.
ఒత్తిడి చేయడం ఎప్పుడు ఆపాలి?
మీ అమ్మానాన్నలు పెద్దవాళ్లు, నిర్ణయం వారిదే. విషయాలన్నీ విన్న తర్వాత కూడా వారు వద్దంటే, ఇంకా ఒత్తిడి చేస్తే వారికి మీ మీద ఉన్న నమ్మకం దెబ్బతినవచ్చు. తలుపు తెరిచే ఉంచండి, కొంత కాలం తర్వాత మళ్లీ ఈ మాట ఎత్తండి. లక్షణాలు ఏమైనా కనిపిస్తున్నాయేమో గమనిస్తూ ఉండండి, ఎందుకంటే లక్షణాలు వస్తే సంభాషణ పూర్తిగా మారిపోతుంది.
ఆప్షన్లను వివరించడంలో సహాయం కావాలంటే CION హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి. మీ అమ్మానాన్నల తరఫున మీరే కాల్ చేయవచ్చు.మమ్మల్ని అడిగే ప్రశ్నలు
కొడుకులు, కూతుళ్లు తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మా అమ్మ/నాన్న పూర్తి ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు. అసలు స్క్రీనింగ్ ఎందుకు?
పాలిప్స్, ప్రారంభ దశ పేగు క్యాన్సర్లు చాలా అరుదుగా లక్షణాలు చూపిస్తాయి. స్క్రీనింగ్ బాగానే ఉన్నవారి కోసమే రూపొందించారు — పాలిప్ క్యాన్సర్గా మారకముందే తీసేయడానికి, లేదా క్యాన్సర్ ఉంటే ముందుగానే కనిపెట్టడానికి. లక్షణాలు కనిపించే సమయానికి, దాన్ని ముందుగా పట్టుకునే అవకాశం దాటిపోయి ఉండొచ్చు.
మల పరీక్ష సరిపోతుందా, లేక కొలనోస్కోపీ తప్పనిసరా?
లక్షణాలు లేని, సాధారణ రిస్క్ ఉన్న అమ్మానాన్నలకు, షెడ్యూల్ ప్రకారం మళ్లీ మళ్లీ చేసే మల పరీక్ష ఒక ఆమోదించిన స్క్రీనింగ్ ఎంపిక. అది పాజిటివ్ వస్తే, కారణం తెలుసుకోవడానికి కొలనోస్కోపీ అవసరం. కుటుంబంలో పేగు క్యాన్సర్ చరిత్ర ఉంటే, సాధారణంగా మల పరీక్షకు బదులు కొలనోస్కోపీనే సూచిస్తారు. స్క్రీనింగ్ టెస్ట్ల పోలిక పేజీలో ఇవి పక్కపక్కనే ఉన్నాయి.
మా అమ్మ/నాన్న ఇంట్లో మల పరీక్ష ఎలా చేసుకోవాలి?
కిట్తో ఇచ్చే చిన్న పుల్లతో కొద్దిగా మలం నమూనా తీసుకుని, ట్యూబ్లో పెట్టి మూసి, సూచనల ప్రకారం ల్యాబ్కు తిరిగి ఇవ్వాలి. FIT కోసం ఆహారంలో ఎలాంటి మార్పూ అవసరం లేదు. ఇంట్లో FIT టెస్ట్ ఎలా చేయాలి పేజీ దీన్ని అడుగడుగునా వివరిస్తుంది.
వయసు పైబడిన అమ్మకో నాన్నకో కొలనోస్కోపీ సురక్షితమేనా?
ఆరోగ్యం ఓ మోస్తరుగా బాగున్న చాలామంది పెద్దవారికి, అవును. వయసు పెరిగే కొద్దీ, గుండె, ఊపిరితిత్తులు లేదా కిడ్నీ జబ్బులు ఉన్నప్పుడు రిస్క్లు పెరుగుతాయి. బలహీనంగా ఉన్నవారికి బవెల్ ప్రిపరేషన్ కష్టంగా ఉండొచ్చు. డాక్టర్ ముందుగా వారి ఆరోగ్యాన్నీ, వాడుతున్న మందులనూ పరిశీలిస్తారు, బదులుగా మల పరీక్ష సూచించవచ్చు.
టెస్ట్లో పాలిప్ కనిపిస్తే ఏమవుతుంది?
చాలా పాలిప్స్ను అదే కొలనోస్కోపీలో తీసేసి, పరీక్షకు పంపుతారు. వాటిలో చాలావరకు హాని లేనివి, లేదా క్యాన్సర్కు ముందు దశవి — అంటే అవి ఇంకా క్యాన్సర్గా మారలేదు. తర్వాతి కొలనోస్కోపీ ఎప్పుడు చేయాలో ఆ ఫలితమే నిర్ణయిస్తుంది. పాలిప్స్ లేనివారి కంటే ఇది సాధారణంగా ముందుగానే ఉంటుంది.
మా అమ్మానాన్నలు ఖర్చు గురించి బాధపడుతున్నారు. ఇందులో ఏమేమి ఉంటాయి?
మల పరీక్ష తక్కువ ఖర్చయ్యే టెస్ట్లలో ఒకటి. కొలనోస్కోపీకి ఎక్కువ ఖర్చవుతుంది. అది హాస్పిటల్ను బట్టి, మత్తు లేదా బయాప్సీ అవసరమా అనే దాన్ని బట్టి మారుతుంది. బుక్ చేసే ముందు ఖర్చును రాతపూర్వకంగా అడగండి. హైదరాబాద్లో స్క్రీనింగ్ ఖర్చు పేజీలో సుమారు అంచనాలు ఉన్నాయి.
అమ్మానాన్నల తరఫున నేనే అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయవచ్చా?
అవును. మీరు కాల్ చేసి, వారి వయసు, ఆరోగ్యం గురించి చెప్పి, ఏదైనా CION కేంద్రంలో కన్సల్టేషన్ ఏర్పాటు చేయవచ్చు. కొలనోస్కోపీ అవసరమైతే, CION దాన్ని అక్రెడిటెడ్ భాగస్వామ్య హాస్పిటల్లో ఏర్పాటు చేస్తుంది. అయితే టెస్ట్ రోజున దానికి మీ అమ్మానాన్నలే స్వయంగా ఒప్పుకోవాలి.
ఇంకా వద్దంటున్నారు. నేను ఏమి చేయాలి?
ప్రస్తుతానికి వారి సమాధానాన్ని అంగీకరించండి, తలుపు తెరిచే ఉంచండి. కొన్ని నెలల తర్వాత మల పరీక్ష గురించి మళ్లీ అడగండి, వీలైతే వారి ఫ్యామిలీ డాక్టర్ ద్వారా. ఏ లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే డాక్టర్ను కలవాలో వారికి తెలిసేలా చూడండి. అలాంటివి ఏమైనా కనిపిస్తే, సిగ్గుపడకుండా మీకు చెప్పవచ్చని వారికి భరోసా ఇవ్వండి. చెకప్కు ఒప్పుకోని బంధువుతో మాట్లాడటం పేజీ కూడా సహాయపడుతుంది.
CION పెద్దపేగు క్యాన్సర్ స్పెషలిస్టులను కలవండి. మీ కొలనోస్కోపీ, స్కాన్ లేదా బయాప్సీ రిపోర్ట్ తీసుకురండి.
మా సర్జికల్, మెడికల్ ఆంకాలజిస్టులు కలిసి ప్రణాళిక వేస్తారు: ఏ ఆపరేషన్, కీమోథెరపీ అవసరమా, ఆ తర్వాత ఫాలో-అప్ ఎలా ఉండాలి.
Dr. C. Raghavendra Reddy
MBBS(Gold Medal), DNB(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Gold Medal)
Dr. Bharati Devi Gorantla
MBBS, MD(General Medicine), DM(Medical Oncology)(Adyar,Chennai), ECMO, MRCP SCE(UK)
Dr. Owais Mohammed
MBBS, MD (General Medicine), DrNB (Medical Oncology), ECMO, MRCP SCE (Medical Oncology) (UK)
Dr. Muralidhar Muddusetty
MBBS (AIIMS), MS (Surgery) (AIIMS), DNB (Surgical Oncology), MRCS (Edinburgh)
మీ కేసుకు ఒక ప్రత్యేక డాక్టర్ కావాలా? బుక్ చేసేటప్పుడు వారి పేరు చెప్పండి.
ఉచిత కన్సల్టేషన్ బుక్ చేయండిమా స్పెషలిస్ట్ తో అపాయింట్మెంట్ బుక్ చేయండి
మీ పేరు, ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వండి — 30 నిమిషాల్లో మేమే కాల్ చేసి మీ కన్సల్టేషన్ టైమ్ ఫిక్స్ చేస్తాం.
ఆధారాలు
- NHS — Bowel cancer screening
- American Cancer Society — Colorectal Cancer Guideline
- National Cancer Institute — Screening Tests to Detect Colorectal Cancer and Polyps
- US Preventive Services Task Force — Recommendation: Colorectal Cancer: Screening
ఈ పేజీ సాధారణ సమాచారం మాత్రమే, ప్రిస్క్రిప్షన్ కాదు. ఇక్కడ చదివినదాని ఆధారంగా ఏ చికిత్సనూ మార్చకండి లేదా ఆపకండి. ఏదైనా ఆందోళనగా ఉంటే మీ చికిత్స బృందాన్ని సంప్రదించండి — లేదా మా హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయండి, సరైన స్పెషలిస్ట్ను చేరుకోవడానికి సహాయం చేస్తాం.
ఇంకా చదవండి
సంబంధిత పేజీలు
మాతో మాట్లాడండి
అమ్మానాన్నలకు ఆప్షన్లు వివరించడంలో సహాయం కావాలా?
మీ అమ్మానాన్నల వయసు, ఆరోగ్యం గురించి చెప్పండి. స్క్రీనింగ్ ఎంపికలను మీకు గానీ వారికి గానీ సులువైన మాటల్లో వివరిస్తాం. వారి తరఫున మీరే కాల్ చేయవచ్చు. అన్ని CION కేంద్రాలకూ ఒకే హెల్ప్లైన్.